De berg blijft, het perspectief verandert

Fotoboek Kunstenaar Fiona Tan verzamelde 4.000 foto’s van de Fuji, de heilige Japanse berg.

Voor Japanners draait de wereld om de berg Fuji. Deze vulkaan, al ruim drie eeuwen in een diepe slaap verzonken, rijst op het eiland Honshu uit boven dorpen, meren en door bossen omzoomde zee. Al eeuwen bezingen kunstenaars en dichters de schoonheid van de heilige berg. Duizenden Japanners gaan in de zomermaanden op bedevaart naar de 3.776 meter hoge top. De zon zien opkomen vanaf de Fuji, goraiko, het is een gekoesterde spirituele ervaring.

De Nederlandse beeldend kunstenaar Fiona Tan (1966) bracht de Fuji vorig jaar tot leven met de tachtig minuten durende fotofilm Ascent (Beklimming). Ze liet zeshonderd foto’s van de Fuji in elkaar overvloeien, begeleid door een zen-achtige dialoog tussen een westerse vrouw en een Japanse man die de berg beklimt. Internationaal oogstte Tan lof met haar kunstwerk.

Stokoude zwartwitfoto’s en smartphonekiekjes

De film heeft nu een vervolg gekregen met het door vormgever Willem van Zoetendaal gemaakte fotoboek Goraiko. Hij maakte een selectie uit de vierduizend foto’s die Tan in archieven en met een oproep op een Japanse site verzamelde. Stokoude zwart-witfoto’s, wazige kiekjes en smartphonefoto’s, altijd met de berg, een fragment van de berg of desnoods alleen de schaduw van de berg in beeld.

Van Zoetendaal ordende de foto’s op onderwerp, steeds met vier foto’s op een dubbele pagina. Bijvoorbeeld de bergtop in roze avondlicht. De maan die de Fuji kust. De berg vanuit de auto, de trein, het vliegtuig, weerspiegeld in het water of omringd door militairen.

Op oude foto’s van de vulkaan is sprake van handkarren, op nieuwe foto’s schicht de kogeltrein erlangs. Het maakt niet uit hoeveel tijd er is verstreken: de berg Fuji blijft onverstoorbaar de berg Fuji. ’s Winters met een besneeuwde top, in het voorjaar met bloesem dragende bomen aan de voet.

Fiona Tan: Goraiko.Fiona Tan: Goraiko. Van Zoetendaal Publishers, 176 blz., €39,00. Zie vanzoetendaal.com.