Toon Gerbrands, de clubman van de lange termijn

Toon Gerbrands Algemeen directeur Toon Gerbrands zag PSV verliezen van zijn oude club AZ. Zijn doel: PSV structureel bij de top-32 van Europa.

PSV-directeur Toon Gerbrands (midden, met bril) op de tribune tijdens de wedstrijd tegen AZ, zijn vorige club.
PSV-directeur Toon Gerbrands (midden, met bril) op de tribune tijdens de wedstrijd tegen AZ, zijn vorige club. Foto ANP SPORT

Heeft hij in het verleden de jeugdopleiding van AZ helpen vormgeven, moet Toon Gerbrands toezien hoe de ontloken Alkmaarse talenten zondag zijn huidige werkgever PSV op eigen veld met 4-0 vernederen. Hij neemt er notie van, denkt er het zijne van, maar onthoudt zich van commentaar, zoals het een algemeen directeur betaamt. Gerbrands (61) is er voor het clubbeleid, voor de lange termijn. En die lijn verandert niet na een nederlaag tegen AZ.

Een even pijnlijk als verklaarbaar verlies overigens, want PSV kon zondag vanwege schorsingen en blessures niet beschikken over sleutelspelers als Donyell Malen, Steven Bergwijn, Nick Viergever en Mohamed Ihattaren. Een rode kaart voor Ryan Thomas, die na een jaar blessureleed zijn rentree maakte, brak na twintig minuten definitief de weerstand. Vanaf dat moment speelde AZ een gewonnen wedstrijd, uitgedrukt in doelpunten van Myron Boadu (2), Jonas Svensson en Dani de Wit.

De spelers van AZ vieren een doelpunt tegen PSV. Foto ANP SPORT

Voor loftuitingen over de jeugdopleiding van AZ moet je niet bij Gerbrands zijn. Natuurlijk, hij heeft er als algemeen directeur in Alkmaarse dienst een bijdrage aan geleverd, maar de eer voor de uitvoering komt de leidinggevenden in het post-Gerbrands-tijdperk toe, vindt hij. De voormalige volleybalcoach refereert hooguit nog aan zijn ruzie met de gemeente Alkmaar over de verhuizing van het jeugdcomplex naar Zaanstad. Het kostte hem het toegezegde afscheidsmoment om op de wekelijkse kaasmarkt de kaasbel te luiden.

De periode van twaalf jaar AZ is Gerbrands dierbaar, omdat hij in Alkmaar het vak van algemeen directeur bij een betaald voetbalorganisatie kon leren. Met dank aan voormalig AZ-eigenaar Dirk Scheringa, die in 2002 een algemeen directeur met verstand van topsport en management zocht en Gerbrands naar die positie parachuteerde.

Contract verlengd

Gerbrands verhuisde in 2014 naar PSV, waar de raad van commissarissen na 5,5 jaar dermate tevreden is over zijn werk dat hij onlangs het opengebroken contract tot en met 2025 verlengde. Met een referentie aan AZ, waar hij ervoer hoezeer scholing nodig is om bovenin de eredivisie verantwoord te kunnen functioneren. De belangrijkste les die Gerbrands leerde: bij een eredivisieclub moet alles in dienst staan van de prestaties op het veld. Voetbal staat op één, twee en drie en eigenlijk ook op vier, vijf en zes; de rest is ondergeschikt aan dat heilige doel.

Toon Gerbrands bij PSV Foto ANP Sport

AZ introduceerde Gerbrands in de periferie van topcoaches als Louis van Gaal, Dick Advocaat, Ronald Koeman en Gertjan Verbeek. Hij leerde er de harde wetten van (internationale) contractonderhandelingen, de mores van Europees voetbal, maar werd er ook geconfronteerd met problemen in de donkere periode, toen de club op omvallen stond. Na de val van Scheringa’s DSB-bank, AZ’s financiële infuus en levensader, stond de club in 2009 letterlijk te koop, waarop een jaar van grote onzekerheid volgde.

Een spannende én inspannende tijd: Gerbrands overleefde een storm. „Er waren weken bij dat ik dacht: als er nu iets fout gaat, is het einde verhaal”, blikt Gerbrands met gemengde gevoelens terug. Pas nadat hij de curator onder druk had gezet om de ongewilde aandelen voor één euro terug te kopen, verstrekte de KNVB AZ alsnog de licentie die het voortbestaan garandeerde. Die actie met de curator was niet netjes en evenmin Gerbrands’ stijl, maar wel noodzakelijk om AZ te redden.

De parallel met PSV? Geen dreigend faillissement, wel het wegwerken van een schuld van 50 miljoen euro. Nadat de begroting van PSV een aantal jaren op Champions League-niveau was gebaseerd, zonder plaatsing voor dat toernooi, kwam de club in financiële problemen. De gemeente Eindhoven bracht uitkomst door grondaankoop van het stadion in combinatie met leningen van particuliere partijen. Die schuld is vrijwel vereffend. Met dank aan inkomsten uit, alsnog, twee jaren Champions League en lucratieve transfers, waaronder die van Hirving Lozano en Luuk de Jong.

De grootste verandering voor Gerbrands was het werkniveau. Qua clubcultuur is AZ met PSV te vergelijken, maar in Eindhoven moet je alles met een factor tien vermenigvuldigen. Zoals de zakelijke markt, met in Eindhoven miljardenbedrijven als sponsors tegenover firma’s met een omzet van 100 à 200 miljoen in Alkmaar en omgeving. „En ik merk het ook aan de transferbedragen”, zegt Gerbrands. „Voor spelers van Ajax en PSV wordt in het buitenland significant meer betaald dan voor een speler van AZ. Logisch, want spelers die het bij ons goed doen, komen eerder in beeld bij nationale elftallen.”

De volgende stap die Gerbrands met PSV wil zetten, is een structurele plek bij de top-32 van Europa. De algemeen directeur: „Want dan doe je in de toekomst mee bij de verdeling van Champions League-plaatsen. De echte top is onhaalbaar. Zelfs niet als we onze begroting van 80 miljoen zouden opvoeren naar 150 miljoen. Daar worden buitenlandse clubs niet koud of warm van. Barcelona heeft al aangekondigd volgend seizoen de begroting op te schroeven tot een miljard euro. Onze kracht in Nederland ligt in de opleiding van spelers. Topclubs opereren in een kopersmarkt en hebben zo snel mogelijk goede spelers nodig. Wij kunnen die leveren. Qua opleiding zijn wij in Nederland de Champions League.”