Rechtbank Rotterdam beëindigt gijzeling NOS-journalist Robert Bas

NOS-verslaggever werd donderdag gegijzeld omdat hij weigerde te getuigen in een moordzaak waar hij zelf ook onderzoek naar deed.

NOS-journalist Robert Bas in de rechtbank Rotterdam vrijdag.
NOS-journalist Robert Bas in de rechtbank Rotterdam vrijdag. Foto Bas Czerwinski/ANP

De gijzeling van NOS-journalist Robert Bas is vrijdag beëindigd. De raadkamer van de rechtbank Rotterdam oordeelde dat de verslaggever inderdaad recht heeft op zijn verschoningsrecht. Bas werd donderdag gegijzeld omdat hij weigerde te getuigen in de rechtszaak over de zogenoemde vergismoord op ggz-directeur Rob Zweekhorst in 2014.

De verdediging van de verdachte had Bas opgeroepen als getuige. De journalist beroept zich op zijn verschoningsrecht op grond van bronbescherming. Bas deed onderzoek naar de moord en sprak daarvoor met Mustafa B., een voormalig informant die werd afgeluisterd door de politie. De gesprekken waren opgenomen in het strafdossier.

Lees ook: Rechtbank Rotterdam gijzelt NOS-journalist die weigert te getuigen

De rechter-commissaris van de rechtbank Rotterdam stelde donderdag vast dat het verschoningsrecht niet gold, omdat zowel de naam van de bron als de inhoud van de gesprekken bekend zijn. De advocaten van Bas hield vol dat dit recht niet alleen geldt voor de identiteit van B., maar voor alle informatie die de journalist van hem heeft vergaard.

De drie rechters die zich vrijdag bogen over de gijzeling van Bas, gingen daarin mee. „Omdat fundamentele belang van bronbescherming in dit geval zwaarder weegt dan andere belangen, zoals het ondervragingsrecht van de verdediging.” Het verschoningsrecht is overigens niet absoluut, stelt de raadkamer, „maar betekent in elk geval wel dat hij geen vragen hoeft te beantwoorden waardoor hij (informatie over) zijn bronnen zou prijsgeven.”

Bas heeft inmiddels verheugd gereageerd op de beslissing. Hij noemt het „een fantastische uitspraak van de raadkamer, ook voor de hele journalistiek”.

Twitter avatar robertpbas robert bas Vrij! Na 30 uur van cel naar cel. Een fantastische uitspraak van de raadkamer, ook voor de hele journalistiek. Ik wil iedereen bedanken die mij heeft gesteund: collega’s, vrienden, bekenden en onbekenden. Later meer! Gegroet Robert

‘Niet opportuun’

Het Openbaar Ministerie schreef in een reactie vrijdag dat de journalist inderdaad geen beroep kan doen op bronbescherming, omdat de identiteit van zijn bron al bekend is. Toch riep het OM ook op tot een beëindiging van de gijzeling omdat de journalist duidelijk heeft gemaakt dat hij niet inhoudelijk antwoord wil geven op vragen. Daardoor „verliest het middel alle effectiviteit en is gebruik ervan niet opportuun”, schrijft het OM.

Vrijdagochtend demonstreerden tientallen journalisten bij de Rotterdamse rechtbank tegen de gijzeling van Bas. NRC-journalist Marcel Haenen, de organisator van het protest, beschuldigde de rechtbank in een toespraak van machtsmisbruik. NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff noemt de gijzeling een „aanval op de persvrijheid”.