Rechtbank Parma laat kunstcollectie fraudeur Calisto Tanzi veilen

Van Goghs, een Picasso en andere kunstwerken uit de verzameling van de veroordeelde zuivelondernemer Calisto Tanzi worden dinsdag in Milaan geveild.

Marc Chagall, ‘Reizende muzikant’
Marc Chagall, ‘Reizende muzikant’ Uit de online-catologus

De Van Gogh en de Monet vond de Italiaanse politie verstopt in een kelder. En na tips konden een week later op andere adressen nog tientallen andere kunstwerken van beroemdheden in beslag worden genomen.

Tien jaar later komen de verbeurd verklaarde kunstwerken op de markt. Opmerkelijk genoeg niet bij Christie’s of Sotheby’s, maar bij het kleine Italiaanse veilinghuis Pandolfini. Voor het eerst in zijn negentigjarig bestaan veilt het bedrijf dinsdagavond in Milaan schilderijen en tekeningen van onder meer Monet, Van Gogh, Renoir, Pissarro, Signac, Kandinsky, Chagall en Picasso.

De opdrachtgever is al even opzienbarend: de rechtbank van Parma. De magistratuur van de provinciestad heeft niet eerder zulke kostbaarheden te gelde gemaakt. Doorgaans, zo zeiden rechtbankmedewerkers in de media, blijft het bij geconfisceerde partijen Parmezaanse kaas en rauwe ham.

Boekhoudschandaal

Dat het om in beslag genomen kunstwerken gaat, blijkt niet uit de fraaie veilingcatalogus. Evenmin onthult Pandolfini wie de eigenaar was van de collectie. Op de catalogusomslag staat: Herontdekte impressionistische schatten en moderne meesterwerken uit een privé-verzameling.

Italiaanse media onthulden dat het de verzameling van Calisto Tanzi betreft. Tanzi is de oprichter van Parmalat, het zuivelconcern dat in 2003 wereldnieuws werd door een enorm boekhoudschandaal. Onder zijn leiding had het bedrijf door geknoei met jaarrekeningen een schuld van 14 miljard euro opgebouwd. Omdat ook banken schuld hadden aan het debacle verloren ruim honderdduizend Italianen hun spaargeld.

Lees ook: Celstraf voor top Parmalat

Tanzi bleek zelf zeker 500 miljoen euro te hebben verduisterd. Diverse van zijn bezittingen, waaronder onroerend goed en de profvoetbalclub Parma, zijn al eerder verkocht om de vele schuldeisers tegemoet te komen. De Franse zuivelgigant Lactalis nam Parmalat over.

Volgens de aanklagers ontkende Tanzi na zijn aanhouding in 2004 in bezit te zijn van waardevolle kunst. Later werd duidelijk dat de ondernemer zijn collectie, vlak voor het boekhoudschandaal aan het licht kwam, had verstopt in huizen die op naam stonden van hem, zijn dochter en vrienden.

Dat Tanzi kunst had verzameld van beroemde impresssionisten en moderne kunstenaars was bij insiders genoegzaam bekend. Maar pas toen journalisten van een Italiaans onderzoeksprogramma onthulden dat Tanzi via relaties probeerde zijn collectie in haar geheel te verkopen aan een Russische miljardair, spoorde de Italiaanse politie de verstopte kunstwerken op.

Tanzi werd vanaf 2008 driemaal veroordeeld en kreeg in totaal 37 jaar gevangenisstraf opgelegd. Vanwege zijn fragiele gezondheid zit de inmiddels 80-jarige oud-ondernemer zijn straf thuis uit, in zijn villa bij Parma.

1,3 miljard dollar

Het Amerikaanse zakenblad Forbes schatte Tanzi’s vermogen in 2001 op 1,3 miljard dollar. Voor iemand met zoveel geld stelt de collectie nog danig teleur. De Picasso is nauwelijks groter dan een A4’tje. De Monet is van B-kwaliteit en van Van Gogh kocht Tanzi een klein, bruinig stilleven met appels uit de tijd van De aardappeleters en een tekening van een wilgenboom. Van de andere beroemdheden zijn het ook meestal werken op karton of papier, vaak in matige conditie.

Claude Monet, Falaise du Petit Ailly à Varengeville Uit de online-catologus

De geschatte waarde van de 55 aangeboden kunstwerken ligt volgens Pandolfini tussen de 6 en 8 miljoen euro. Het zeegezicht van Monet en het kleine stilleven van Picasso hebben de hoogste richtprijzen: maximaal 1,2 miljoen euro. Conservatieve schattingen, zeggen kunstexperts.

„Dit is het goede moment voor deze collectie”, zei Pandolfini-directeur Pietro De Bernardi tegen The Wall Street Journal. De vraag naar impressionistische en moderne kunst is volgens hem groot dankzij „Aziatische verzamelaars die op zoek zijn naar iconische namen”. Wat daarbij helpt is dat het Italiaanse ministerie van Cultuur voor bijna alle aangeboden werk van niet-Italiaanse kunstenaars een exportvergunning heeft afgegeven.

Rediscovered Treasures-veiling. Bij Pandolfini, 29 okt. om 19 uur. Online catalogus op pandolfini.it