Recensie

Recensie

Plooirokjes zoeken in het herfstbos

Paddestoelen

Vliegenzwam.
Vliegenzwam. Foto Getty Images

Met paddestoelen is het net als met bedrijventerreinen, dacht ik altijd: hun naam is mooier dan hun uiterlijk. Wie bij ‘Woenselse heide’ en ‘Schaapsloop’ pittoreske natuurgebieden verwacht en vervolgens tussen baksteen en beton belandt, kijkt toch op zijn neus. Net zo goed kan een boswandelaar bij het zien van een roodbruine schijnridderzwam enige teleurstelling ervaren: gewoon een bruinig paddestoeltje.

Maar wat had ik het fout! Bij het doorbladeren van de Basisgids Paddenstoelen blijken plooirokjes, fluweelpootjes, witte satijnvezelkopjes en porseleinzwammen wel degelijk hun naam eer aan te doen en net zo fijn en poezelig te ogen als ze klinken.

Zo’n 5.000 paddestoelensoorten zijn bekend in Nederland, waarvan er 1.000 in veldgidsen zijn geportretteerd – de rest is volgens auteurs Thomas Kuyper en Nico Dam te „klein, lastig of niet te herkennen zonder het gebruik van de microscoop”. In hun Basisgids behandelen ze van die 1.000 de 100 meest algemene, die je – met determinatiesleutel, foto’s en begeleidende teksten – zelf in het veld op naam zou kunnen brengen. Al blijft dat lastig, geven ze grif toe: ze besteden ruim anderhalve pagina aan de vraag: „Waarom kan ik deze paddestoel niet op naam brengen?” Dat kan komen doordat de paddestoel te jong, te oud, te beschimmeld of te droog is, schrijven ze, of doordat de sleutel niet deugt. „Het ligt dan niet aan de paddestoel, noch aan jou, maar aan ons. [...] Ook kunnen we gewoon domme dingen gedaan hebben, waardoor de sleutel niet goed werkt.” Zelden zag je zoveel eerlijkheid in een veldgids. Zeker als ze ook nog speculeren dat het een kwestie van tijd is voor hun boek door apps wordt weggeconcurreerd: „We verwachten snelle ontwikkelingen op dit gebied en staan zeker open voor het gebruik van deze moderne middelen.”

Snel naar de winkel voor een collector’s item dus. De gids is weliswaar niet bedoeld om eetbare exemplaren te zoeken („in een basisgids over zoogdieren verwacht je ook geen informatie over de eetbaarheid van ijsberen of ratten”) en natuurlijk verre van compleet, maar tóch leuk en leerzaam.