Oeigoerse intellectueel Tohti ontvangt Sacharovprijs

Illham Tohti ontving de meeste prestigieuze mensenrechtenonderscheiding van het Europees Parlement. Hij zit sinds 2014 een levenslange gevangenisstraf uit.

Ilham Tohti in 2010. Voor zijn veroordeling werkte hij als professor bij een universiteit in Beijing.
Ilham Tohti in 2010. Voor zijn veroordeling werkte hij als professor bij een universiteit in Beijing. Foto Frederic J. Brown/AFP

De Oeigoerse intellectueel Ilham Tohti heeft donderdag de Sacharovprijs van het Europees Parlement gekregen. Tohti werd in 2014 veroordeeld tot levenslang omdat hij zou hebben gepleit voor een onafhankelijke Oeigoerse staat in China.

Twitter avatar Europarl_EN European Parliament @EP_President Ilham Tohti, an Uyghur economist fighting for the rights of China’s Uyghur minority, is the winner of the 2019 Sakharov Prize for Freedom of Thought. #SakharovPrize https://t.co/vRTeVJw6m7

De econoom en mensenrechtenactivist werd genomineerd voor zijn strijd tegen de onderdrukking van de Oeigoerse moslimminderheid in China. „Tohti wijdde zijn leven aan de strijd voor rechten van de Oeigoerse minderheid in China. Ondanks zijn beheerste en verzoenende toon werd hij na een showproces in 2014 tot een levenslange celstraf veroordeeld”, zegt David Sassoli, voorzitter van het Europees Parlement, in een persbericht. „Met het uitreiken van deze prijs sporen we de Chinese regering nadrukkelijk aan om Tohti vrij te laten en roepen we China op de rechten van minderheden te respecteren”, zegt Sassoli.

Tohti was voor zijn veroordeling wegens separatisme hoogleraar etnische minderheden aan een universiteit in de Chinese hoofdstad Beijing. De mensenrechtenactivist werd genomineerd door Renew Europe, de liberale Europese fractie waar ook EU-parlementariërs van D66 en VVD in zitten. Vorig jaar ging de meest prestigieuze mensenrechtenonderscheiding van het Europees Parlement naar de Oekraïnse filmmaker Oleh Sentsov.

Separatisme

Tohti werd in 2014 veroordeeld voor separatisme. Volgens de Chinese rechter liet hij zich begripvol uit over aanslagen die Oeigoeren gepleegd hebben. Hem werd ook verweten vaak met buitenlandse media te spreken en de officiële lezingen over incidenten met Oeigoeren te betwijfelen of te nuanceren. Duitse en Amerikaanse diplomaten waren niet welkom bij zijn veroordeling.

Tohti gold als een zachtmoedige, gematigde moslim. Diplomaten en buitenlandse correspondenten kenden hem niet als voorstander van separatisme. Tohti overwoog meermaals China te verlaten, net als vele andere Oeigoerse intellectuelen en ondernemers. Hij weigerde echter zijn lotgenoten en studenten in de steek te laten.

De Oeigoeren zijn een etnische minderheid in China en wonen hoofdzakelijk in Xinjiang, een regio in het westen van China. De religieuze vrijheid van de naar schatting 10 á 11 miljoen Oeigoeren in China wordt beperkt en ze worden nauwlettend in de gaten gehouden. Onderzoekers stellen dat China de Oeigoeren naar heropvoedingskampen stuurt.

Lees ook: Anderhalf miljoen Oeigoeren in heropvoedingskampen? Die kampen zijn er niet, aldus de Chinese autoriteiten: regio Xinjiang is een gelukkig, exotisch stuk China.

Correctie 24 november 2019: in een eerdere versie van dit bericht stond dat China 1 miljoen Oeigoeren telde. Naar schatting leven er tussen de tien en elf miljoen Oeigoeren in China. Het bericht is aangepast.