Opinie

EU moet Johnson tijd gunnen knoop te ontwarren

brexit

Commentaar

En dan gaat dat Britse parlement eindelijk in principe akkoord met Brexit, na al die moeite, na diverse mislukte aanlopen, na opkomst en ondergang van een premier, na rechtszaken, na een emotionele politieke twist die het humeur in het Verenigd Koninkrijk nu al jaren dicteert en inmiddels ook tot uiterst vermoeide reacties leidt bij de gestaalde politieke klasse in Brussel en dan… dan gaat het toch niet door.

De duurtest Brexit is voorlopig niet voorbij. Premier Johnson is verder gekomen dan zijn voorganger, maar ook de jongensachtig ongepolijste politieke drammer heeft de knoop nog niet ontward. Hij zou nog liever „dood in een greppel” gevonden worden dan Brexit uit te stellen tot na 31 oktober. En precies dat laatste dreigt nu voor Johnson te gebeuren.

Eind vorige week ging het opeens de goede kant op. Nadat Johnson en de Ierse Taoiseach Leo Varadkar, elkaar begin oktober in de buurt van Liverpool in de ogen hadden gekeken waren er echte onderhandelingen opgang gekomen. Donderdag kondigden het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie aan dat er een nieuw akkoord was op basis waarvan men uit elkaar wilde gaan. Het akkoord van premier Johnson is voor 95 procent het akkoord van premier May – maar het bevat een nieuwe manier om een fysieke grens tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen.

Zaterdag moest de grote dag worden. Maar na enig tromgeroffel stortte de soufflé ineen: het parlement zei pas écht akkoord te willen gaan na parlementaire behandeling van de wettekst.

Deze week probeerde Johnson het opnieuw. En wéér ging het Lagershuis dwars liggen. Men vond drie dagen voor de behandeling van een belangrijke internationale afspraak toch echt niet voldoende. Men had meer tijd gehad voor een circuswet die ging over 19 dieren dan over een complex akkoord dat gaat over de toekomst van 65 miljoen Britten. Het Withdrawal Agreement zelf viel daarentegen in redelijk goede aarde. Een meerderheid vond het Johnson-pakket zo goed dat men het ter verdere behandeling wilde aannemen. Zo dichtbij was Brexit nog nooit.

Hoe hard is die meerderheid? Johnson wist een aantal Labour-stemmen te vergaren, maar zullen die ook blijven bij volgende stemmingen? En dan stond het parlement er ook nog op deze wet een volwaardige parlementaire behandeling te geven, compleet met aanpassingen en aanvullingen. Een proces dat mogelijk tot nieuwe complicaties zal leiden. Bijvoorbeeld omdat er nieuwe eisen gesteld worden.

Johnson speelde de bal door naar Brussel. Hij vroeg formeel om uitstel, in een niet-getekende brief, die vergezeld ging van een persoonlijke brief aan EU-raadsvoorzitter Donald Tusk waarin hij duidelijk maakte niets te zien in uitstel. Woensdag herhaalde hij dat standpunt in gesprekken met Berlijn en Brussel. Om uitstel vragen omdat het wettelijk moet en dan zelf dwars tegen je wettelijke verplichting ingaan is een van de vele Brexit-noviteiten die passen in hetzelfde rijtje als het ten onrechte opschorten van het parlement. Johnson wil eigenlijk liever verkiezingen dan weer uitstel – maar ook daar heeft hij het parlement voor nodig.

De EU doet intussen rustig aan en moet in de loop van deze week een unaniem besluit nemen over uitstel. Brussel zal er, terecht, alles aan doen om een no-deal Brexit te voorkomen en proberen zo ver mogelijk te blijven van het politieke gekrakeel in Londen. De EU kan goed leven met de deal en zal waarschijnlijk uitstel gunnen –fraai is het niet, verstandig is het wel.