Brussel geeft uitstel - maar hoeveel is nog even de vraag

Brexit Brussel besluit vrijdag over het Britse uitstelverzoek. Vooral de Fransen morren. ‘Tijd alleen brengt geen oplossing.’

Een demonstrant bij het Britse parlementsgebouw.
Een demonstrant bij het Britse parlementsgebouw. Peter Nicholls/Reuters

Waarheen, waarvoor? Als het om weer een nieuw uitstel van de Brexitdatum gaat, vat dat de stemming deze week in Brussel het best samen. Dat de EU het Vereniging Koninkrijk opnieuw uitstel verleent staat inmiddels vast. Veel anders kunnen ze ook niet: weigeren staat gelijk aan een chaotische No Deal, een verantwoordelijkheid die de EU nooit zal willen dragen.

Maar over hoeveel tijd de Britten krijgen bestaat nog wel discussie. En ongewild dreigt de EU daarmee het Britse politieke debat ingezogen te worden. Om dat te voorkomen ligt het geven van drie maanden uitstel, de termijn die in Britse verzoek staat, het meest voor de hand. Een nieuwe deadline ligt dan op 31 januari, mocht de uittredingswet eerder aangenomen worden treedt Brexit automatisch eerder in. Maar, zo is het nachtmerriescenario in Brussel: staan we dan eind januari niet op precies hetzelfde punt als deze week?

„Met welk doel? En waarom?” antwoordde de Franse staatssecretaris van Europese Zaken Amélie de Montchalin dinsdag, gevraagd naar verlenging. „We moeten weten waartoe het dient. Tijd alleen brengt geen oplossing.” Dat Boris Johnson donderdag aankondigde om nieuwe verkiezingen te vragen, beschouwen veel lidstaten als positief. Het kan ervoor zorgen dat de minimale steun die het uittredingsakkoord op dit moment heeft in het Lagerhuis ruimer wordt. Maar garanderen dat er inderdaad verkiezingen komen, laat staan dat hij die wint, kan Johnson nog altijd niet.

Korter uitstel

Frankrijk pleit daarom voor een korter uitstel, net lang genoeg om het wetgevingsproces te voltooien, maar kort genoeg om druk op het Lagerhuis te houden. Een nieuwe deadline zou dan half of eind november liggen. Risico is alleen dat de Britten ook dan nog niet klaar zijn en er wéér moet worden uitgesteld. Bovendien, zo vinden veel lidstaten: daarmee schaart de EU zich wel heel sterk achter premier Johnson. Tegelijk betogen de Fransen: voldoende tijd geven voor nieuwe verkiezingen of een nieuw referendum kan ook uitgelegd worden als een politiek gebaar

Vrijdag praten EU-ambassadeurs verder en wordt een besluit verwacht. Weinigen denken dat Frankrijk de kwestie daadwerkelijk op de spits zal drijven. Ook in april van dit jaar verzette Macron zich immers tegen uitstel en ook toen ging hij uiteindelijk overstag. Wel is zijn ergernis over de voortslepende Brexit, die zijn plannen voor hervorming van de unie ophoudt, alleen maar gegroeid. Dat Frankrijk zich tot het uiterste zal inspannen uitstel zo kort mogelijk te houden, ligt voor de hand. Unanimiteit onder lidstaten is bij deze beslissing vereist.

Hoe dan ook zijn de Britten 1 november nog niet vertrokken. Dat betekent dat ze geacht worden langer deel te nemen aan de instituties, zo liet aankomende commissievoorzitter Ursula von der Leyen donderdagochtend weten. Zijn ze na 1 november nog lid „dan zal ik het Verenigd Koninkrijk uiteraard vragen een commissaris af te vaardigen.”