Argentijnen willen niet nóg verder richting de afgrond

Argentinië Zondag zijn er verkiezingen in Argentinië. Het lukte president Macri niet om de economie weer op de rails te krijgen. „Hij heeft ons land kapotgemaakt. Hij is een neoliberaal en die zijn er vooral voor de rijken, niet voor het volk.”

Fabian Barreiro verkoopt al deccenialang kranten in zijn kiosk in Buenos Aires.
Fabian Barreiro verkoopt al deccenialang kranten in zijn kiosk in Buenos Aires. Foto’s Peter Bauza

‘De Clarin is er nog niet!”, klaagt Fabian Barreiro (51). De kioskhouder op de beroemde Avenida de Mayo in Buenos Aires loopt zenuwachtig heen en weer en tuurt de straat af. Hij wacht op de bezorger van de populaire krant. De zon is net op. De eerste passagiers lopen nog wat traag het metrostation uit.

Barreiro trekt de stalen constructie van zijn vaste krantenkiosk open en legt de kranten en tijdschriften neer. Zoals in heel Latijns-Amerika beginnen Argentijnen hun dag bij de kiosk – met koffie, de krant en een praatje. Maar als de mensen in een oogopslag zien dat de populaire Clarin er niet tussen ligt, lopen ze door. „Ook dát nog”, zucht Barreiro. „En het is al crisis.”

Argentinië staat aan de vooravond van cruciale verkiezingen aanstaande zondag. De Argentijnen zijn zwaar teleurgesteld in president Mauricio Macri, een centrum-rechtse zakenman, die vrijwel niets van zijn beloftes waarmaakte.

Rondkomen in een land dat een inflatie kent van meer dan 56 procent lukt Argentijnen als Barreiro nauwelijks. Hij runt zijn krantenkiosk en is daarnaast gitarist en masseur. „Het is dat ik geen kinderen heb, anders zou het nóg erger zijn. Macri heeft ons land kapotgemaakt. Hij is een neoliberaal en die zijn er vooral voor de rijken, niet voor het volk. Als hij wordt herkozen, drijven we nog verder naar de afgrond.”

Maar Macri had geen makkelijke start, hij nam in 2015 een land vol schulden over van zijn links-populistische voorganger Cristina Fernández de Kirchner onder wier beleid de Argentijnen ook al met inflatie en prijsstijgingen te maken hadden.

Het lukte Macri niet om de economie weer op de rails te krijgen en de peso stortte in. De beloofde investeerders bleven weg en de werkloosheid steeg naar tien procent.

Buurvrouw Lily die tegenover de kiosk een hoekwinkeltje met frisdrank, snoep en sigaretten runt, brengt koffie. Ze werkt dag en nacht om rond te komen. „Ik blijf 24 uur per dag open en het hele gezin helpt mee. ’s Avonds en ’s nachts staan de kinderen in de winkel”, zegt ze.

IMF-lening

De crisis werd helemaal een ramp toen Macri in zee ging met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om uit de schulden te komen. Argentinië, dat 44 miljoen inwoners telt, ontving een exorbitante lening van 57 miljard dollar. De subsidies voor nutsvoorzieningen werden stopgezet, een voorwaarde van de lening. De kosten van levensonderhoud werden hierdoor alleen maar hoger.

Hoewel de situatie nog niet zo ernstig is als in 2001, toen het land volledig failliet was, steeg sinds Macri in 2015 aan de macht kwam de armoede in Argentinië van 29 naar 35 procent.

Een jaar sinds het laatste bezoek is die verarming zichtbaar. Tussen de statige herenhuizen en trendy restaurants slapen gezinnen. Op straat bedelen kleine kinderen om eten. De middenklasse, traditioneel altijd zeer sterk in Argentinië, valt steeds verder terug.

„Ik heb mijn levensstijl compleet aan moeten passen”, zegt Elena Trabucco (48), moeder van drie kinderen die op tien blokken afstand van de kiosk van Fabian woont in een groot, oud herenhuis met marmeren tegels in de hal. Als je geen 30.000 pesos per maand verdient, dat is ongeveer 450 euro, kom je niet rond, volgens Trabucco. „Vóór Macri betaalden we tweehonderd pesos aan elektriciteit. Nu drieduizend pesos.” Ze schenkt koffie in en kalmeert de hond die zenuwachtig wordt van het bezoek. Trabucco heeft uit pure nood haar ziektekostenverzekering opgezegd, de kinderen moesten van de privéschool. „Of mijn zoon op taekwondo kan blijven, is afwachten. Op alles wordt bezuinigd. Ik koop tegenwoordig tweedehands kleding”, zegt Trabucco, die nog het geluk heeft dat ze haar huis in een goede tijd kocht en geen huur hoeft te betalen.

Terugkeer van het peronisme

De voorverkiezingen afgelopen augustus en de peilingen tonen een harde afrekening met Macri én een terugkeer van het peronisme, de links-populistische politieke en culturele stroming van oud-generaal Juan Perón. Hij en zijn vrouw Evita waren hier boegbeelden van.

Oud-president Cristina Fernández de Kirchner (66) kan volgens de peilingen na zondag aan haar comeback in het machtscentrum beginnen. Dit keer als vicepresident en rechterhand van presidentskandidaat Alberto Fernández, voormalig hoofd van haar kabinet.

„Kirchner is goed voor zo’n 30 procent van de stemmen dus zonder haar zou Alberto nauwelijks kans maken, hij is ook te onbekend”, zegt politiek analist Rosendo Fraga.

Zijn kantoor heeft veel weg van een museum. Het hangt vol met schilderijen van zijn voorouders, onder wie een beroemde generaal uit de koloniale tijd. Oude wapens aan de muur achter hem. „Macri heeft alles gedaan wat hij beloofde juist niet te doen”, zegt Fraga. „Hij zou de dollar niet reguleren en heeft dat juist wel gedaan. Hij zou werkloosheid tegengaan en heeft dat niet gedaan.”

Sceptici duiden deze verkiezingen al als keuze tussen ‘slecht en aller-slechtst’. Macri mag er dan een puinhoop van gemaakt hebben, vier jaar geleden rekende de bevolking ook af met Kirchner vanwege haar extreme uitgavenpatroon en omvangrijke corruptie.

Bovendien zullen de financiële markten niet blij zijn met de terugkeer van links, weet Martin Litwak, advocaat en financieel consultant voor rijke Argentijnen. Litwak, een Argentijn met een bedrijf in Miami, adviseert zijn Argentijnse cliënten waar ze hun geld, dat in hun eigen land steeds minder waard wordt, het beste kunnen investeren. „Hoewel de kapitaalvlucht al langer bezig was draai ik nu overuren”, vertelt hij per Skype vanuit Miami. Zijn klanten zijn voornamelijk zakenlieden en vastgoedhandelaren. „Veel rijke Argentijnen kopen grond en huizen in Uruguay, waar het een stuk stabieler is. Zeker nu Chili zo’n puinhoop is en Brazilië in een crisis zit”, zegt hij.

Litwak verwacht een nog verdere instorting van de peso en een complete run op dollars als het peronisme terugkomt, wat tot wantrouwen zal leiden bij de financiële markten. „Mijn klanten vrezen een verhoging van de belasting op hun bezittingen want de verwachting is dat Fernández die naar 3,5 procent zal opschroeven. Ze zullen nóg sneller proberen hun geld weg te krijgen.”

Slapen op geld

Ook kleine particulieren volgen met argusogen de verkiezingen. Een Nederlandse ondernemer in Buenos Aires die anoniem wil blijven, vertelt hoe hij momenteel op „tienduizend dollar slaapt”. Het ligt onder zijn matras. „Ik heb mijn pesos van de bank gehaald en omgewisseld voor dollars. Na de verkiezingen kijk ik wat ermee ga doen en of het nog realistisch is om het hier te investeren”, zegt de vijftiger die nu al dertien jaar in Argentinië woont.

Bij de kiosk van Fabian Barreiro is aan het einde van de ochtend de Clarin nog altijd niet gekomen. Wel heeft hij de dag na de wedstrijd meer sportbladen verkocht. Die zijn duurder, dus zijn dag is uiteindelijk niet zó slecht.

„Na zondag weten we of we een leider krijgen die ons serieus neemt of een die alleen aan zijn rijke achterban denkt”, zegt Barreiro. „Kijk maar naar de landen om ons heen: Chili, Ecuador, Bolivia. Leiders komen niet meer weg met slecht beleid, en dat moet een waarschuwing voor ze zijn”, zegt hij en sluit zijn kiosk af.