‘Zuck buck’ nog ver weg

Digitale munt Als de toezichthouders geen fiat geven, stopt Facebook met libra. Topman Mark Zuckerberg houdt hoop dat de digitale munt slaagt.

Foto Susan Walsh / AP

Het had vanaf 2020 een veilige, wereldwijd opererende digitale munt moeten worden: de libra. Miljoenen mensen die dat nu niet hebben, hadden door de ‘Facebook-munt’ toegang moeten krijgen tot een snel financieel systeem. Maar na vijf maanden van aanzwellende kritiek op de in juni gelanceerde plannen, lijkt een lancering volgend jaar ver weg.

Tijdens een verhoor in het Amerikaanse congres was Facebook-topman Mark Zuckerberg duidelijk: als de Amerikaanse toezichthouders geen groen licht geven, trekt zijn bedrijf zich terug. Toezichthouders wereldwijd hebben tot nu toe vooral kritiek geuit: private cryptomunten zoals de libra zien zij als een bedreiging voor het mondiale financiële systeem. Het is de vraag of de overige twintig betrokken partijen zich zonder de initiatiefnemer nog wel aan de libra willen wagen.

De afgelopen weken pakten de donkere wolken zich al samen boven de cryptomunt. In een G7-rapport werd harde kritiek geuit. Consumentenbescherming, witwasbescherming en privacy zijn in het geding, volgens de opstellers. Bovendien zou een private munt de effectiviteit van monetair beleid ernstig ondermijnen: in een land waar vooral met libra wordt betaald, heeft de centrale bank geen gereedschap meer om de inflatie aan te jagen. Een aantal belangrijke partners in de Libra Association trokken zich vanwege alle kritiek al terug, waaronder grote betaalbedrijven zoals Mastercard, Visa en Paypal.

Zuckerberg zei tegenover de Amerikaanse volksvertegenwoordigers, weliswaar voorzichtig, zelf nog steeds te geloven in de lancering van wat ook wel de ‘zuck buck’ is gaan heten. Net als een week geleden in een speech over de vrijheid van meningsuiting, speelde hij de China-kaart. Hij wees erop dat de Chinezen binnen enkele weken een eigen digitale munt lanceren. „Libra wordt grotendeels geënt op de dollar. Dat versterkt de Amerikaanse leidende positie in het wereldwijde financiële systeem. Terwijl wij hier discussiëren, wacht de rest van de wereld niet op ons.”

Trust issues

De Amerikaanse congresleden grepen de komst van Zuckerberg naar Washington aan om de topman urenlang aan de tand te voelen over uiteenlopende problemen bij Facebook: van discriminatie op het sociale netwerk door adverteerders tot het nalaten van factchecking bij politici. Dat lijkt misschien wel het grootste probleem van de libra: de trust issues rond Facebook. Zuckerberg erkende dat die niet in het voordeel werken van de libra: „Ik snap dat wij niet de ideale boodschapper zijn op het moment.”

Als de toezichthouders de libra blokkeren en Facebook alsnog afhaakt, is dat niet het einde van het concept. De voordelen van een digitale munt worden nu ook door centrale banken erkend: betere toegang tot geld en minder afhankelijkheid van de soms kwetsbare commerciële banken. Nederlandse economen bepleitten een paar weken geleden een kleinschalige proef met ‘DNB-geld’, naar voorbeeld van de Zweedse centrale bank die al met een eigen munt experimenteert. Ook de Amerikaanse congresleden begonnen over een ‘dollarcoin’. Zou dat niet een beter idee zijn? „Als we China dit laten doen,” zei Republikein Blaine Luetkemeyer, „moeten wij Amerikanen meespelen.”