Topdiplomaat: Trump wilde onderzoek rivalen in ruil voor steun aan Oekraïne

Afzettingsonderzoek Congres Gedetailleerde getuigenis van William Taylor, de hoogste Amerikaanse diplomaat in Kiev, is in tegenspraak met Trumps verzekeringen dat er geen sprake was van ‘quid pro quo’.

William Taylor, de hoogste Amerikaanse diplomaat in Oekraïne, verlaat het Congres na zijn getuigenis tegenover leden van het Huis van Afgevaardigden.
William Taylor, de hoogste Amerikaanse diplomaat in Oekraïne, verlaat het Congres na zijn getuigenis tegenover leden van het Huis van Afgevaardigden. Foto Andrew Harnik/AP Photo

President Donald Trump heeft persoonlijk bevel gegeven de Amerikaanse militaire hulp aan Oekraïne van bijna 400 miljoen dollar op te schorten totdat zijn Oekraïense ambtgenoot publiekelijk zou verklaren dat hij onderzoek zou doen naar Trumps politieke rivalen.

Lees ook: EU-gezant VS bemoeilijkt verdediging Trump bij impeachment-onderzoek

Dat heeft de hoogste Amerikaanse diplomaat in Oekraïne dinsdag onder ede verklaard tegenover enkele commissies van het Huis van Afgevaardigden. De getuigenis van William Taylor, zaakgelastigde op de ambassade van Kiev, is lijnrecht in tegenspraak met Trumps herhaalde verzekering dat er geen sprake was van een quid pro quo, een ‘voor wat, hoort wat’ in zijn besprekingen met president Volodymyr Zelensky van Oekraïne.

Taylor, een Vietnamveteraan met een decennialange staat van dienst bij Buitenlandse Zaken, getuigde bijna tien uur achter gesloten deuren in het kader van het impeachment-onderzoek dat de Democraten in het Huis naar Trump en Oekraïne hebben ingesteld en dat zou kunnen leiden tot afzetting van de president.

Taylors openingsverklaring is gepubliceerd door Amerikaanse media. Hierin beschrijft de zaakgelastigde minutieus hoe hij tot de conclusie is gekomen dat er op dit moment twee conflicterende kanalen zijn waarlangs het Amerikaanse beleid ten aanzien van Oekraïne loopt. Het reguliere kanaal is dat van de volksvertegenwoordiging die unaniem steun heeft uitgesproken aan Oekraïne, dat sinds 2014 met Rusland in een militair conflict is verwikkeld. Dat is ook de officiële lijn van Buitenlandse Zaken en de ambassade. Het andere kanaal werkt buiten het ministerie om en wordt volgens Taylor sinds eind juni gedirigeerd door Trump voor „binnenlandse politieke doelen” – dat wil zeggen voor zijn herverkiezingscampagne van 2020.

Lees ook: Trump-advocaat Giuliani gaat in Oekraïne zijn eigen gang

Aangestuurd door Giuliani

De Amerikaanse functionarissen die zich hiermee bezighouden, worden volgens Taylor aangestuurd door Trumps persoonlijke advocaat, Rudy Giuliani. In eerste instantie dacht Taylor dat het ‘voor wat, hoort wat’ alleen betrekking had op een publicitair voor Zelensky belangrijke ontmoeting met president Trump. Op 1 september hoorde Taylor van een hoge ambtenaar bij de Nationale Veiligheidsraad dat ook militaire steun aan Oekraïne – unaniem toegekend door Huis en Senaat – door president Trump aan de voorwaarden is toegevoegd. Trump wilde dat Zelensky publiekelijk zou verklaren dat hij een onderzoek opende naar mogelijke Oekraïense inmenging in de Amerikaanse verkiezingen van 2016 (ten gunste van de Democratische Partij) en naar een Oekraïens gasbedrijf waar Hunter Biden heeft gewerkt. Biden is de zoon van Joe Biden, koploper in de race om de Democratische uitdager van Trump in 2020 te worden. Later zegt ook de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, een van de mensen in het niet-reguliere kanaal, tegen Taylor dat „alles” afhankelijk is van die publieke verklaring, inclusief de militaire steun.

Negatief beeld

Verschillende ambtenaren die betrokken waren bij dat niet-reguliere kanaal hebben Taylor herhaaldelijk gezegd dat ze werkten op bevel van Trump. De afgelopen dagen hebben verschillende Amerikaanse media bericht over een bezoek dat de Hongaarse premier Viktor Orbán in mei aan Washington bracht. Hij sprak een uur lang, zonder notulisten, met Trump en zou hem een negatief beeld over Oekraïne als corrupt land hebben geschetst. Een medewerker van de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad die Taylor sprak, zou hebben gezegd dat de „President helemaal geen steun aan Oekraïne wil geven”.

Lees ook: Witte Huis erkent verband tussen hulp en onderzoek Democraten

De verklaring van Taylor bevestigt eerdere getuigenissen van betrokken ambtenaren, uit zowel het reguliere als uit het niet-reguliere kanaal. Ook de stafchef van het Witte Huis bevestigde vorige week dat de militaire steun aan Oekraïne zou worden verleend op onder meer de voorwaarde dat Zelensky de onderzoeken zou aankondigen die Trump van hem verlangde. Trump zelf telefoneerde op 25 juli met zijn Oekraïense ambtgenoot en vroeg hem „een gunst”: of Zelensky wilde samenwerken met Rudy Giuliani en minister van Justitie William Barr bij het onderzoek.

Het Witte Huis reageerde op de getuigenis van Taylor bij monde van woordvoerder Stephanie Grisham: „Dit is een gecoördineerde lastercampagne van links-radicale volksvertegenwoordigers en van radicale, niet-gekozen ambtenaren.” Volgens haar „heeft president Trump niets fout gedaan” en is van een ‘quid pro quo’ geen sprake.

‘Alarmerende’ gang van zaken

Taylor noemt in zijn getuigenis de gang van zaken „zorgwekkend” en „alarmerend”. Hij heeft Amerikaanse ambtenaren en politici de afgelopen maanden herhaaldelijk op de hoogte gebracht van zijn zorgen. Hij heeft medewerkers van president Zelensky op het hart gedrukt dat hij geen interview aan CNN moet geven, zoals een van de ambtenaren in het niet-reguliere kanaal van het Amerikaanse Oekraïne-beleid met Zelensky zou hebben afgesproken.

Aan het slot van zijn openingsverklaring zegt Taylor dat er vandaag de dag twee Oekraïne-verhalen zijn. Het ene „wraakzuchtig, over klokkenluiders, meneer Giuliani, zijdeuren, quid pro quo’s, corruptie en inmenging in de verkiezingen”. Het andere is volgens hem „positief, gesteund door beide politieke partijen”: over een volk dat „worstelt om zich van zijn verleden te bevrijden”, dat „trots is op zijn onafhankelijkheid van Rusland”, en dat „niet kan wachten om deel te nemen aan de westerse instituties”.