Puinruimer van het CDA

Til Gardeniers CDA-politicus Til Gardeniers was de tweede vrouwelijke christen-democratische minister uit de geschiedenis.

Til Gardeniers in 1980
Til Gardeniers in 1980 Foto Ben Hansen/ANP

Voor veel CDA’ers is de naam van de dinsdag op 94-jarige leeftijd overleden Til Gardeniers synoniem voor de Commissie Gardeniers. Zij was voorzitter van een commissie die in 1994 onderzoek deed naar het desastreuze verlies van het CDA bij de Tweede Kamerverkiezingen van dat jaar. Met Elco Brinkman als lijsttrekker ging het tot dan toe oppermachtige CDA terug van 54 naar 34 zetels.

De alom binnen de partij gerespecteerde ex-minister Gardeniers kwam met een bikkelhard rapport. Het CDA was na decennia van onafgebroken regeringsmacht slachtoffer geworden van „zelfgenoegzaamheid” en „arrogantie”, concludeerde zij.

In zijn dit jaar verschenen memoires liet Brinkman blijken zich geslachtofferd te voelen: „Toen Til Gardeniers en Tineke Lodders de gang van zaken gingen evalueren, stond denk ik wel vast wat de uitslag zou zijn: Barbertje moest hangen.”

Til Gardeniers werd in 1971 lid van de Tweede Kamer voor de Katholieke Volkspartij (KVP) die later opging in het CDA. In 1977 trad zij als minister voor Cultuur Recreatie en Maatschappelijk werk toe tot het door CDA en VVD gesteunde kabinet Van Agt-Wiegel. Zij was toen de tweede vrouwelijke christen-democratische minister uit de geschiedenis.

De portefeuille was vertrouwd want als Kamerlid had zij zich ook al met maatschappelijk werk beziggehouden. Toen zij bij ‘haar’ CDA-fractie moest lobbyen voor wijzigingen in de bijstandswet nam zij de mores van de toen nog door mannen gedomineerde politiek gewoon over. „Altijd van tevoren met iemand doorzakken; wat mij hielp was dat ik weinig slaap nodig had en goed tegen een borrel kon’’, zei zij tegen politicologe Monique Leyenaar in haar boek over vrouwelijke ministers.

Van 1981 tot 1982 was Gardeniers minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne in het maar kort zittende kabinet Van Agt-Den Uyl. Kort daarop vertrok zij naar de Raad van State.