Ontwerper Ingo Maurer (87) was de meester van de lichtvoetige lamp

Ingo Maurer 1932-2019 Met speelse lampen groeide de Duitse visserszoon Ingo Maurer uit tot de beroemdste lichtontwerper ter wereld.

Ingo Maurer tijdens een persconferentie in München in mei 2019.
Ingo Maurer tijdens een persconferentie in München in mei 2019. Foto Stephan Goerlich

Delirium Yum, Bibibibi, Oh Man, It’s a Ray! en Wo bist du, Edison? De maandag in zijn woonplaats München op 87-jarige leeftijd overleden Duitse lichtontwerper Ingo Maurer was een meester in lichtvoetigheid. Wereldberoemd werd hij met poëtische, vrolijkstemmende lampen. Zoals een gevleugeld peertje, visnetten waaraan honderden kristallen ‘waterdruppels’ branden, en een kroonluchter van porseleinscherven genaamd Porca Miseria!, een Italiaanse krachtterm.

Design wordt veel te serieus genomen, verkondigde Maurer vaak in interviews. Met behulp van de nieuwste technologische snufjes wilde hij mooie, blije lampen maken. Niet meer maar ook niet minder. Van hem is wel gezegd dat „hij de elektriciteit getemd en tegelijkertijd bevrijd” heeft.

Ingo Maurer, Porca Miseria! (1994), gemaakt van porseleinscherven. Foto Ingo Maurer GmbH

Maurer, de zoon van een visser in de Bodensee in Zuid-Duitsland, volgde een grafische opleiding en ging daarna een paar jaar als freelance grafisch ontwerper aan de slag in New York en San Francisco. Als Maurer begin jaren zestig in een sjofele hotelkamer een kaal peertje aan het plafond ziet hangen, besluit hij lichtontwerper te worden. Niet veel later begint hij in Beieren een lampenfabriek waar hij tot aan zijn dood, op het laatst met zo’n zestig medewerkers, zijn eigen ontwerpen fabriceert plus de lichtinstallaties die hij creëerde voor tal van grote gebouwen, van het Atomium in Brussel tot treinstations en luchthavens.

Enorm oeuvre

Zijn eerste ontwerp was Bulb (1966), een vijftig centimeter hoge lamp in de vorm van een gloeilamp. Zouden er designmusea zijn waar deze designklassieker nog nooit te zien is geweest? Andere hoogtepunten uit zijn enorme oeuvre zijn de YaYaHo (1984) en de Lucellino (1992). De eerste bestaat uit twee lange plafonddraden met zwakstroom – plus en min – waarover heen, alsof het waslijnen zijn, naar believen kabels met halogeenlampjes kunnen worden gehangen. De Lucinello is de eerder genoemde, met vleugels uitgeruste peervormige gloeilamp.

Ingo Maurer, Bulb (1966) Foto Ingo Maurer GmbH

Het peertje was volgens Maurer „de perfecte belichaming van de samenkomst van nijverheid en poëzie”. In tal van zijn creaties speelt de traditionele gloeilamp een prominente rol. Toen de Europese Unie in 2009 een verbod op de productie van gloeilampen instelde, kwam Maurer dan ook in het geweer. Hij schreef een pamflet en gaf tal van interviews waarin hij uitlegde dat spaarlampen een ziekmakende sluier van vuilgele kleuren verspreidden. In een gesprek met het tijdschrift Hollands Diep zei hij dat de gloeilamp onze vriend moest blijven. „In elk geval voor kroonluchters, design classics en liefhebbers zoals ik, die de schoonheid van een kaal peertje als verlichting waarderen.”

Lees ook Ingo Maurer over zijn lichtontwerp voor het Atomium in Brussel: Gebouw met ballen

Zijn sombere voorspelling dat we onder het nieuwe Europese lichtregime naar een soort koelheid zouden toegaan, is niet uitgekomen. Maar dat er spoedig ledlampen kwamen die warmer licht geven, was volgens velen mede te danken aan Maurers protesten. Die maakten iets los en gaven een impuls aan het onderzoek naar alternatieven voor de gloeilamp.