Meer maatwerk bij vaststellen kinderopvangtoeslag

Toeslagen De Belastingdienst krijgt meer vrijheid om te voorkomen dat gezinnen onterecht in „grote financiële problemen” komen.

Foto Lex van Lieshout/ANP

De Belastingdienst krijgt in de toekomst meer ruimte om te bepalen of kinderopvangtoeslag terecht betaald is. Op dit moment maakt de fiscus de toeslag over en zijn er achteraf maar twee keuzes mogelijk: of álle toeslag is terecht betaald, of helemaal niets. Ouders die achteraf gezien te veel toeslag kregen, moeten daardoor niet alleen het overschot, maar de vollédige toeslag terugbetalen.

Die „strenge uitleg van de wet” kan voor gezinnen ingrijpende gevolgen hebben, concludeerde de Raad van State woensdag. Tot nu toe oordeelde de hoogste bestuursrechter in zaken altijd dat de fiscus de wet letterlijk moest volgen. In twee uitspraken van woensdag komt de Raad van State op die besluiten terug.

De Belastingdienst krijgt daarom meer ruimte om „maatwerk te leveren” en rekening te houden met „bijzondere omstandigheden”. Het betekent bijvoorbeeld dat de fiscus nu ook kan besluiten dat een groot deel van de kinderopvangtoeslag terecht is betaald, om vervolgens alleen het onterecht betaalde deel terug te vorderen. De uitspraak moet voorkomen dat gezinnen ten onrechte in „grote financiële problemen” komen, aldus de Raad van State. In een van de twee zaken waarover de bestuursrechter zich woensdag uitliet, ging het om een ouder die de dupe werd van een gastouderbureau dat fraudeerde door te hoge toeslagen aan te vragen voor haar kinderen. De Belastingdienst vorderde daarop alle toeslag voor haar vijf kinderen bij haar terug, een bedrag van 34.566 euro.

Verdenkingen

De Raad van State wijst ook op een rapport van de Nationale Ombudsman over 232 ouders bij wie de kinderopvangtoeslag in 2014 werd stopgezet. Aanleiding waren vermoedens dat het gastouderbureau waar deze ouders hun kinderopvang afnamen, fraudeerde met aanvragen, maar die verdenkingen konden uiteindelijk niet worden aangetoond. De schade was toen al aangericht: de meeste ouders konden hun kind niet langer naar de opvang sturen en moesten hun „werk, opleiding of reïntegratie-traject opgeven” om hun kind op te vangen.

In die zaak ging het voorkomen van fraude boven de belangen van de burger, zo meende de ombudsman. Dat erkende ook staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) deze zomer. Volgens Snel heeft de fiscus zich vaak „niet van de meest klantvriendelijke kant laten zien”. Volgens de Raad van State komen die belangen door de koerswijziging van dinsdag „meer met elkaar in evenwicht”.