Groot onderzoek naar hoe je zwangeren zo adviseert dat ze de raad opvolgen

Onderzoek Generation R Next, de opvolger van het grootschalige onderzoek naar baby’s en kinderen in Rotterdam, kijkt naar baby’s ‘vóór de verwekking’

Foto Andreas Terlaak
Foto Andreas Terlaak

De eerste weken van de zwangerschap zijn cruciaal voor het verdere verloop van de zwangerschap en zelfs voor het leven daarna, blijkt uit onderzoek van Generation R, het grootschalige en longitudinale onderzoek verbonden aan Erasmus MC. De opvolger van dit onderzoek, Generation R Next, onderzoekt daarom duizenden toekomstige moeders in de eerste weken voor hun zwangerschap of nog voordat zij zwanger zijn. Eind volgend jaar wordt bijvoorbeeld onderzocht wat de meest effectieve manier is om toekomstige moeders te adviseren.

Voor dit onderzoek worden de (toekomstige) moeders opgesplitst in twee groepen. De ene groep krijgt de standaard adviezen over bijvoorbeeld de gevaren van roken en drinken voor hun toekomstige baby. De tweede groep krijgt een nieuw traject aangeboden, gebaseerd op inzichten en strategiën uit eerder onderzoek. Deze moeders krijgen de adviezen anders aangeboden in de hoop dat zij die beter opvolgen. Hoewel bijna alle toekomstige moeders inmiddels weten dat roken en drinken niet goed is voor de baby, en foliumzuur slikken wel, houden lang niet alle zwangeren zich daaraan. Zo rookt een kwart van de deelnemende toekomstige moeders. De helft van de zwangere vrouwen drinkt af en toe alcohol. „Dat kan gevolgen hebben voor de hele generatie daarna”, zegt Vincent Jaddoe. Hij is kinderarts en onderzoeksleider van Generation R én Generation R Next. Door te experimenteren met het aanbieden van adviezen, hoopt de hij uit te vinden hoe vrouwen hun gedrag wél gaan aanpassen. „Zodat we in de toekomst vrouwen nog beter kunnen ondersteunen om optimaal zwanger te worden en te zijn.”

Baby’s troosten met eten kan tot overgewicht leiden

Het liefst zou Jaddoe zien dat de kennis en inzichten die hij en zijn team opdoen bij het analyseren van de duizenden zwangerschappen direct, hop, worden toegepast in de praktijk. Soms gebeurt dat al. Daarom is er regelmatig overleg met de gemeente. Zo wordt het consult voor een vrouw die zwanger wil worden inmiddels vergoed. Ook is er meer aandacht voor de mentale gezondheid van zwangere vrouwen. Maar het gebeurt nog lang niet genoeg, vindt Jaddoe. „Wij zijn traag, maar politieke processen zijn vaak nog trager”, zegt hij. Bijvoorbeeld bij de tandproblemen. Veel Rotterdamse deelnemertjes blijken gaatjes te hebben. „Het Centrum voor Jeugd en Gezin zou een belangrijke rol moeten spelen om dat te voorkomen. Er wordt nu bijvoorbeeld gesproken over mondzorgcoaches.”

De eerste duizend baby’s van Generation R Next zijn inmiddels geboren. Nog eens 1.500 deelnemende (toekomstige) moeders zijn zwanger of van plan dat dit jaar te worden. Een grote onderzoeksgroep, maar het zijn er nog lang niet genoeg, zegt onderzoeksleider Jaddoe. „We streven naar 5.000 deelnemers.”

Door 5.000 vrouwen nog voor en gedurende de eerste twaalf weken van hun zwangerschap te onderzoeken, hopen Jaddoe en zijn team nog beter vast te kunnen stellen welke factoren invloed hebben op een succesvolle zwangerschap en op de kinderjaren. Vooral de eerste weken van de zwangerschap, waarin alle organen van het kind worden gevormd blijken cruciaal te zijn. Dat begint dus al bij en zelfs voor de bevruchting. Moeders hebben nu vaak een eerste gesprek met de verloskundigen als zij al meerdere weken zwanger zijn. „Dat is te laat. Dan zijn de eerste cruciale weken al voorbij.” Next wil de moeders daarom nog eerder in beeld krijgen dan het vorige onderzoek van Generation R.

Voor de zomer hingen posters voor deelname aan het onderzoek in bushokjes. „En we hebben folders in elke brievenbus in Rotterdam gedaan”, zegt Jaddoe. „Daardoor is de instroom verdubbeld.” Het lokkertje voor de ouders in spé levert de onderzoekers tegelijkertijd belangrijke informatie op; de 3D echo’s. Gedurende de zwangerschap wordt vier keer, bij 7, 9, 11 en 30 weken, een driedimensionale afbeelding gemaakt van de foetus. „De 3D echo is een belangrijke reden dat ouders zich inschrijven. Daarna is het aan ons om ze te overtuigen om mee te blijven doen.”

Want meedoen is niet zomaar iets. Ouders en later ook de kinderen krijgen verschillende vragenlijsten. Om de vier jaar zijn er fysieke onderzoeken en scans. Net als bij voorloper Generation R is het doel om de kinderen minimaal 20 jaar lang te volgen. Jaddoe en zijn onderzoekers doen er alles aan om het de proefpersonen zo makkelijk mogelijk te maken. Zo zijn er inmiddels apps met korte vragenlijsten en kreeg een deel van de kinderen van Generation R een horloge dat registreert hoeveel zij bewegen.

Talloze onderzoekers benaderen Jaddoe en zijn team om onderzoek te mogen doen in deze grote, bijzondere populatie van Rotterdamse kinderen. Ook dat is een van de agendapunten. „De belangrijkste voorwaarde is dat het onderzoek kennis moet opleveren om de zorg rond de zwangerschap te veranderen”, zegt Jaddoe. „En dat de belasting voor de deelnemers niet te groot is.”