Gavin Turk, Untitled (Newham 433), 2019. (Multiplex, plexiglas en gevonden flessen water, 35 x 140 x 35 cm)

Foto Reflex Gallery © Gavin Turk

Gavin Turk: ‘Ik wil dat je langer stilstaat bij troep’

Interview Kunstenaar Gavin Turk werd opgepakt bij een demonstratie van Extinction Rebellion. Hij ziet de schoonheid in oude plastic waterflesjes en ander afval. „Er zit een hele wereld in deze flesjes die we zomaar weggooien.”

„Het was min of meer een vergissing.” Tijdens een demonstratie van klimaatbeweging Extinction Rebellion in Londen werd Gavin Turk opgepakt. De kunstenaar, die met mede-Young British Artists als Damien Hirst vanaf de jaren negentig furore maakte, deed mee aan de blokkade van een brug over de Theems. „Het is een van de strategieën van Extinction Rebellion om je bewust te laten oppakken, dat wist ik, maar het was eigenlijk niet mijn bedoeling gearresteerd te worden. Ik stond gewoon op de verkeerde plek.” De vijf uur die volgden in de cel waren aangenaam, zegt Turk. „Het geeft tijd om te denken. Eigenlijk zou iedereen dat elke maand moeten doen.”

In de dagen dat Turk (52) in Amsterdam is voor de opening van zijn expositie Letting Go bij Galerie Reflex, zijn er opnieuw protesten in Londen. Turk is niet rouwig dat te moeten missen: „Er zijn verfijndere manieren om je boodschap uit te dragen dan je te laten arresteren.”

Gavin Turk, PETE, 2015. Foto Reflex Gallery © Gavin Turk

Letting Go gaat over afval. Het handelsmerk van Turk is het recyclen van artistieke motieven van bekende kunstenaars als Warhol, Fontana en Boetti. Maar hij maakt ook al jaren kunst geïnspireerd door troep. Op hoge witte sokkels en in sjieke kunstvitrines liggen platgedrukte plastic flessen, een afgetrapte voetbal en het klokhuis van een afgekloven appel. Ze zien er levensecht uit, maar het zijn sculpturen van brons. „Het is heel veel werk”, zegt Turk. „Met de hand heb ik tot in het kleinste detail de modder geschilderd die erop zit.”

Hij wil de toeschouwer op het verkeerde been zetten. „Afval is waardeloos, je wilt er liever niet naar kijken. Maar als ik het in een galerie presenteer, trekt het ineens je aandacht. Terwijl je deze flesjes overal op straat zou kunnen zien.”

In de etalage van de galerie hangt een strakke Donald Judd-achtige dozenkast met daarin echte plastic wegwerpflesjes die Turk in Londen op straat vindt. Het goedkope plastic botst hard met de minimalistische dozen. Tegelijkertijd word je door de presentatie uitgedaagd om nauwkeuriger naar de vorm van de flesjes te kijken. „Die Judd-dozen gebruik ik als ‘attention space’”, zegt Turk. „Als manier om aandacht te trekken, zodat je beter naar het afval kijkt.” Het werkt. Tijdens het interview staan er telkens voorbijgangers stil, wijzen even naar de plastic flessen, glimlachen en lopen verder.

Wat wilt u dat we voor schoonheid zien in plastic flesjes?

„Ik ben geïnteresseerd in de vormen en illusies die het flesje in zich draagt. Ze zijn gevormd naar je hand, en ze hebben daarnaast allerlei figuren die verwijzen naar beweging, naar bubbels. Figuren die lijken te dansen. Er zit een hele wereld in deze flesjes die we zomaar weggooien.

„We spreken over afval weggooien, en aan die woorden hoor je hoe gedachteloos we met afval omgaan. Daarom heet de expositie ‘letting go’, langzaam loslaten. Ik wil uitnodigen om langer stil te staan bij onze troep.”

Gavin Turk, Untitled (Newham 229), 2019. (Multiplex, plexiglas en gevonden flessen water)
Foto Reflex Gallery © Gavin Turk
Gavin Turk, Untitled (Newham 229), 2019. (Multiplex, plexiglas en gevonden flessen water)
Foto Reflex Gallery © Gavin Turk

U verkoopt uw werk in een galerie. Zijn de mensen die rijk genoeg zijn om uw werk te kopen de mensen die u wilt bereiken?

„Tja, je weet natuurlijk nooit hoe iemand het geld heeft verdiend waarmee hij mijn werk koopt. Als de ideeën die ik in mijn kunst stop stand kunnen houden in iemands collectie, dan is het toch geslaagd.

„Wanneer je dieper na gaat denken over je invloed op klimaat en milieu wordt het heel moeilijk om je niet hypocriet te voelen. Ik ben gestopt met vliegen, rij in een elektrische auto en ben veganist. Dan komt iemand naar je toe, en zegt: ‘je draagt leren schoenen’. Die heb ik gekregen, moet ik ze dan weggooien? Is dat beter? Ik heb naast mijn elektrische auto ook een Rolls-Royce uit 1975, die slurpt benzine. Maar is het beter om die auto uit elkaar te halen en te vervangen door een nieuwe? Het is moeilijk om die som te maken.”

Lukt het om uw idealen een plek te geven in uw kunst?

„Het probleem dat ik op dit moment heb is dat ik mijn kompas een beetje anders moet gaan afstellen: de problemen die de privé-Gavin Turk benoemt zijn voor een groot deel veroorzaakt door individualisme en consumentisme. In kunst zijn dat precies twee dingen die belangrijk zijn: de individuele kunstenaar als ‘auteur’ en de galerie, die draait om verkoop. Ik weet nog niet goed hoe ik de idealen van Gavin Turk moet verbinden met de kunstenaar-Gavin Turk.”

Gavin Turk: Letting Go, Galerie Reflex, Amsterdam. T/m 6/12. Inl: reflexamsterdam.com