Bij de 0-1 buigt Ten Hag het hoofd

Champions League Ajax verloor voor het eerst dit Champions Leagueseizoen, met 0-1 van Chelsea. Een avond met de blik op coach Erik ten Hag.

Ajacied Sergiño Dest (rechts) in duel met Marcos Alonso van Chelsea in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam tijdens het groepsduel dat in 0-1 eindigde.Foto Maurice van Steen/ANP
Ajacied Sergiño Dest (rechts) in duel met Marcos Alonso van Chelsea in de Johan Cruijff Arena in Amsterdam tijdens het groepsduel dat in 0-1 eindigde.Foto Maurice van Steen/ANP

Het is woensdag even na half zeven, de Johan Cruijff Arena, Amsterdam. Ajax-coach Erik ten Hag staat met Richard Witschge, lid van de technische staf, langs de zijlijn. Typische trainerspose, hand onder zijn kin. De warming-up overziend. Zijn priemende ogen, bijna altijd aanwezig, ook op deze momenten.

Een Champions League-avond, met de blik gericht op Ten Hag, door kenners vaak omschreven als een tactisch meester. De coach ook die deze week in VI zei: „Bij Ajax doen we niet aan de olympische gedachte. Wij eisen in alles Champions League-niveau.”

Ajax-Chelsea, wedstrijd drie in groep H, waarin Ajax een grote stap kan zetten op weg naar overwintering, na twee zeges. Op de stoel rechts naast Ten Hag zit assistent Michael Reiziger, links van hem tweede assistent Christian Poulsen.

Ten Hag staat veel. Rechte, strakke houding, handen rustend op de rug. Als hij gaat zitten, is het om te overleggen met zijn assistenten. Soms schrijft hij iets op een wit papiertje – geen notitieblok. Het is de afwisseling tussen die ogenschijnlijke rust en de felle coachmomenten, naast aanmerkingen op de arbitrage. Hij praat veel met de vierde official, de Roemeen Sebastian Coltescu.

Soms hoor je op de tweede ring zijn geschreeuw. „Héé, héé!” Zomaar uit het niets kan Ten Hag uit zijn stoel opvliegen als hem iets niet zint in het spel van Ajax – om een halve minuut later weer rustig te wedstrijd te lezen.

Van een afstandje is het contrast fascinerend tussen de twee coaches. Ten Hag, goed gekleed, zijn suède schoenen vaak net tegen de lijn van het coachvak. Daar waar Chelsea-coach Frank Lampard als een straatvechter rondloopt, handen in de zakken, Nikes onder een trainingspak.

Luxe managen

Kritiek is er altijd geweest op hem, kritiek zal er blijven, hoort bij zijn functie. Ajax, sinds januari 2018 onder zijn leiding, heeft zich ontwikkeld tot een club met Europese ambities. En presteert ernaar: landskampioen, bekerwinnaar, halve finale Champions League, koploper in de eredivisie. Zeventien wedstrijden op rij ongeslagen dit seizoen – tot woensdag.

Topspelers kwamen, uiteraard, die luxe heeft hij. Maar je moet het ook allemaal managen bij een moeilijk te managen club als Ajax, met alle stromingen, alle rumoer, alle meningen. „Bij Ajax krijg je nooit alles controleerbaar”, zei Ten Hag een jaar geleden tegen NRC. „Onmogelijk.”

Lees ook het interview met Erik ten Hag: Bij Ajax krijg je nooit alles controleerbaar.

Kernspelers verlengden, hij ook, tot medio 2022. Dit elftal heeft gaandeweg vorm gekregen. De as werd al vrij snel, eind augustus, omgegooid. Het beoogde nieuwe middenveldsduo Daley Blind-Razvan Marin functioneerde niet voldoende, creëerde te weinig. Het middenveldblok wordt nu gevormd door het krachtige, verfijnde koppel Lisandro Martinez en Edson Alvarez.

Blind schoof terug naar het hart van de verdediging en heeft daar een sturende rol met zijn passing en gevoel voor ruimte. De aanval is grotendeels in tact gebleven – Quincy Promes kwam, Kasper Dolberg ging.

Wat opvalt tijdens Ajax-Chelsea: vaak zie je Ten Hag – als Ajax in de aanval is, de zogeheten restverdediging checken, de positionering van de defensie als de ploeg oprukt naar voren. Het zijn heel korte, felle knikjes.

Als hij wil dat zijn middenveld mee oprukt, stuurt hij ze als een roedel naar voren, beide handen wapperend in de lucht. Bij teleurstelling – een foute pass, een gemiste kans – trekt hij even zijn hoofd schuin.

Buitenspel

De ontlading is zichtbaar bij Ten Hag, bij wat de 1-0 lijkt te zijn, van Promes. De omhelzing met Reiziger. Maar de goal wordt afgekeurd, na ingrijpen van de VAR. Buitenspel, millimeterwerk. Berusting bij Ten Hag.

Zaterdag na de uiterst moeizame zege op RKC sprak hij over „elf bv’tjes” in de eerste helft. Afspraken werden niet nagekomen, hij kraakte de mentale instelling. Nu ziet hij een Ajax dat volle bak speelt, in hoog tempo. Maar de overtuiging in balbezit ontbreekt. Te onrustig, te opgejaagd door Chelsea.

Ajax krijgt weinig kansen. Ja, zestigste minuut, hoekschop, kopbal Alvarez op de paal. Het is een gelijkwaardig gevecht. Maar je voelt Chelsea richting het einde gevaarlijker worden. Invaller Michy Batshuayi krijgt een enorme kans, maar schiet over.

Dan, vijf minuten voor tijd, aanval over links van Chelsea: Sergiño Dest wordt uitgespeeld door Christian Pulisic, die Batshuayi bedient. Hij schiet via onderkant lat hard binnen: 0-1. Het hoofd van Ten Hag buigt licht.

Met een dubbele wissel – Siem de Jong en Klaas-Jan Huntelaar komen – probeert Ten Hag nog een gelijkmaker te forceren. Wellicht had hij eerder moeten wisselen, Ajax verloor in de slotfase de grip en enkele spelers leken erdoorheen te zitten. Zelf ziet hij dat anders, zegt hij later. „We hadden de controle in de wedstrijd. Die tegengoal is onnodig.”

De eerste nederlaag dit seizoen – het moest een keer komen.