Partij Trudeau blijft toch de grootste

Verkiezingen Canada Ondanks een procentuele zege voor de Conservatieven bleef zetelverlies voor Trudeau beperkt en kan hij doorregeren.

Premier Justin Trudeau zal doorregeren met een parlementaire minderheid.
Premier Justin Trudeau zal doorregeren met een parlementaire minderheid. Foto EPA

De Liberale Partij van premier Justin Trudeau heeft maandag de Canadese parlementsverkiezingen gewonnen, maar raakt haar absolute meerderheid in het Lagerhuis kwijt. Trudeau zal doorregeren met een parlementaire minderheid. Zijn partij verloor 20 zetels, maar blijft met 157 zetels ruim de grootste in het 338 zetels tellende Lagerhuis.

Voor een meerderheid zijn 170 zetels nodig. Als premier van een minderheidsregering zal Trudeau steun moeten zoeken voor wetsvoorstellen bij oppositiepartijen. „Canadezen hebben ons de verantwoordelijkheid gegeven om door te regeren”, zei Trudeau tijdens zijn overwinningsrede in Montreal. Kiezers hebben volgens hem gekozen voor „een progressieve agenda en sterke actie tegen klimaatverandering.”

De duidelijke zege voor de Liberalen kwam als een verrassing. Volgens opiniepeilingen lag Trudeau, die dit jaar is beschadigd door enkele schandalen, al wekenlang nek-aan-nek met zijn belangrijkste tegenstander, de Conservatieve leider Andrew Scheer. De Conservatieven komen uit op 122 zetels; een winst van 27 zetels.

Dat Trudeau toch zegevierde, heeft voor een belangrijk deel te maken met vertekening door het kiesdistrictenstelsel. Want procentueel kon Scheer bogen op een overwinning: de Conservatieven haalden 34,5 procent van de stemmen, tegen 33 procent voor de Liberalen. „Mijnheer Trudeau, wanneer uw regering valt, staan Conservatieven klaar en zullen we winnen”, zei Scheer maandagavond in zijn kiesdistrict in Regina.

De sociaal-democratische New Democratic Party (NDP) slaagde er niet in munt te slaan uit een recente klim in de opiniepeilingen onder partijleider Jagmeet Singh. De partij bleef steken op 24 zetels. Omdat de NDP op veel terreinen een voor de hand liggende partner is voor de centrumlinkse Liberalen, krijgt ze wel een sleutelrol in het nieuwe parlement als waarschijnlijke gedoogpartner voor de regering-Trudeau. Samen hebben de twee partijen een meerderheid. Coalities zijn in Canada niet gebruikelijk.

In de overwegend Franstalige provincie Quebec maakte het separatistische Bloc Québécois een krachtige comeback. Die partij, die alleen meedingt in de 78 kiesdistricten van Quebec, won 32 zetels, een winst van 22.

De Groenen wonnen 3 zetels, een winst van 1 zetel. De partij wist, mede door het kiesdistrictenstelsel, geen doorbraak te forceren – hoewel het klimaat één van de belangrijkste thema’s van de campagne was.

De populistische People’s Party, een nieuwe partij die is afgesplitst van de Conservatieven, slaagde er niet in een zetel te winnen.

De onafhankelijke kandidaat Jody Wilson-Raybould, voormalig minister van Justitie onder Trudeau, won in haar kiesdistrict in Vancouver. Zij werd eerder dit jaar door Trudeau uit de partij gezet, nadat ze naar buiten trad met beschuldigingen van inmenging in het juridische proces door de premier en zijn naaste medewerkers.

Dat schandaal leidde tot een val in de peilingen voor Trudeau, die tot dit jaar met gemak leek af te stevenen op herverkiezing. Aan het begin van de campagne raakte de premier bovendien in verlegenheid door de publicatie van oude beelden van hem in ‘blackface’. Ook dat kostte hem steun.

Trudeau, die na zijn verrassende zege in 2015 wereldwijd bekend werd als een liberale ster, zag zijn aanhang bovendien slinken wegens enkele gebroken beloftes. Zo beloofde hij in 2015 onder meer een hervorming van het kiesstelsel. Als premier van een minderheidskabinet zal hij, veel meer dan met een comfortabele meerderheid in het Lagerhuis, zijn politieke vaardigheden moeten inzetten om compromissen te sluiten en wetgeving door te voeren. Minderheidskabinetten regeren in Canada doorgaans anderhalf tot twee jaar.

Een probleem voor Trudeau is dat het parlement in hogere mate regionaal is gepolariseerd. Zijn eigen basis is bijna geheel stedelijk, en geconcentreerd in Toronto, Montreal en hun buitenwijken. Daarbuiten hebben de separatisten winst geboekt in Quebec en is Trudeau zo goed als al zijn steun kwijt in de westelijke prairieprovincies Alberta, Saskatchewan en Manitoba. Veel conservatieve kiezers in dat deel van Canada, vooral in het olierijke Alberta, voelen zich niet vertegenwoordigd door zijn regering.