Johnson mist cruciale Brexit-datum

Brexit De Britse premier won dinsdagavond voor het eerst een belangrijke Brexit-stemming. Maar toen werd hij door het Lagerhuis gedwarsboomd.

De Britse premier Boris Johnson, kort nadat het Lagerhuis zijn tijdschema voor de Brexit-wetgeving wegstemde.
De Britse premier Boris Johnson, kort nadat het Lagerhuis zijn tijdschema voor de Brexit-wetgeving wegstemde. Foto’s AFP

De dag waarop Boris Johnson had willen jubelen dat het Lagerhuis na drie jaar gesoebat eindelijk het licht had gezien en een Brexit-deal steunde, werd een dag vol chagrijn voor de Britse premier.

Johnson won zijn eerste belangrijke Brexit-stemming. Het Lagerhuis stemde in (329 voor, 299 tegen) met verdere behandeling van de wet die juridisch bindende uitvoering geeft aan zijn Brussels onderhandelingsakkoord. Dat is winst voor de premier. Zijn voorganger May was nog nooit zo ver gekomen.

Maar een kwartier na die stemming was de goede sfeer alweer verdwenen. Johnson verloor (308 voor, 322 tegen) een belangrijke stemming over het tijdschema om het wetsvoorstel te behandelen dat uitvoering geeft aan de deal die hij vorige week met de EU sloot.

Nu Johnson die wet niet met sneltreinvaart door het parlement kan loodsen wordt het onmogelijk op 31 oktober uit de EU te treden, zoals de premier de afgelopen maanden tig keer beloofde. Halloween was een cruciale datum geworden, voor de Brexit en de politieke strategie van Johnson. Op die dag, in zijn ogen, verlost zijn van de EU, was de sleutel om ergens in de komende maanden vervroegde Lagerhuisverkiezingen te winnen en de komende jaren als machtig premier het land te regeren.

In plaats van te glunderen om zijn eigen daadkracht, zat Johnson zichtbaar gefrustreerd in het Lagerhuis. „We moeten pauzeren”, zei de premier. Johnson gaat met de leiders van de overige 27 EU-landen praten over een derde verlenging van de Brexit-termijn. Het Lagerhuis had hem afgelopen weekend al gedwongen uitstel aan te vragen tot 31 januari. Europees raadspresident Tusk liet eerder op dinsdag weten dat „een No Deal-Brexit nooit ons besluit zal zijn”. Na de stemmingen in het Lagerhuis meldde Tusk dat hij de 27 EU-leiders zal adviseren in te stemmen met verlenging. Volgens Tusk kan dit schriftelijk afgehandeld worden, zonder het spektakel van een aparte EU-top.

Wankele meerderheid

Het is voor Johnson zaak te redden wat er te redden valt. In de stemming over zijn Brexit-wet, onderdeel van een lang traject dat loopt via het Lager- en Hogerhuis, kreeg de premier steun van de voltallige fractie van zijn Conservatieven. Zoveel discipline wist May nooit af te dwingen. Tegelijkertijd stemden negentien Lagerhuisleden van Labour met hem mee. Als Johnson deze meerderheid behoudt, hoeft uitstel niet fataal te zijn voor zijn strategie. Johnson stemt het Lagerhuis tevreden met een uitstel van de Brexit waardoor er voldoende tijd is om alle benodigde wetgeving aan te nemen. Kiezers kunnen hem die paar weken extra zo maar vergeven.

Volg de laatste ontwikkelingen in ons Brexitblog.

Toch moet Johnson oppassen zich voortijdig rijk te rekenen. De Labour-politici die hem steunden, zitten in een lastig parket. Ze vertegenwoordigen steden zoals Stoke-on-Trent, Grimsby en Wigan waar in 2016 overwegend voor de Brexit is gestemd. Deze parlementariërs willen aan hun kiezers laten zien dat zij uittreden niet dwarsbomen. Ze willen als linkse volksvertegenwoordigers ook niet Johnson aan zijn deal helpen zodat hij een troef heeft om over een tijdje verkiezingen te winnen.

Een aantal van hen zal uitstel gebruiken om dieper het wetsvoorstel in te duiken en tot de conclusie te komen dat ze de deal toch niet kunnen steunen, tenzij Johnson bereid is de deal aan te passen en er een veel zachtere vorm van Brexit in te verwerken (douaneunie met de EU).

In dat geval kijkt Johnson na zijn gedwongen adempauze op om te constateren dat zijn meerderheid, zijn doorbraak, alweer verdampt is.