Ga naar Nederland, juicht de reisgids

Toerisme Volgens reisgids Lonely Planet is Nederland in 2020 een must see voor de toerist, met dank aan het Songfestival.

Lonely Planet beveelt toeristen aan om ook buiten Amsterdam te gaan kijken, zoals hier in Delft. En dat past bij pogingen de toeristenstroom te spreiden.
Lonely Planet beveelt toeristen aan om ook buiten Amsterdam te gaan kijken, zoals hier in Delft. En dat past bij pogingen de toeristenstroom te spreiden. Foto Folkert Koelewijn

In 2020 is Nederland the place to be. „Er is geen betere tijd om Nederland te bezoeken”, juicht reisgids Lonely Planet, dat Nederland in de jaarlijkse toptien van landen heeft gezet die je in 2020 gezien moet hebben. In het gehele land, zo beschrijft de reisgids, wordt volgend jaar 75 jaar Bevrijding gevierd na de oorlog en deze evenementen kun je met een „uitstekend” spoornet bereiken.

April en mei zijn de beste maanden; dan maak je Koningsdag en Bevrijdingsdag mee, én het Eurovisiesongfestival in Rotterdam. Aldus Lonely Planet, de reisgids die ooit vooral werd geraadpleegd door alternatieve jongeren, maar inmiddels geldt als gezaghebbende toeristenhulp. Kan met deze ronkende aanbeveling de vlag nu uit voor ’s lands toeristenindustrie?

Regionale aantrekkingskracht

NBTC Holland Marketing noemt de vermelding van Nederland „een mooi compliment”, en algemeen directeur Jos Vranken laat weten vooral tevreden te zijn dat Lonely Planet ook minder voor de hand liggende bestemmingen dan Amsterdam aanprijst. „Uiteraard heeft onze hoofdstad een enorme aantrekkingskracht en dat zal altijd zo blijven. Maar om richting te geven aan de toeristische groei gaan we met steden en regio’s aan de slag om plekken verder te ontwikkelen op basis van eigen aantrekkingskracht”, aldus een verklaring.

Het effect van een hoge klassering door Lonely Planet is klein, leert de ervaring. Friesland werd in 2018 verkozen tot nummer drie in de beste bestemmingen in Europa, achter het Italiaanse Emilia-Romagna en het Spaanse Cantabrië. Maar om nu te zeggen dat Friesland daar ineens rijk door werd? „Nee”, zegt directeur Albert Hendriks van het bureau voor toerisme Friesland Holland. „De invloed van zo’n vermelding is beperkter dan velen denken. Er kwamen vorig jaar wat meer mensen van verder weg, zoals Canada en Nieuw-Zeeland. Alles bij elkaar leidde het tot een leuk extraatje. We hebben in dat jaar 5 procent meer omzet gedraaid.”

Veel bepalender voor succes is het weer, zegt Hendriks. „We hebben dit jaar flink geplust met een omzetstijging van 10 procent. Dat komt ook doordat we zowel in 2018 als in 2019 mooi weer hadden.”

Lees ook: Volgens de Lonely Planet heeft Nederland maar één culinaire belevenis

Als een van de vele hoogtepunten van Nederland wordt nu Texel genoemd, samen overigens met vele andere attracties buiten de Amsterdamse grachtengordel, zoals het Groene Hart, Groningen en Arnhem. Texel stond in 2016 ook al eens negende in een lijst met Europese topbestemmingen. Directeur Frank Spooren van de VVV Texel noemt het „hartstikke positief” dat buitenlanders laten weten dat ze Nederland aantrekkelijk vinden. „Dit is een uitgelezen kans om de focus te leggen op bestemmingen buiten Amsterdam.” Maar ook hij noemt het effect van de lof van Lonely Planet op zichzelf beperkt. „Meer dan wat extra plukjes toeristen uit Amerika en Canada heeft het Texel niet gebracht.” Spooren wil daar niet negatief over doen; deze grotere „diversiteit aan nationaliteiten” draagt namelijk wel bij aan de kwaliteit van het toerisme. „Alleen maar vakantievierende Nederlandse jongeren wil je niet hebben.” Aan buitenlanders kun je meer verdienen. „Van hoe verder ze komen, hoe meer ze besteden.”

Succes op het juiste moment

Hoe beperkt de invloed van Lonely Planet ook mag zijn, het succes komt wel op het juiste moment. Steden als Amsterdam, maar ook attracties als Giethoorn beginnen de nadelen van het toerisme te voelen. Staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken, CDA) lanceerde onlangs samen met de provincies en het NBTC een actieprogramma om de toeristenstroom beter te spreiden de komende tien jaar, waarin het aantal buitenlandse bezoekers mogelijk gaat stijgen van 19 miljoen tot 29 miljoen.

De vermelding door Lonely Planet moet volgens insiders het instrument zijn om dat beleid nu echt door te zetten. Bijna twee maanden geleden gaf ook de Raad voor de Leefomgeving een waarschuwing. De overheid „staat op een kruispunt”, stelde de Raad in een rapport. „Laat zij het toerisme ongebreideld uitdijen, waardoor er steeds meer schade optreedt aan de leefomgeving en de samenleving en uiteindelijk ook het fundament onder het toerisme wordt aangetast? Of kiest zij ervoor om te sturen op waardevol toerisme, waarbij er niet alleen in economische zin wordt geprofiteerd van de bezoekersstromen, maar waarbij de hele samenleving profiteert en de negatieve gevolgen ervan zoveel mogelijk worden teruggedrongen?”

Meer dan wat extra plukjes toeristen uit Amerika en Canada heeft het Texel niet gebracht

Het is in dat opzicht „interessant” dat Lonely Planet dit jaar niet alleen Amsterdam aanprijst, stelt Jan van der Borg, hoogleraar toerisme in het Belgische Leuven en het Italiaanse Venetië. „Dat helpt de nieuwe strategie om de drukte over een groter gebied uit te smeren.”

Lees ook de column van Marcel van Roosmalen: Trekpleister

Volgens Van der Borg zijn er twee visies mogelijk op het almaar toenemende toerisme; alle toeristen concentreren op een plaats die min of meer al verpest is; of de toeristen zoveel mogelijk spreiden in tijd en ruimte. „Ik hang deze laatste visie aan.” Niet dat het toerisme zich overigens gemakkelijk laat sturen. „De toerist wordt nog weleens gezien als een speelbal van multinationals. Maar zo eenvoudig is het niet. De toerist is volwassen, en laat zich niet zomaar in een richting duwen.”

Volgens Van der Borg zul je de toerist moeten verleiden met een narratief beeld: een verhaal over de regio. Daar zijn toeristen gevoelig voor. In Vlaanderen is men met iets dergelijks bezig, men benadrukt het thema ‘Bourgondische levensstijl’ waar je allerlei verhalen aan kunt hangen.” Toegegeven, niet alle toeristen zijn met dergelijke verhalen te overtuigen, erkent Van der Borg. „Mensen die voor de eerste keer naar Venetië gaan, kun je niet verleiden een rustige wijk te bezoeken. Die willen per se het San Marcoplein zien.”