De wonderlijke comeback van Andy Murray

Tennis In januari werd er al afscheid van hem genomen op de Australian Open. Zijn carrière leek voorbij. Maar zondag won Andy Murray een toernooi in Antwerpen, mét zijn metalen kunstheup.

De Schot Andy Murray versloeg zondag Stan Wawrinka in de finale van het toernooi in Antwerpen.
De Schot Andy Murray versloeg zondag Stan Wawrinka in de finale van het toernooi in Antwerpen. Foto’s JOHN THYS/AFP, Francisco Seco/AP

Het is tennis op het tandvlees, op onverzettelijkheid. Je hoort hem zuchten, kreunen. De blik op vechtmodus. Ogenschijnlijk op zijn laatste krachten. Zijn shirt compleet doorweekt, al na een paar games. De frustraties zichtbaar als hij in de rally’s de sprintjes naar de hoeken moeilijk kan belopen. Dan volgt een cynisch lachje, gevloek richting zijn begeleidingsteam.

Zondagmiddag, de Lotto Arena, de finale van het ATP-toernooi in Antwerpen. Een oerschreeuw klinkt van Andy Murray, na een cruciaal punt tegen Stan Wawrinka. Hij bijt zich vast, knokt zich terug, laat flarden van zijn oude niveau zien. En wint, na een intens duel: 3-6, 6-4 en 6-4.

De tranen komen, als hij alleen op het bankje zit. Handen voor zijn ogen. Een chronische heupblessure gijzelde hem, hij leek geen uitweg te vinden. Maar begin dit jaar liet hij een metalen kunstheup plaatsen. En nu: de bekroning van zijn comeback.

Antwerpen kan het keerpunt zijn in wat veel weg heeft van zijn tweede tennisleven, de periode ná zijn heupblessure die hem vanaf de zomer van 2017 opbrak. „De laatste twee jaar waren zwaar voor mij”, zegt Murray (32) zondag. Het is laat, de tribunes worden al ontmanteld. Hij wil niet te veel meer omkijken. „Ik moet nu meer gaan praten over mijn toekomst.”

Lees ook dit verhaal: Nog eenmaal de totaalbeleving van Andy Murray

Wederopstanding

Om zijn wederopstanding in perspectief te plaatsen, ontkom je niet aan terugkijken. Zijn afscheidsvideo werd al getoond op de Australian Open, januari dit jaar, na verlies tegen Roberto Bautista Agut. Het werd door velen gezien als zijn laatste duel. Novak Djokovic en Roger Federer prezen hem, afscheidsverhalen werden geschreven, zijn nalatenschap gewogen.

‘Sir’ Andy Murray, drievoudig grandslamwinnaar, tweevoudig olympisch kampioen, pleitbezorger van vrouwenrechten. Maar vooral: hij doorbrak in 2013 als Schot de Britse leemte met een zege op Wimbledon, 77 jaar na Fred Perry.

Murray gaf voor de Australian Open een emotionele persconferentie: hij speelde mogelijk zijn laatste toernooi. Een dag ervoor had hij in een trainingspotje nog kansloos verloren van generatiegenoot Djokovic. De voormalig nummer één van de wereld wilde op Wimbledon afscheid nemen – maar of dat met zijn broze lichaam zou lukken was de vraag.

Het eerbetoon dat volgde was – zeker met de kennis van nu – merkwaardig. Het adieu kwam te vroeg. Die signalen waren er wel bij insiders. Na die persconferentie in Melbourne was Murray genuanceerder over zijn toekomst, in een kleiner gezelschap met Britse journalisten, schreef The Times. Daar bleek dat hij zijn carrière nog niet had opgegeven.

Murray won in Antwerpen zijn eerste toernooi sinds maart 2017. Foto Francisco Seco/AP

28 januari 2019, twee weken na het verlies op de Australian Open, onderging Murray een operatie aan zijn rechterheup in het Princess Grace Hospital in Londen. Een zogeheten resurfacing-prothese werd geplaatst, waarbij de kop en de kom uit metaal bestaan.

De ingreep werd uitgevoerd door Sarah Muirhead-Allwood, die in het verleden ook de Britse koningin Elizabeth en prins Philip opereerde. Murray putte hoop uit de Amerikaanse dubbelspecialist Bob Bryan, die een vergelijkbare prothese had laten plaatsen en terug wist te keren. Maar de chirurg kon Murray niet garanderen dat hij weer zou kunnen tennissen.

Lees ook dit verhaal: De pijn, de metalen heup en het conflict

Duo met Serena Williams

In Nederland worden metaal-op-metaal-protheses sinds 2012 geweerd, nadat er veel problemen waren met een bepaald model. Na de operatie van Murray zei orthopeed René ten Broeke, voorzitter van de ‘werkgroep heup’ van de Nederlandse Orthopaedische Vereniging, in het AD dat hij hem de operatie zou hebben afgeraden. „Dat ene potje op Wimbledon kan hij misschien nog best spelen, al moet je niet vragen hoe. En hij moet vooral niet denken dat hij de sport nog op topniveau kan bedrijven.”

Maar dat lukt al vrij snel. Eind maart begint Murray weer voorzichtig te spelen, bij de lokale club slaat hij een balletje tegen een tennismuur. In de weken die volgen gaat zijn herstel voorspoediger dan verwacht. De trainingsintensiteit wordt stap voor stap opgebouwd. Half juni speelt hij voor het eerst, in de dubbel met Feliciano López op Queen’s, Londen. Ze winnen het toernooi.

Ik was er niet op voorbereid te winnen

Andy Murray na toernooizege in Antwerpen

Op Wimbledon vormt hij een populair duo in het gemengd dubbelspel met Serena Williams – in een soort festivalsfeer spelen ze hun wedstrijden. Half augustus keert hij terug in de single, in Cincinnati. De resultaten vallen in het begin nog tegen. Zijn lichaam moet in conditie komen voor wedstrijden op topniveau – hij mist dan nog snelheid en explosiviteit.

De afgelopen weken krijgt zijn terugkeer serieuze vorm, met goede wedstrijden in Azië. In Antwerpen vertelt Murray dat hij vooral weer „competitief” wilde zijn – winnen was van minder belang.

Murray: „Ik haalde [in 2017] de kwartfinale van Wimbledon, bijna op één been. Als ik mijn been weer op kracht krijg en de beweeglijkheid terugkrijg, dan maak ik een redelijke kans. Ik dacht alleen dat het langer zou duren om op dit punt te komen.”

Minder dan negen maanden na de operatie, wint hij weer een toernooi, zijn eerste sinds maart 2017. Hij „verrast” zichzelf, zegt hij. „Ik was er niet op voorbereid te winnen, alsof ik het niet verwachtte.” Op de wereldranglijst stijgt hij van een plek buiten de top-200 naar de 127ste plaats.

Hij speelde ruim zeven uur in drie wedstrijden in drie dagen. Fysiek kan hij het aan. „Mijn heup voelde goed”, zegt Murray met een verbaasd lachje. „Ik had daar geen pijn meer.” Hij houdt even in. „Wat ongelofelijk is.”

Andy Murray – hij is terug. Een toegift op een loopbaan die voorbij leek.