‘Bijna een kwart van de jeugdzorginstellingen schrijft rode cijfers’

Het is voor jeugdzorginstellingen in 2018 moeilijker geworden om hun begroting sluitend te krijgen. Tientallen organisaties zijn in de problemen geraakt.

Een jeugdzorginstelling in Heerhugowaard. Archiefbeeld.
Een jeugdzorginstelling in Heerhugowaard. Archiefbeeld. Foto Olivier Middendorp

Bijna een kwart van de jeugdzorginstellingen verkeert in financiële problemen. Dat concludeert zorginkoopcoöperatie Intrakoop maandag na onderzoek naar de jaarcijfers van 268 organisaties. In 2018 waren 60 onderzochte instellingen verlieslatend, tegen 47 een jaar eerder. Volgens de onderzoekers komt dat vooral door de decentralisatie van de jeugdzorg, personeelstekorten en te lage tarieven.

Op het eerste oog lijkt het goed te gaan met de bedrijven, aldus Intrakoop. De totale omzet steeg met 6,4 procent en ook het aantal cliënten nam toe, met 5,4 procent. Hoewel de winst is gedaald, schreven de onderzochte organisaties toch nog een nettoresultaat van 33 miljoen euro. Die cijfers zijn echter geflatteerd door subsidies die tussen 2014 en 2018 zijn verstrekt aan bedrijven in financiële problemen, waarschuwt Intrakoop.

Hogere kosten

Zorginstellingen waren 10,7 procent meer kwijt aan de zogenoemde cliënt- en bewonergerelateerde kosten, wat deels te verklaren is door het toegenomen aantal cliënten. Ook gaven ze 13,5 procent meer uit aan de inhuur van tijdelijke medewerkers, mede als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. In totaal stonden bij de onderzochte instellingen 1.100 vacatures langer dan drie maanden open, een stijging van meer dan een derde. De stijgende kosten worden niet gedekt door de vergoedingen die instellingen krijgen van de overheid.

Grotere organisaties doen het minder goed dan de kleinere, blijkt uit de cijfers. Intrakoop geeft daar een aantal verklaringen voor. Zo krijgen de grote organisaties vaker te maken met cliënten met complexere problematiek. Bovendien zijn ze meer kwijt aan de administratie en coördinatie rond hun werkzaamheden. Dat is omdat de regels en procedures per gemeente kunnen verschillen, en grotere organisaties vaker in meerdere gemeenten actief zijn dan de kleinere. Dat heeft volgens Intrakoop gevolgen voor investeringen in innovatie. Kleine organisaties hebben daar te weinig capaciteit voor, grote organisaties geen geld.

Lees ook: Meer geld voor jeugdzorg na noodkreet gemeenten

Gemeenten

In 2015 werd de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgeheveld van de landelijke overheid naar de gemeenten. Die moesten daarbij wel gelijk 15 procent op de zorg bezuinigen. Volgens Intrakoop heeft dat ertoe geleid dat de 355 gemeenten waarmee de zorginstellingen te maken krijgen als opdrachtgever vaak zelf beleid willen vaststellen. Omdat dat niet altijd tot betere zorg zou leiden, zouden de gemeenten er volgens de coöperatie beter aan doen om meer samen te werken.

De instellingen die Intrakoop onderzocht, zijn met een omzet van 2,5 miljard euro goed voor ongeveer 70 procent van de totale omzet in de jeugdzorg, schat de coöperatie. Samen zijn ze goed voor 26.000 fte. Dit jaar trekt het kabinet 350 miljoen euro extra uit voor de jeugdzorg, in de komende drie jaar nog eens 190 miljoen.