Recensie

Recensie Muziek

Bij door Bram Kortekaas op muziek gezette ‘Voetnoten’ vormt verstaanbaarheid een obstakel

Bram Kortekaas componeerde een werk voor koor en orkest met delen uit columns van Arnon Grunberg. Dat moest je weten, want Grunbergs woorden waren nauwelijks te verstaan.

Foto Malou Kranen

In 2017 vroeg de NTR ZaterdagMatinee componist Bram Kortekaas een werk te componeren geïnspireerd op de Voetnoten die Arnon Grunberg toen nog dagelijks op de voorpagina van de Volkskrant schreef. Toen de wereldpremière moest klinken in het Concertgebouw, overleed de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan en werd plaatsgemaakt voor zijn herdenking. De wereldpremière verhuisde naar Hilversum, waardoor alleen goed afgestelde radio’s konden bewijzen dat het ook daadwerkelijk gebeurde. Nu, twee jaar later, klonk Voetnoten bij de menselijke komedie: Mijmeringen van Arnon Grunberg alsnog in het Concertgebouw.

Kortekaas las vele Voetnoten en destilleerde vier thema’s waaraan hij een deel wijdde: Schaamte, Vrijheid, Principes en Alles wat echt is, blijft verborgen. Het Groot Omroepkoor gaf hij uit die thema’s letterlijke, maar uit meerdere Voetnoten samengestelde teksten van Grunberg. Het Residentie Orkest onder leiding van Nicholas Collon kregen vooral langgerekte, complexe akkoorden.

Het leverde een uiterst lastig uit te pluizen geheel op, dat zich ergens dreigend verdekt opstelde tussen Adams en Berg en maar af en toe kleur bekende. Bijvoorbeeld in een scherp moment, toen Kortekaas het koor liet fluisteren tegen een sinister solerende hobo. Voor de verbinding tussen de thema’s en de muziek bleek de tekst van Grunberg essentieel, maar die was helaas nauwelijks te verstaan. Het woordje „vrijheid” was niet te missen, maar de op zich interessant beginnende these „Geld is een principe dat alle andere principes …” werd voor de conclusie alweer overstemd door het orkest.

Makkelijk tuimelde je in de valkuil dat je zo hard Grunbergs woorden probeerde op te vangen dat je vergat te luisteren. Daarmee is het stuk niet afgeschreven, maar het heeft waarschijnlijk meer speelbeurten nodig om je echt te besluipen.