Modern meekijken met Antoni van Leeuwenhoek

De 350 jaar oude oogzenuw van een koe. Links scherp gefotografeerd door middel van photo stacking. Rechts getekend door een 17de-eeuwse kunstenaar.
De 350 jaar oude oogzenuw van een koe. Links scherp gefotografeerd door middel van photo stacking. Rechts getekend door een 17de-eeuwse kunstenaar. Foto Wim van Egmond

Dit plakje van de oogzenuw van een koe is een van de oudste microscopische preparaten ter wereld. Het is in de 17de eeuw gemaakt door grondlegger van de microbiologie Antoni van Leeuwenhoek zelf. Al zijn preparaten zijn door de micro-fotograaf Wim van Egmond met moderne technieken opnieuw vastgelegd. Hij fotografeerde ze onder meer door de lens van een originele, door Van Leeuwenhoek zelf uitgevonden microscoop.

Van Leeuwenhoek correspondeerde destijds over zijn ontdekkingen met de Royal Society in Londen, waar veel preparaten bewaard zijn gebleven. „Vele openingen, gelijk aan een leren zeef met grote en kleine gaten, met het enige verschil dat de gaten in de zenuw niet rond zijn en niet dezelfde maat hebben”, schreef hij over deze oogzenuw op 4 december 1674. Hij liet kunstenaars begeleidende tekeningen maken van zijn preparaten.

Nu zijn de preparaten van Van Leeuwenhoek tijdelijk in Rijksmuseum Boerhave in Leiden herenigd met zijn originele microscopen. Britse en Italiaanse wetenschappers willen met het museum nagaan wat autodidact Van Leeuwenhoek nu precies door zijn microscoop zag, door de moderne foto’s te vergelijken met de oude tekeningen en brieven.

en