‘Als je zegt: drugs zijn levensgevaarlijk, dan krijg je geen gesprek’

Amsterdam Dance Event Harddrugs zijn verboden tijdens het Amsterdam Dance Event. Toch wordt er voorlichting over gegeven. „We hebben hier geen security zoals op Schiphol.”

Stand van Unity, een vrijwilligersproject dat op dancefeesten voorlichting over alcohol en drugs geeft.
Stand van Unity, een vrijwilligersproject dat op dancefeesten voorlichting over alcohol en drugs geeft. Foto Simon Lenskens

Denise heeft net de xtc-quiz gespeeld op Into the Woods, een van de vele feesten op het Amsterdam Dance Event. Ze had met haar groepje vriendinnen bijna alle vragen goed. „Maar we weten er ook best veel van”, zegt Denise, die vandaag xtc gaat gebruiken en om die reden haar achternaam liever niet geeft. Ze noemt de voorzorgsmaatregelen op die ze neemt: niet te veel xtc in één keer nemen, geen drugs door elkaar gebruiken en er geen alcohol bij drinken. „We houden elkaar sowieso altijd goed in de gaten.”

De vriendinnengroep is langsgelopen bij de kar van Unity, een vrijwilligersproject dat op dancefeesten voorlichting over alcohol en drugs geeft. Unity is onderdeel van het landelijke platform Celebrate Safe, waarvan op alle ADE-feesten posters met tips hangen. Bij Into the Woods hangen de knalgele posters op de toiletdeuren. ‘Neem soms tijd om te chillen’, staat er bijvoorbeeld. En ook: ‘Het gebruik van alcohol en drugs is nooit zonder risico’. Maar er zijn ook tips voor mensen die gebruiken. ‘Als je xtc gebruikt, drink dan water, maar niet meer dan twee glazen per uur.’ Door een droge mond drinken xtc-gebruikers soms juist te veel en komen zo op de EHBO-post terecht.

De xtc-quiz van het project Unity tijdens het Amsterdam Dance Event.

Foto Simon Lenskens

Zerotolerance

Amsterdam Dance Event voert officieel een zerotolerancebeleid als het om drugs gaat. Het mee naar binnen nemen van harddrugs mag niet, bezoekers worden gefouilleerd. „We proberen het tegen te gaan, maar bezoekers krijgen het vaak toch wel binnen”, weet Sijmen Stronks, organisator van Into the Woods. Veel feestgangers verstoppen hun pillen in hun ondergoed. „We hebben hier geen security zoals op Schiphol.” Daarom vindt Stronks goede voorlichting van een instelling als Unity „onmisbaar” op zijn feesten. „We kunnen onze kop wel in het zand steken maar mensen gebruiken toch. Daar moet je je als organisatie bewust van zijn.”

Het platform Celebrate Safe, waarin tal van maatschappelijke organisaties op het gebied van preventie samenwerken, werd in 2015 opgezet om voorlichting over drugs op feesten beter van de grond te krijgen. Het is „ingewikkeld” omdat drugsbezit op de feesten officieel verboden is, zegt Judith Noijen, werkzaam bij Jellinek en coördinator van Celebrate Safe. Dat het platform met financiële steun van het ministerie van Volksgezondheid en de dancescene zelf sinds een paar jaar permanent het bereik van voorlichting kan vergroten, zowel online als op feesten, is volgens Noijen een keerpunt. „De dancescene zei daarmee echt: we sluiten onze ogen niet langer voor drugsgebruik.” Celebrate Safe richt zich overigens niet alleen op drugs, het platform heeft ook aandacht voor bijvoorbeeld gehoorschade.

Goede voorlichting over drugs is nodig, bleek onlangs nog uit de Monitor Drugsincidenten van het Trimbos-instituut. Het aantal gebruikers dat in het ziekenhuis moest worden opgenomen steeg de afgelopen vijf jaar fors. Het aantal incidenten met ketamine nam toe. En na jaren van daling van het aantal incidenten met xtc was vorig jaar weer een lichte stijging te zien.

Trimbos-onderzoeker Esther Croes sprak tegenover NRC van „een zorgwekkende ontwikkeling” en constateerde dat de afgelopen jaren „het gevaar van drugsgebruik voor de gezondheid te weinig aandacht heeft gehad”. Harddrugs zijn verboden „omdat het gebruik ervan nooit veilig is”, stelde Croes, „maar dat signaal lijkt nu volledig onder te sneeuwen”.

Lees ook: Xtc voor de ‘yogasnuiver’, ghb als je weinig geld hebt

Judith Noijen van Celebrate Safe onderkent dat drugsgebruik „nooit 100 procent veilig is” en zegt dat ze bezorgd is over de toename van het aantal incidenten. „Maar vervolgens gaat het erom hoe je daarover communiceert. Wij communiceren voornamelijk met mensen die al gebruiken. Als je hier op een poster zet ‘Doe het niet, het is levensgevaarlijk!’, dan nodigt dat niet echt uit tot een gesprek. Dat werkt eerder averechts.”

Maximaal genot

Het voorlichtingsteam van Unity, dat tijdens ADE op dertien feesten aanwezig is, maakt zich rond drie uur ’s middags klaar om het festivalterrein op te gaan. Jan Westerdiep bezocht zelf regelmatig feesten en liet zijn pillen wel eens testen, toen Jellinek hem vroeg vrijwilliger te worden. „Het werkt goed dat wij vanuit ervaring kunnen spreken”, zegt Westerdiep. „En dat we niet belerend zijn en zeggen: je moet geen drugs gebruiken.” Zijn belangrijkste advies is vaak ‘less is more’. „Je hoeft geen hele pil te nemen om een gezellig feestje te hebben. We willen het genieten van het feesten maximaliseren en de risico’s minimaliseren.” De positieve benadering is belangrijk, denkt Westerdiep. „Anders denken mensen al snel: gast, hou toch op.”

Op ADE is er voor de voorlichters ook nog een speciale doelgroep: de toerist. Onder de 400.000 bezoekers van ADE zijn veel buitenlanders en bij een op de vijf drugsincidenten is een toerist betrokken, blijkt uit de Monitor Drugsincidenten. Veel voorlichtingsmateriaal is dan ook in het Engels en Unity maakte een speciale video met instructies voor toeristen. „Veel buitenlanders zijn verbaasd over onze openheid over drugs”, zegt Noijen van Celebrate Safe. „We benadrukken altijd dat gebruik in Nederland niet strafbaar is en dat je altijd zonder consequenties naar de EHBO kunt als je je niet lekker voelt. Dat is in andere landen niet altijd vanzelfsprekend.”

De subsidie voor Celebrate Safe loopt eind dit jaar af. In 2015 was al duidelijk dat de steun tijdelijk was en dat het ministerie van Volksgezondheid wilde dat de dancesector de voorlichting daarna volledig zelf zou financieren. Noijen is daar nu over in gesprek, maar vindt eigenlijk dat niet alleen de sector zelf aan drugspreventie moet doen. „Ik geloof dat je onafhankelijke publieke partijen daarvoor verantwoordelijk moet houden.” Vrijwilligersproject Unity wordt overigens vooral gefinancierd door gemeenten.

Into the Woods-bezoeker Bart (30) uit Amersfoort heeft een goed gesprek gehad met één van de vrijwillgers van Unity. Hij brengt niet al hun tips in de praktijk, erkent hij. „Ik drink bier, maar ik gebruik ook wel wat anders, vandaag 2CB.” Bart kan het goed doseren, zegt hij, en gaat op zijn gevoel af. „Als ik merk dat ik uitgedroogd raak, stap ik over op water.” Of hij wat aan de voorlichting van Unity heeft gehad vandaag? „Ja, toch wel. Het laat je nadenken over wat je doet.”