Opinie

Twistgesprek: overheid moet autoloze zondag stimuleren

Milieu Een autoloze zondag brengt rust, en dat is broodnodig in een oververhitte samenleving, vindt . Onzin, het perkt de vrijheid in, meent . Twistgesprek per e-mail onder leiding van
Twistgesprek

Denk: Elvis Presley zonder kuif. Een schrijver zonder pen. Of: een straat zonder auto’s. Volgens velen bestaat het één niet zonder het ander. Maar in het geval van de straat en de auto’s gaan steeds meer stemmen op om een autoloze zondag te introduceren. Carla Dik-Faber (ChristenUnie) en Suzanne Kröger (GroenLinks) dienden dinsdag in de Tweede Kamer hun voorstel in om de autoloze zondag in Nederland te stimuleren. Frankrijk, België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk kennen al een jaarlijkse autovrije dag.

De laatste autoloze zondagen in Nederland dateren van 1973 en 1974; toen voerde het kabinet-Den Uyl de dag in als maatregel tegen de oliecrisis, veroorzaakt door de Jom Kipoer-oorlog. Volgens Dik-Faber kan de autoloze dag anno 2019 een feestdag worden en rust in de stad brengen. Het schaadt de economie en is betweterige betutteling, meent Remco Dijkstra (VVD).

Stelling van dit twistgesprek: de overheid moet een autoloze zondag stimuleren.

RD is Remco Dijkstra, CDF is Carla Dik-Faber.

CDF: „Onze samenleving draait – in autotermen – in de allerhoogste versnelling. Het resultaat: een stikstofprobleem in de natuur, burnoutklachten bij jongeren, mkb’ers die verliezen van de 24/7-shopeconomie. Het kan goed zijn eens gas terug te nemen, figuurlijk én letterlijk. Een autoloze zondag als dag van rust, bewustwording en een feestje op straat.”

RD: „Onze samenleving draait inderdaad in de hoogste versnelling! Dat is fantastisch; onze economie is die van Duitsland voorbij gestoomd én Nederlanders behoren tot de gelukkigste mensen ter wereld. Problemen pakken we aan, maar geen van de problemen die jij noemt worden opgelost door een autoloze zondag.”

CDF: „Ja, we staan bovenaan veel lijstjes, dat is positief (welvarend, gelukkig) én negatief (vieze lucht). Ik maak me zorgen over de toename van burn-outklachten. Een autoloze zondag is niet dé oplossing voor alle problemen, maar zet aan tot denken. Een dag rust en ruimte kan helpen, dus: waarom niet?”

RD: „Zo zie je maar hoe je dingen verschillend kan beleven. De auto staat voor mij niet voor stress en ellende, maar voor vrijheid en ontspanning. Als liberaal gun ik ieder zijn zondagsrust. Anderen dingen ontzeggen ligt niet in mijn straatje. Mensen kunnen uitstekend zelf bepalen hoe en wanneer ze ontspannen.”

CDF: „Zeker! En als overheid kun je die ruimte nóg meer bieden met een autoloze zondag. Ik zie voor me dat mensen de gelegenheid aangrijpen om evenementen en ontmoetingen te organiseren. Een fiets-event door de IJtunnel, skeeleren over de Erasmusbrug, stoepkrijten op straten en pleinen waar normaal auto’s ronken. De autoloze zondag heeft de potentie een feestdag te worden. Dat de lucht er ook schoner van wordt, is dan bijvangst.”

RD: „Die events zijn best leuk. Toch vindt bijna acht op de tien mensen dat geen goede reden voor een algemene autoloze zondag, want dan leg je het iedereen op. Mensen willen op bezoek bij anderen, moeten naar hun werk of vieren een verjaardag. We moeten niet blijven hangen in de jaren zeventig en voor milieu doet het niks. En hoe wil je handhaven?”

CDF: „Precies, niet opleggen, wel faciliteren en stimuleren. Gemeenten kiezen zelf of en hoe ze meedoen en zijn ook aan zet om te zorgen dat mensen naar kerk, familie of verjaardag kunnen gaan. Eén dag gratis OV, vrijwilligers die mensen rondbrengen… Creativiteit genoeg! Trouwens: een autoloze zondag kan maximaal 1,2 megaton CO2 besparen. Dat gaan we niet zó rigoureus doen, maar dat het niets kan betekenen voor het klimaat, is te makkelijk…”

RD: „Dit is zulk Randstad-denken. Het is leuk als mensen in Amsterdam willen rolschaatsen door een tunnel, maar Nederland is groter dan de Randstad. We moeten mensen in de provincie niet lastig vallen met Randstad-hobby’s. En je hebt nog niet geantwoord op mijn vraag hoe deze betutteling gehandhaafd zou moeten worden.”

Lees ook: De Duitsers willen gewoon plankgas kunnen op de Autobahn. Punt uit

CDF: „Misschien was ik nog niet duidelijk genoeg, maar nogmaals: alle gemeenten – van Venlo tot Middelburg – moeten vooral zelf weten óf en hóe ze meedoen. Dat heeft met Randstad niets te maken. Ook in Zwolle is men bijvoorbeeld enthousiast. Als er lokaal draagvlak is, lijkt handhaving me niet zo’n punt. Of heb jij aanwijzingen dat het bij de laatste autoloze zondag in Parijs, Brussel, Londen, Berlijn en al die andere steden die meededen mis is gegaan?”

RD: „Nou, dan zie ik al helemaal de noodzaak niet om er in de Kamer over te beginnen. Ook in de gemeenten geldt overigens: de auto staat voor veel mensen voor vrijheid. Ga die vrijheid niet afpakken ten faveure van zondagsrust, van het klimaat, of voor een rolschaatsbaan. Rust kun je zelf pakken, dat dwing je niet af. Zelfs met de beste bedoelingen is dat een slecht idee.”

CDF: „Lieve Remco, alleen maar ‘nee’ zeggen staat je niet zo goed. ‘Rust kun je zelf pakken’: zeg je dat ook tegen die mkb’er die wordt weggeconcurreerd door winkels die 24/7 open zijn? Tegen de jongere met burnoutklachten? Wat zeg je tegen hén? Als de autoloze zondag – die alleen gaat over bewustwording – je al te ver gaat, wat wil je dan wél?”

RD: „Fijn dat je zelf toegeeft dat je voorstel geen van die problemen ook maar enigszins oplost. Dat het alleen om een symbool of bewustwording gaat. Ik zou vooral niet doen alsof je dit wil voor de mkb’ers. Waarom moet de Rijksoverheid bepalen wanneer zij open zijn? Het zou toch zonde zijn als je een ondernemer de kans op omzet ontneemt omdat mensen niet met de auto naar hun winkel kunnen komen, of omdat ze zelf niet de weg op mogen?”

Lees ook: Ik droom van een verbod op zelf auto rijden

CDF: „Er is geen spoor van erkenning van ook maar enig probleem. Laat staan een oplossing. Dat kun je verwachten van het neoliberalisme, maar ik ben ervan overtuigd dat het idee van ‘altijd meer’ z’n langste tijd heeft gehad. We moeten zoeken naar een nieuwe balans, naar het goede leven, naar meer lucht in de oververhitte samenleving. Een autoloze zondag is misschien iets kleins, maar onderkent in elk geval dat het goed is af en toe – heel even, één dag per jaar – gas terug te nemen.”

RD: „Dat het goed is om af en toe gas terug te nemen en te ontspannen ben ik met je eens. Ik en velen met mij doen dat alleen graag in de auto. Voor oplossingen die werken zul je de VVD altijd aan je zijde vinden, niet voor symboolmaatregelen. Laten we dus samen blijven werken aan goede oplossingen voor de (terechte) zorgen die je aansnijdt. Het klimaatprobleem is natuurlijk een terechte zorg. We willen deze aarde schoner doorgeven. Daar hebben we een heel pakket aan maatregelen getroffen die effectief zijn. Een wereld waarin je ook nog in je auto mag stappen. Want een auto is vrijheid en wat je doet, bepaal je zelf.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.