Tweede Kamer wil opheldering over bloedbad Irak

Defensie-minister Bijleveld moet uiterlijk volgende week duidelijkheid geven over Nederlands bombardement waarbij zeventig mensen omkwamen.

Minister Bijleveld kondigde aan binnenkort met informatie te komen die meer licht moet werpen op de Nederlandse bombardementen en hun gevolgen voor de burgerbevolking
Minister Bijleveld kondigde aan binnenkort met informatie te komen die meer licht moet werpen op de Nederlandse bombardementen en hun gevolgen voor de burgerbevolking Foto Bart Maat/ANP

Een groot deel van de Tweede Kamer, waaronder coalitiepartijen D66 en ChristenUnie, wil dat minister Ank Bijleveld (CDA, Defensie) uiterlijk volgende week opheldering geeft over de Nederlandse betrokkenheid bij een bloedig bombardement, juni 2015, in Irak.

Daarnaast gaan er in de Kamer stemmen op om het Openbaar Ministerie opnieuw onderzoek te laten doen naar de vraag of er bij het betreffende bombardement regels uit het oorlogsrecht geschonden zijn.

Vrijdag berichtten NRC en NOS dat een Nederlandse F-16 in 2015 een wapenloods in de Noord-Irakese stad Hawija heeft gebombardeerd. Door de explosie en vervolgexplosies werd een groot deel van het omliggende gebied weggevaagd. Zeventig mensen kwamen om, zo bevestigde het Amerikaanse Pentagon tegenover NRC en NOS. Volgens de directeur van het ziekenhuis in Hawija is het aantal doden nog hoger omdat er destijds veel vluchtelingen onder het puin bedolven raakten die niemand kende.

Lees ook de reconstructie van het bombardement: De Nederlandse ‘precisiebom’ op een wapendepot van IS

Minister Ank Bijleveld (CDA, Defensie) wilde de betrokkenheid niet bevestigen. Wel kondigde ze aan binnenkort met informatie te komen die meer licht moet werpen op de Nederlandse bombardementen en hun gevolgen voor de burgerbevolking. Dat moet dus sneller, vinden veel partijen in de Kamer. Premier Rutte wilde vandaag in Brussel niets over het incident zeggen, ook niet of hij als premier er in 2015 al van wist.

VVD-Kamerlid André Bosman zegt „niet op speculaties te willen reageren”. Het CDA was vrijdag niet bereikbaar voor commentaar.

‘Snel meer informatie’

Behalve D66 en de ChristenUnie hebben de SP, GroenLinks en PvdA laten weten zo snel mogelijk opheldering te willen. SP-Kamerlid Sadet Karabulut dringt samen met D66 al langer aan op openheid. Zij zegt: „Wat we zien zijn afschuwelijke beelden. Het was een heftig bombardement, waarbij veel mensen om het leven zijn gekomen. Ik heb eerder specifiek aan het kabinet gevraagd of wij betrokken waren bij dit incident in Hawija, en de regering heeft toen niet geantwoord.” Volgens haar had het kabinet de gevolgen moeten melden. „Als het klopt wat ik hier zie, dan heeft de minister een probleem.”

Salima Belhaj (D66) wijst er echter op dat in dit soort gevallen het kabinet zich het recht voorbehoudt om de Kamer niet te informeren, om redenen van nationale veiligheid. Wel wil zij dat bij volgende missies, het kabinet snel daarna meldt of er burgerdoden zijn gevallen, zoals de VS al langer doen. Verder zal zij de minister vragen of het mogelijk is dat het OM opnieuw onderzoek doet naar de toedracht van de aanval. Het OM schreef in 2018 dat in de bommenfabriek „veel meer explosieven hebben gelegen dan vooraf bekend was of kon worden ingeschat”. Belhaj zegt: „Wij gaan er niet over, maar ik kan me voorstellen dat het OM opnieuw gaat kijken of het aanleiding ziet tot strafrechtelijke vervolging.”

Joel Voordewind (ChristenUnie) vraagt zich af waarom het OM het onderzoek is gestaakt, waarom er nauwelijks compensatie is betaald en hoe het kon dat er zo veel slachtoffers zijn gevallen. „Ik verwacht heldere antwoorden”, aldus het Kamerlid.

Ook PvdA-Kamerlid John Kerstens wil snel openheid. Volgens hem kan dat ook snel. „Deze informatie is er al. Er hoeft niemand meer voor naar Irak te vliegen.” Hij zegt geschokt te zijn over de aanval, en verrast dat hij erover in de media heeft moeten lezen.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Hoe een Nederlandse bom 70 mensen doodde in Irak

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.