‘Treinen, bussen, scooters, fietsen… het zou voor mij allemaal best wat abstracter mogen’

Blik op de inzendingen van oktober met als thema ‘Nederland onderweg’, door David van Dam.

Highways and sunsets
Highways and sunsets Geert van Atteveld

Zelf had nieuwsfotograaf David van Dam zich net een hele dag opgehouden tussen duizenden protesterende boeren die vanuit het hele land naar Den Haag waren afgereisd. Het was voor hem dan ook geen verrassing dat zich tussen de fotowedstrijdinzendingen van oktober een paar imposante trekkers bevonden. Maar hij zag vooral veel, heel veel auto’s. En treinen, bussen, scooters, fietsen. Het was duidelijk: „Mensen nemen het thema ‘Nederland onderweg’ heel erg letterlijk. Voor mij zou het allemaal best wat abstracter mogen.”

Veel van die gefotografeerde voertuigen stonden trouwens stil, viel hem op: geparkeerde auto’s, brommers, fietsen in een rek. „Het zijn inderdaad dingen waarmee Nederland zich voortbeweegt. Maar een stilstaand ding dat kan bewegen, is nog niet per se onderweg. Dus eigenlijk minder goed passend bij het thema.”

Out of the box

Onderweg Sandra

Van Dam zag ook veel lopende mensen voorbijkomen. Met kinderwagen, rollator, boodschappentas. Of gewoon wandelend in de natuur. „Tja…” Nee, dan vindt hij de foto ‘Onderweg’ van Sandra heel wat creatiever ingestoken. „Alleen maar voetstappen op het strand; dat is leuk out-of-the-box gedacht. Door de afdrukken weet je dat hier veel mensen langs moeten zijn geweest, maar je ziet niemand. Dat intrigeert.”

Ook kinderen zijn – zoals bij veel thema’s – goed vertegenwoordigd. Soms ook op een heel aansprekende manier. Zoals op ‘On our way’ van Nynke de Jong. „Het beeld is leuk, spontaan, met die fietsende kleuters. Goede compositie. Het kindje met de step op de voorgrond is mooi onscherp. Technisch een goede foto. Hier is niet alleen maar een kiekje gemaakt, maar ook wat verder nagedacht – ook over het thema.”

On our way Nynke de Jong

Originele slak

Dieren blijken eveneens veelvuldig onderweg te zijn. De honden en katten in fietsaanhangers, overvliegende vogels en copulerende grazers laat Van Dam even buiten beschouwing. Maar de slak op de foto ‘Terugfietsen’ van Jelmer vindt hij origineel. „Deze onderscheidt zich duidelijk van al die andere ingezonden slakken. Deze slak ‘zit’ op een fiets, terwijl de fiets rijdt. Mooi moment. Als de fiets had stilgestaan, was de foto me nooit opgevallen. De fotograaf heeft echt geprobeerd er iets meer van te maken.”

Terugfietsen Jelmer

Ook Geert van Atteveld heeft zich veel moeite getroost om zijn foto ‘Highways and sunsets’ te kunnen schieten. „Die is later op de avond nog met een statief een viaduct op geklommen, heeft daar z’n camera geïnstalleerd en die vervolgens een tijdlang open laten staan. Een hoop werk, met een mooie compositie als beloning.” Toepasselijk zijn de overheersende kleuren rood, wit en blauw. „Dit is duidelijk Nederland onderweg.”

Kleur vs. zwart-wit

Verreweg de meeste inzendingen zijn in kleur. Dat bevalt Van Dam wel. Al snapt hij dat mensen soms zwart-wit prefereren. „Zwart-wit ziet er al snel goed uit; je hebt geen last van storende kleuren, het beeld is rustiger. Bovendien voelt het voor veel mensen kunstzinniger.” Een goede kleurenfoto is volgens hem veel moeilijker te maken. Sterker: „Van een slechte kleurenfoto kun je altijd nog een redelijke zwart-witfoto maken.” Maar daar houdt hij niet van, omzetten voelt voor hem als ‘een kunstje’. „En waarom zou je het doen? Als je in de media kijkt, is tegenwoordig misschien één procent van de foto’s zwart-wit.”

Toch, toegegeven, een van de mooiste foto’s die Van Dam bij de inzendingen tegenkwam is die van Machiel Zwarts, in zwart-wit, getiteld: ‘Raas, raas, tegen het sterven van het licht (Dylan Thomas) / de Groene Heuvels, DTRH’ (waarbij dat laatste staat voor muziekfestival Down The Rabbit Hole, bij recreatiegebied de Groene Heuvels in het Gelderse Ewijk). „Een prikkelende foto, met mooi strijklicht en zo te zien nog een extra spotje ergens vandaan. Je weet niet precies wat het is. Waar lopen al die mensen naartoe? Dat maakt het spannend.” Van Dam is vol lof, maar toch: „In kleur was deze waarschijnlijk net zo mooi geweest.”

Raas, raas, tegen het sterven van het licht (Dylan Thomas) / de Groene Heuvels, DTRH Machiel Zwarts

Eervolle vermelding

Eén foto verdient volgens hem een eervolle vermelding: ‘Katten op pad’, van Henk Kuipers. Vooral ook omdat Van Dam zelf een groot kattenliefhebber is. „Drie katten op het ijs is gewoon heel grappig – én bijzonder. Dat zie je niet elke dag. Het zijn solitaire dieren, maar hier zijn ze met z’n drieën gericht samen op weg. Naar een vogel? Naar huis, een bakje met voer? Heeft de fotograaf een brokje gegooid? Dat zie je allemaal niet. Dat maakt nieuwsgierig.” En dat is precies wat veel ‘Onderweg’-foto’s volgens Van Dam nog wel kunnen gebruiken: „Neem het niet te letterlijk. Wees creatief. Laat wat te raden over.”

Het thema van de maand oktober is ‘Nederland onderweg’. Inzenden en stemmen kan tot 1 november 17:00 uur op nrc.nl/fotowedstrijd.