Een camera aan je huis, zorgt dat voor minder inbraken?

Veiligheid Aan steeds meer huizen hangen camera’s. Scheelt het inbraken? Hoe zit het met privacy? „Professionele inbrekers laten zich niet tegenhouden.”

Bij dit artikel werden illustraties gemaakt door een groep studenten van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). Uit deze illustraties werd dit werk van Timber Sommerdijk gekozen.
Bij dit artikel werden illustraties gemaakt door een groep studenten van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). Uit deze illustraties werd dit werk van Timber Sommerdijk gekozen. Illustratie Timber Sommerdijk

De camera hangt zo’n twee meter boven de voordeur van Stefan Cnossen (52). De witte camera steekt een beetje af tegen de rode bakstenen in het vreedzaam ogende buurtje in Beverwijk. De rijtjeshuizen hebben goedverzorgde voortuintjes, in die van Cnossen staat een palmboom in de middagzon.

Binnen vertelt zijn vriendin Dominique Ruytenbeek (51) over de vakantie in Florida, ondertussen probeert Cnossen de app waarmee hij de camera bedient aan de praat te krijgen. Uiteindelijk verschijnt er beeld op zijn mobiel. Je ziet in kleur niet alleen zijn tuintje met palmboom, maar ook de tuintjes van de buren, acht parkeerplaatsen, de autoweg, een fietspad en twaalf bomen. In de verte een appartementencomplex. „Zo houden we de boel een beetje in de gaten.”

Aan steeds meer gevels hangt een camera. Sommige mensen hebben een professioneel systeem dat in verbinding staat met een alarmcentrale, anderen een simpele doe-het-zelfcamera. Het doel is uiteraard: inbrekers afschrikken. Als er toch iemand binnenkomt, heb je in ieder geval beelden, waarmee je naar de politie of de verzekeraar kunt.

Fabrikanten van beveiligingscamera’s merken de populariteit aan de verkoopcijfers. Beveiligingsbureau Verisure bijvoorbeeld installeerde vijf jaar geleden zo’n 250 camera’s per maand bij particulieren. Nu zijn dat er 1.300. Voornamelijk in grote steden, maar steeds meer ook daarbuiten. Bol.com verkocht dit jaar al meer dan 40.000 camera’s, dit is bijna 60 procent meer dan in 2018. Bij Coolblue nam de verkoop van beveiligingscamera afgelopen kwartaal toe met 50 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Hoeveel camera’s dit zijn, willen zij niet kwijt.

Burgers kunnen hun camera koppelen aan de politiedatabase ‘Camera in Beeld’. In januari hadden 200.000 mensen dat gedaan, inmiddels zijn het er 260.000. „Op sommige dagen komen er tientallen aanmeldingen van burgers tegelijk binnen”, zegt Karel van Engelenhoven, projectleider van de database. De politie kan niet live meekijken met de beelden, zegt hij. Maar als er iets gebeurt, kunnen ze met toestemming van het Openbaar Ministerie de beelden opvragen.

Gelegenheidsdieven

De populariteit van de beveilingscamera heeft waarschijnlijk te maken met het aantrekkelijke aanbod, stelt Bram Vandenbergen van Verisure. De camera’s worden steeds goedkoper en ze kunnen steeds meer. Zo kostte een camera met mobiele app op beveiligingscameras.nl vorig jaar nog 340 euro, nu is dat 168,50 euro. Voorheen waren naast camera’s aparte opnameapparaten nodig, wat het gebruik van een beveiligingscamera prijzig maakte. De technologie is verbeterd; de toestellen doen hun werk via internet, beelden worden online opgeslagen of op een sd-kaart. De kwaliteit van beeld en geluid wordt steeds beter en ophangen gaat gemakkelijk, zonder ingewikkelde bedrading.

Voor Stefan Cnossen was dit één van de redenen om er eentje aan te schaffen. „Niet duur en makkelijk in gebruik.” De camera filmt, en detecteert beweging en geluid voor de deur. Daar krijg je een melding van op je telefoon. Maar die functie heeft Cnossen uitgezet. „Elke keer als mijn kat door het beeld liep, ging dat ding weer af.”

Schrikken camera’s dieven inderdaad af? En wat doen ze met ons veiligheidsgevoel? Sommigen blijven weg als ze een camera zien, zegt inbraakvoorlichter Evert Jansen (57) in Groningen. Hij was jarenlang inbreker, vertelt hij. Nu vragen gemeente en wijkagenten hem geregeld om voorlichting te geven over het beveiligen van huizen. De meeste inbrekers (80 procent) zijn gelegenheidsdieven, vertelt hij. Mensen die spontaan ergens naar binnen gaan als ze hun kans schoon zien. „Die inbrekers zullen niet gauw een huis binnengaan met een camera.” Professionele inbrekers daarentegen laten zich niet tegenhouden. „Zij zoeken van tevoren zorgvuldig uit waar wat te halen valt. Vervolgens kijken ze hoe ze de camera kunnen omzeilen.”

Illustratie Timber Sommerdijk

Toch geeft de camera Stefan Cnossen een veilig gevoel. „Als er iets gebeurt, en er staat toch iemand op beeld, dan kan ik dat aan de politie laten zien”, zegt hij. „Hoeveel mensen nemen de boel niet in de zeik voor verzekeringsgeld?”

Camera’s doen zeker iets met ons gevoel van veiligheid, zegt Marnix Eysink Smeets, lector publiek vertrouwen in veiligheid aan de Hogeschool Inholland. Als mensen een camera aanschaffen, hebben ze het gevoel dat ze grip hebben. „Je probeert de situatie te beïnvloeden, dat geeft rust.” Dit gevoel is echter maar van korte duur. „Mensen raken gewend aan de camera en het effect ebt weg.”

Voor het opsporen van inbrekers worden de beelden eigenlijk zelden gebruikt. Inbrekers die op beeld staan, zijn vaak niet goed te herkennen, ze dragen een bivakmuts of draaien zich van de camera af, zegt ex-inbreker Evert Jansen. Het aantal inbraken neemt in Nederland af (of dat iets met de camera’s te maken heeft, is onbekend), maar inbraken worden niet vaker opgelost, zegt lector Eysink Smeets. Van de inbraken in 2013 werd 9,3 procent opgelost, in 2018 was dat 7,3 procent, blijkt uit cijfers van het CBS.

Daders van andere delicten

Een mogelijke verklaring voor deze dalende percentages is dat de politie steeds minder aandacht heeft voor woninginbraken, stelt Eysink Smeets. De werkdruk ligt hoog, de politie heeft steeds meer aan haar hoofd. „Zo vraagt de georganiseerde misdaad steeds meer aandacht. Soms hebben mensen de inbraak op camera staan en heeft de politie niet eens de tijd om de beelden af te kijken.” Volgens Van Engelenhoven heeft de politie andere cijfers dan het CBS die laten zien dat het aantal opgehelderde inbraken juist toeneemt.

De politie is blij met de camerabeelden. Misschien wordt de inbreker niet gepakt, maar staan mogelijke daders van andere delicten wellicht wel op beeld. Want veel camera’s zijn ook gericht op de openbare weg. Opsporingseenheden van de politie kijken 600 keer per dag in de politiedatabase Camera in Beeld, zegt projectleider Van Engelenhoven. „Dan zien we bijvoorbeeld iemand met een mes rondlopen in de buurt van een steekincident. Of het wordt duidelijk in wat voor auto een voortvluchtige stapt na een overval.”

Gehackte camera’s

Voor de politie zijn de beveiligingscamera’s een uitkomst, maar voor de privacy van burgers is het niet per se bevorderlijk. Hackers kunnen inbreken op het netwerk van de camera’s en zo de apparaten bedienen. En ze kunnen ook anderen laten meekijken. Dat gebeurt onder meer op de site insecam.org. Daar kunnen mensen live alles zien wat duizenden gehackte privécamera’s wereldwijd tonen, waarvan 414 in Nederland. Met vermelding van de locatie, op tientallen kilometers nauwkeurig. Een jonge vrouw zet koffie in een keuken in Moskou, een koe loopt heen en weer in een stal in Naaldwijk.

Maar consumenten maken zich niet zo druk. Stefan Cnossen: „Dan zien ze de palmboom in de voortuin. Veel plezier ermee.” Maar het kan toch gevaarlijk zijn, ook al hangt de camera alleen buiten. Hackers die meekijken kunnen precies zien waar de camera hangt en waar niet. En ze zien bewoners het huis verlaten. „Daar had ik nog niet aan gedacht”, zegt Ruytenbeek. „Digitale criminaliteit past ook niet bij mijn beeld van een inbreker. Hackers zijn in mijn ogen een ander soort dan het soort dat je huis wil binnendringen.”