Opinie

Nieuwe deal tussen EU en regering-Johnson verdient een kans

brexit

Commentaar

De Britse premier Boris Johnson heeft zijn Brexit-deal met de Europese Unie. Na luttele weken politiek theater gevolgd door nog minder weken intensieve onderhandelingen heeft de EU ingestemd met een nieuwe oplossing voor Noord-Ierland. Johnson denkt met de nieuwe Brexit-deal een kans te maken de ‘scheiding’ eindelijk door het Britse parlement te krijgen. De gehate ‘backstop’, waar parlementaire goedkeuring steeds op vastliep, is vervangen door een nieuwe afspraak.

Zaterdag komt het Britse Lagerhuis bijeen om over de nieuwe afspraken te oordelen. Die zitting is al op voorhand historisch. Het parlement beraadslaagt alleen bij uitzondering op zaterdag: eerder werd op zaterdag vergaderd over het uitbreken van WO II, de Suezcrisis en de Falklandoorlog.

Die zitting is niet eenvoudig voor Johnson. De Noord-Ierse DUP, die hij nodig heeft voor een meerderheid, zei donderdag herhaaldelijk de deal niet te steunen. Of de DUP bindt in, of Johnson vindt elders een meerderheid, of het akkoord gaat weer van tafel.

Johnson heeft het voor elkaar gekregen dat het zogeheten Withdrawal Agreement dat de EU met zijn voorganger Theresa May had gesloten is opengebroken op één klein, venijnig onderdeel. Voor het overige is Johnsons deal Mays deal. Zo zijn er afspraken gemaakt over de financiële bijdrage die het VK aan de EU moet betalen en ook de afspraken over de rechten van EU-burgers in het VK en van VK-burgers in de EU zijn overeind gebleven.

Voor Noord-Ierland wordt nu een nieuw regime voorzien. Noord-Ierland blijft in de douane-unie van het VK, maar zal zich tevens moeten onderwerpen aan een aantal Europese regels. Het grote voordeel – voor alle betrokken partijen – is dat grenscontroles aan de politiek gevoelige Iers-Noord-Ierse grens niet nodig zijn. Maar het betekent wel dat er binnen het Verenigd Koninkrijk een grens komt.

Hoe werkbaar het dubbele regime is, moet blijken. Als aan de Noord-Ierse grens goederen aankomen dan worden die door Britse douanebeambten gecontroleerd naar Europese regels. De EU mag zich bij verdachte lading met de inklaring bemoeien. Aan die grens worden ook de importtarieven geheven die in de EU gelden. Noord-Ieren die kunnen aantonen dat goederen in Noord-Ierland blijven, dus niet de Europese interne markt opgaan, kunnen een eventueel verschil in Londen terugvragen. Nieuw is ook dat het Noord-Ierse parlement zich elke vier jaar over het arrangement mag uitspreken.

Johnson wil de toekomstige relatie vormgeven via een vrijhandelsakkoord, waar May een voorkeur had voor een douane-unie. De EU heeft bedongen dat het VK in het kader van zo’n akkoord strenge EU-regels voor bijvoorbeeld duurzaamheid en arbeidsomstandigheden moet volgen. De EU wil zo voorkomen dat het VK zich omvormt tot een soort Singapore en de EU met lagere productiekosten in de tang neemt. Op dit punt deed de EU wel een concessie: May moest zich (in een douane-unie) houden aan bestaande en nieuwe EU-regels, voor Johnson gelden straks alleen de bestaande regels.

Daar staat Johnson dan zaterdag. Met de May-deal-minus-backstop. Als hij dat weet te verkopen is zijn politieke positie onaantastbaar. Voor de EU zou het een goede afloop zijn: de concessies die de EU heeft gedaan, lijken op het eerste gezicht overkomelijk, ook al is Brexit, zo het ervan komt, betreurenswaardig. Er is nu nog een keer een kans om de gevreesde No Deal-Brexit af te wenden.