Kordaat, knap en sterk, net als hun vader Totilas

Paardensport Negen jaar geleden werd Totilas tot verdriet van diens berijder Edward Gal verkocht aan de Duitse handelaar Paul Schockemöhle. In 2015 ging het wonderpaard met pensioen, zijn nazaten staan op doorbreken.

Gladiator met amazone Stephanie de Frel.
Gladiator met amazone Stephanie de Frel. Foto Bastiaan Heus

Negen jaar geleden was het wereldnieuws: de verkoop van Totilas aan de Duitse paardenhandelaar Paul Schockemöhle. Van de ene op de andere dag was dressuurruiter Edward Gal ‘zijn’ wonderpaard kwijt aan collega Matthias Rath, die de successen van zijn voorganger nooit zou evenaren. ‘Toto’ raakte geblesseerd en ging in 2015 met vervroegd pensioen. Van wedstrijdpaard werd hij fokhengst.

Lees ook: ‘Mijn gevoel zegt: hij wordt nóg beter dan Totilas’

Als de voortekenen niet bedriegen breekt een aantal van Totilas’ nakomelingen binnen nu en drie jaar door in de internationale dressuursport. Uit een inventarisatie van paardenstamboek KWPN, op verzoek van NRC, blijkt dat zeven in Nederland geregistreerde nazaten – alle in 2011 geboren – nu al tegen de Grand Prix aanzitten, het hoogste niveau in de dressuur. Twee van hen hebben een startbewijs. De overige vijf hopen dat binnenkort te krijgen.

En dan zijn er nog twee niet-wedstrijd-geregistreerde nazaten die in stilte worden klaargestoomd voor de Grand Prix door Edward Gal. In plaats van deel te nemen aan concoursen op lagere niveaus, worden deze paarden in één keer uitgebracht als zij klaar zijn voor het grote werk.

8.000 euro dekgeld

Hoeveel nakomelingen Totilas precies heeft voortgebracht, houdt eigenaar Paul Schockemöhle niet bij. Hij schat zo’n 700, waarvan het merendeel in Duitsland en Nederland. Aanvankelijk vroeg hij 8.000 euro dekgeld, vertelt hij. Maar nadat Totilas (19) zijn sportcarrière in 2015 had beëindigd, en de vraag afnam, verlaagde hij dat bedrag naar 2.500 euro. Schockemöhle: „In Duitsland kreeg Totilas een slechte naam toen de verwachtingen met Rath niet werden ingelost. Zijn blessure was een kleine ramp. Maar nu blijkt dat sommige nazaten veel in hun mars hebben, kantelt het beeld, al heeft Totilas in Duitsland niet de naam die hij in Nederland heeft.”

Toch spreekt Schockemöhle van „een goede investering”. Hij wil het geschatte aankoopbedrag van 15 miljoen euro niet bevestigen, maar zegt wel dat Totilas een van zijn duurste paarden was in het jaar van aankoop.

Glock’s Toto jr. van ruiter Edward Gal
Foto Arnd Bronkhorst
Governor van amazone Adelinde Cornelissen
Foto Bastiaan Heus
Go Legend van amazone Marlies van Baalen
Foto Bastiaan Heus
(V.l.n.r.): Glock’s Toto jr., Governor, Legend.
Foto’s Bastiaan Heus en Arnd Bronkhorst

Van alle nakomelingen verwachten kenners het meest van Glock’s Total US, de door Schockemöhle gefokte hengst (7) die twee jaar geleden werd verkocht aan de Oostenrijkse vuurwapenfabrikant Gaston Glock, met wie Edward Gal in 2012 een partnerschap aanging.

Maar ook de door Gal bereden Glock’s Toto Jr. wordt nauwlettend gevolgd. Volgens paardenstamboek KWPN zijn er al 979 nakomelingen van deze achtjarige hengst geregistreerd. „Dan zie je hoe snel de genen van Totilas verspreid worden via zijn zonen”, zegt Ralph van Venrooij, hoofd Fokkerijzaken bij het KWPN.

Best presterende kinderen

Uit een rondgang langs berijders van de best presterende kinderen van Totilas, blijkt hoeveel die gemeen hebben. De paarden zijn niet alleen knap, zeggen ze, maar ook harde werkers, „leergierig”, „zelfverzekerd” en „fysiek en mentaal sterk”. De Duitse amazone Isabel Freese, die twee Totilas-nazaten van Schockemöhle rijdt, spreekt van „echte hengsten”. Net als hun vader raken Top Gear en Total Hope (beide zeven) alleen afgeleid in de ring als zij een merrie zien. Freese: „Ze zijn dominant op een goede manier.”

De ruiters die al langer een nazaat van Totilas onder hun zadel hebben, noemen hun paard „een laatbloeier”. Zo was Go Legend, een door de schoonouders van Marlies van Baalen gefokt ruin, aanvankelijk „een beetje gewoon”, vertelt ze. Pas toen hij wat ouder werd en meer gespierd raakte, maakte hij een snelle ontwikkeling door. Als Van Baalen haar rug vorige maand niet had gebroken, had ze Go Legend dit jaar nog in de Grand Prix uitgebracht. Nu mikt ze op het voorjaar.

Ook Gladiator, de ruin die Stephanie de Frel sinds vier jaar rijdt, was aanvankelijk „weinig spectaculair”, zegt ze. Maar naarmate de moeilijkheidsgraad van de oefeningen toenam, ging Gladiator steeds beter presteren. „Je ziet het zelfs tijdens de trainingen”, zegt ze. „In het begin zweet hij, maar bij het zware werk droogt hij op.”

Bij vader Totilas was het niet anders, vertelt Edward Gal. „Als ik nu filmpjes van hem terugkijk toen hij vijf was denk ik: niet echt bijzonder. Met zeseneenhalf jaar ging het opeens heel snel. Hij kreeg een enorme energie.”

De verleiding om reuzestappen te maken met een excellerend jong paard is groot, maar het gat tussen Grand Prix en de niveaus daaronder is aanzienlijk, dus waarom zou je druk op de ketel zetten? „Als-ie er klaar voor is maken we de volgende stap”, zegt Thamar Zweistra, die een Grand Prix-startbewijs heeft voor haar merrie Godinde, maar het daar nog iets te vroeg voor vindt. „Ik gok op eind dit jaar”, zegt ze. Als dat lukt is Godinde, voor zo ver bekend, de eerste nakomeling van Totilas die een wedstrijd op het hoogste niveau rijdt.

Geen garantie voor succes

Van alle berijders van Totilas-nakomelingen heeft Adelinde Cornelissen, samen met Edward Gal, de meeste ervaring. Met Governor – waarop ze sinds 2014 rijdt – won ze al twee keer zilver op het WK voor jonge paarden. In de zogenoemde ‘lichte tour’ won ze met de hengst alles wat er te winnen valt. „Governor is een echte eye-catcher”, zegt ze. „Als hij stilstaat, is hij al knap.”

Ook Cornelissen heeft geen haast haar paard in de Grand Prix uit te brengen. „Hij gaat al erg snel voor een achtjarige”, zegt ze. „Ik wil niet de ring in rijden om punten te sprokkelen. Ik wil een blijvende indruk maken, dan mag er op het moment dat ik hem uitbreng geen ruimte voor verbetering meer zijn.”

Glock’s Total US van ruiter Edward Gal
Foto Arnd Bronkhorst
Hexagon’s Godinde van amazone Thamar Zweistra
Foto Bastiaan Heus
Gladiator van amazone Stephanie de Frel
Foto Bastiaan Heus
(V.l.n.r.): Glock’s Total US, Godinde, Gladiator
Foto’s Bastiaan Heus en Arnd Bronkhorst

Volgens paardenstamboek KWPN zijn er al 531 nakomelingen van Governor geregistreerd, het hoogste aantal van een Totilas-kind, na Glock’s Toto Jr. Van Edward Gals paard Total US bestaan ‘slechts’ 150 geregistreerde nakomelingen. De hengst is volgens het KWPN al vroeg uit de fokkerij gehaald, zodat het zich volledig op de wedstrijdsport kan richten. Gevoelige hengsten die dekken kunnen een karakterverandering onderaan; ruiters en eigenaren van succesvolle paarden willen dat vaak niet riskeren.

Je zou denken dat de stamboom van Totilas-nazaten garant staat voor hoge aankoopbedragen. Maar zo simpel is het niet, zeggen kenners, want veel factoren bepalen of een paard zich onderscheidt in de wedstrijdsport, en genen zijn zeker niet het belangrijkste. „Er bestaat niet zoiets als een succesrate van 100 procent”, zegt de Franse ruiter Corentin Pottier, die in 2017 de achtjarige ruin Gotilas du Feuillard cadeau kreeg van zijn vader. „Mensen kopen geen paard omdat het een kind van Totilas is. Ze kopen een paard omdat het kwalitatief goed is.”

Volgens Pottier kosten de best presterende nakomelingen van Totilas tussen de honderdduizend euro en een paar miljoen – getallen die Paul Schockemöhle na enig aandringen bevestigt.

Het liefst zou Pottier zijn paard elke dag rijden. „Hij is zó cool in zijn hoofd en hij doet zó zijn best”, jubelt hij. „Ik heb niet de brutaliteit om te beweren dat Gotilas du Feuillard net zo goed wordt als zijn vader, maar ik weet zeker dat hij veel potentie heeft en het ver kan schoppen.”