Componist-fagottist Kees Olthuis overleden

Kees Olthuis (1940-2019) speelde 35 jaar fagot bij het Concertgebouworkest. Als componist was hij geen rekenaar: ‘Het moet me raken’. Olthuis overleed afgelopen woensdag.

Kees Olthuis
Kees Olthuis Foto De Vogel

Velen zullen zich zijn gezicht herinneren uit de houtsectie van het Koninklijk Concertgebouworkest (RCO), waar hij van 1970 tot zijn pensioen in 2005 fagot speelde. Maar Kees Olthuis was ook te horen bij het Nederlands Blazers Ensemble en bij het Amsterdams Nonet, als hij tenminste niet componeerde of lessen ensemblespel gaf aan het toenmalige Sweelinck Conservatorium. Afgelopen woensdag, 16 oktober, overleed hij op 78-jarige leeftijd.

Kees Olthuis werd op 28 november 1940 geboren in Amsterdam. Zijn vader was dirigent van het koor van de Nederlandse Operastichting. Als jongen mocht hij vaak mee. Hoewel de jonge Kees droomde van een carrière als operazanger, werd het toch een studie fagot bij Frans Odijk en Arnold Swillens aan het Amsterdamse Conservatorium, waar Olthuis ook piano studeerde.

Dat het theater bleef trekken, blijkt uit Olthuis’ compositorische oeuvre. Hij schreef diverse opera’s, waaronder De Gans (1982), naar een libretto van Jean Paul Franssens. Later volgen onder meer de succesvolle jeugdopera De naam van de maan (1988), op een tekst van Annie M.G. Schmidt en François Guyon (1996), over de moord van Balthasar Gerards op Willem van Oranje.

Dmitri Sjostakovitsj

Als componist was Olthuis geen rekenaar. „Het gaat me niet alleen om de noten, het moet me raken”, vertelde hij in 2000 aan het Dagblad van het Noorden. In hetzelfde jaar componeerde hij drie werken voor Het Orkest van het Oosten, in opdracht van dirigent Jaap van Zweden.

Eerder schreef hij op verzoek van dirigent Bernard Haitink al zijn Theseusfantasie (1984) voor het Concertgebouworkest. Het symfonisch gedicht is exemplarisch voor Olthuis’ liefde voor de orkestmuziek uit de vroege twintigste eeuw. Richard Strauss en Maurice Ravel zijn hoorbare voorbeelden. Zoals ook (en met name) Dmitri Sjostakovitsj. Van diens opera Lady Macbeth van Mtsensk maakte Olthuis in 2011 een geslaagde kamermuziekbewerking voor het Hexagon Ensemble.

In 2009 speelde Het Gelders Orkest Olthuis’ Jizô (2002) tijdens een tournee in Japan. In het programmaboekje gaf musicoloog Maarten Brandt een rake karakterisering van Olthuis’ muziek: „Als er een componist is in wiens werk de praktijk van het musiceren en het handwerk dat componeren heet elkaar voorbeeldig aanvullen, dan is het wel Kees Olthuis”.