Leonardo da Vinci inzet Italiaanse populisten

Het getouwtrek rondom werk van Leonardo da Vinci heeft weer een nieuw hoofdstuk: de Italianen die erfgoed in eigen land willen houden trekken aan het kortste eind.

Het getouwtrek rondom De Vitruviusman van Leonardo Da Vinci kent een nieuw hoofdstuk: de tekening uit 1490 mag tóch naar het Louvre, om getoond te worden op de Da Vinci-tentoonstelling ter ere van zijn 500ste sterfdag. Vorige week besloot een Italiaanse rechtbank dat de tekening te kwetsbaar was om te worden vervoerd en om te worden getoond in een publieke ruimte.

Daarmee kwam de rechtbank tegemoet aan een klacht die Italia Nostra, een vereniging voor Italiaanse tradities, had ingediend. Volgens Italia Nostra werd er te weinig nagedacht over het uitlenen van Italiaans erfgoed aan het buitenland.

Die uitspraak is nu ongedaan gemaakt. De afspraken die op 24 september waren gemaakt over het uitlenen van De Vitruviusman van Da Vinci kloppen, ze moeten alsnog worden nagekomen. Het werk is nu te zien gedurende de eerste zes weken van de tentoonstelling, die 24 oktober in het Louvre opent. Experts hebben ook voor de rechtbank in Veneto woensdag verklaard dat de tekening goed genoeg is om vervoerd te worden.

Soap

Het hele drama rond het uitlenen van enkele Da Vinci’s heeft veel weg van een Italiaanse soap-opera. Populistische politici binden samen met de behoeders van het Itailaans erfgoed de strijd aan, om eerdere afspraken tussen Franse en Italiaanse ministers van cultuur ongedaan te maken. In ruil voor het lenen van enkele Da Vinci’s krijgt Italië werken van Raphael te leen, voor de tentoonstelling in Rome rondom de 500ste sterfdag van Raphael.

Lees ook: Een blik in het landhuis waar Leonardo da Vinci zijn laatste jaren doorbracht

De zaak rondom deze tekening mag dan nu opgelost lijken, ondertussen doet zich een nieuw hoofdstuk in de soap voor, schrijft The New York Times. Dinsdag verklaarden kunsthistoricus Tomaso Montanari en het wetenschappelijk onderzoeksbureau van Uffizi Galleries in Florence dat twee werken die al onderweg zijn naar het Louvre, ook te kwetsbaar zijn om getoond te worden. Het zou gaan om Studie van een landschap (1473) en een voorstudie van de Aanbidding der Wijzen (1481). Desgevraagd legde Montanari aan The New York Times uit dat „je iets dat te kwetsbaar is om te vervoeren niet naar Frankrijk stuurt.” Dat politici over kunst gaan in plaats van wetenschappers doet hem denken aan de tijden van Mussolini.

Culturele toe-eigening

Zijn uitspraak vat de kern van het probleem samen. Er is al jaren onvrede over de Mona Lisa die in het Louvre hangt, in plaats van in Rome, en die onvrede is steeds sterker inzet van Italiaanse populisten. Lega Nord-politicus Lucia Borgonzoni beschuldigde Frankrijk ervan zich de sterfdag van Da Vinci toe te eigenen. Geen enkel ander land zou zo respectloos om de werken hebben gevraagd ook, alsof Frankrijk een boodschappenlijstje had overhandigd aan de minister. Maar de strijd om het erfgoed van de kunstenaar die in Florence werd geboren, maar in Frankrijk stierf, lijkt nu even beslecht te zijn in het voordeel van Frankrijk.