EU en Verenigd Koninkrijk bereiken nieuwe Brexit-deal

Boris Johnson heeft met de EU een vernieuwd uittredingsakkoord bereikt. Het is nog maar de vraag of dat ook kan rekenen op een meerderheid in het Lagerhuis.

Foto Francois Lenoir/Reuters

De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn het donderdagochtend eens geworden over een Brexit-akkoord. Dat meldt commissievoorzitter Jean-Claude Juncker via Twitter. Hij spreekt van een „eerlijk en evenwichtig akkoord” waarin beide partijen zich kunnen vinden. Het Lagerhuis moet nog instemmen met het voorstel.

Of het Britse parlement zaterdag akkoord gaat met het voorstel, hangt voor een belangrijk deel af van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP. Die partij liet donderdag weten niet in te stemmen met de huidige vorm van het voorstel. De regering heeft de steun van de tien Lagerhuisleden van de DUP zeer waarschijnlijk nodig om een meerderheid in het Lagerhuis te halen. Verdere onderhandelingen met de regering van Johnson sluit de DUP overigens niet uit, want volgens voorzitter Arlene Foster staat de deur nog op een kier. Met het akkoord in de huidige vorm zal de partij echter niet instemmen, maakte zij donderdagmiddag bekend.

Weerstand bij de Noord-Ieren

De Noord-Ieren zijn terughoudend met hun steun, omdat ze niet willen dat Noord-Ierland na de Brexit anders wordt behandeld dan de rest van het VK. Met het huidige voorstel is dat wel waar het op neerkomt. Onder het voorstel van Johnson zouden de Noord-Ieren de belastingtarieven van de EU blijven gebruiken, in tegenstelling tot de rest van het VK.

In het akkoord zou ook staan dat douaniers voorlopig controles gaan uitoefenen op de handel tussen de twee Ierlanden. Dat is nodig omdat de Britten uit de Europese douane-unie willen treden en hun eigen regels willen maken. Tegelijkertijd willen de Britten niet dat er een harde douanegrens ontstaat op het Ierse schiereiland om te voorkomen dat het geweld van The Troubles weer oplaait. Na vier jaar mogen de Noord-Ieren besluiten of ze het akkoord willen verlengen of stop willen zetten. Volgens Britse media heeft de DUP laten weten dat het akkoord van Brussel „niets heeft veranderd” aan hun eerdere standpunt.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Wat wil Boris Johnson nou echt met een Brexit-deal?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Bij het vorige akkoord was het de backstop waar het Lagerhuis zich tegen verzette. Die noodoplossing is nu komen te vervallen. Waar eerst het hele VK in de douane-unie zou blijven tot een handelsakkoord was gesloten, is dat nu niet meer zo. Op papier valt Noord-Ierland straks onder Britse douaneregels, in praktijk volgt het voor het grootste deel de regels van de Europese douaneunie en de interne markt.

Het Lagerhuis was eerder de plaats waar oud-premier Theresa May struikelde. Ook zij slaagde erin met Brussel tot een akkoord te komen, maar haar Brexit-deal werd drie keer weggestemd door het Britse parlement. Dit gebeurde voor het laatst eind maart. Brussel zei toen niet opnieuw rond de tafel willen gaan met de Britten om het voorlopige akkoord weer aan te passen, maar deed dat vervolgens toch.

Labour niet positief

Oppositiepartij Labour was donderdag niet positief over het akkoord met Brussel. Labour-leider Jeremy Corbyn sprak van een „nog slechtere deal dan die van Theresa May”, schrijft The Guardian. Het lijkt daarmee erg onwaarschijnlijk dat Labour Johnson bij de stemming dit weekend zal steunen. Ook de premier van Schotland Nicola Sturgeon is ontevreden. Zij herhaalde opnieuw dat Schotland nooit voor een Brexit heeft gekozen en nu ook niet wil vertrekken. Ook was zij heel stellig: „Het is nu duidelijker dan ooit dat Schotland in de toekomst het beste af is als onafhankelijke, Europese staat.”

Op Twitter verdedigde Johnson donderdag zijn deal. Volgens hem is deze beter dan het akkoord van zijn voorganger omdat onder May’s akkoord „de EU de touwtjes volledig in handen hield”. Johnson heeft er vertrouwen in dat hij het akkoord zaterdag door het Lagerhuis krijgt. Hij kan er bijvoorbeeld voor kiezen om de DUP over te halen, of proberen stemmen te winnen onder ‘rebellerende’ Labour-leden.

Een eerder aangenomen motie verplicht het de premier in ieder geval om 19 oktober om uitstel te vragen als het Lagerhuis het dan niet met een akkoord eens is. Johnson hield steeds vol dat hij persoonlijk geen uitstel zal gaan vragen in Brussel.

Twitter avatar JunckerEU Jean-Claude Juncker 🇪🇺🤝🇬🇧 Where there is a will, there is a #deal - we have one! It’s a fair and balanced agreement for the EU and the UK and it is testament to our commitment to find solutions. I recommend that #EUCO endorses this deal. https://t.co/7AfKyCZ6k9