Douaneregels EU gelden voor Noord-Ierland

Wat staat er in het akkoord? Het akkoord tussen het VK en de EU lijkt sterk op een oud voorstel dat het niet haalde. Nieuw is dat Noord-Ierland een duidelijke stem krijgt.

Feitelijk lijkt het nieuwe Brexit-akkoord sterk op een eerder EU-voorstel, waarbij de backstop alleen voor Noord-Ierland zou gelden.
Feitelijk lijkt het nieuwe Brexit-akkoord sterk op een eerder EU-voorstel, waarbij de backstop alleen voor Noord-Ierland zou gelden. Foto: Paul Faith

In het vorige akkoord was de backstop een noodrem die moest voorkomen dat een harde grens op het Ierse eiland zou ontstaan als de Britten en de EU er binnen de transitieperiode niet in zouden slagen een akkoord te sluiten. Het hele Verenigd Koninkrijk zou in dat geval één douane-unie met de EU blijven.

Die tijdelijke noodoplossing is nu vervangen door een permanent arrangement, waarbij de grens eveneens onzichtbaar blijft. Noord-Ierland blijft grotendeels de regels van de Europese interne markt volgen, bijvoorbeeld als het gaat om gezondheids- en milieueisen. Dat voorkomt dat goederen op de Ierse grens gecontroleerd moeten worden.

Lees ook: ‘Nieuwe deal’ Johnson lijkt erg op oude

De grens is ook niet nodig voor douanecontroles. Noord-Ierland blijft weliswaar juridisch onderdeel van het Britse douanesysteem, waardoor het kan profiteren van toekomstige handelsdeals die het VK bilateraal sluit. Maar voor alle goederen die het Ierse eiland bereiken gelden straks de Europese douaneregels en importtarieven. De Britten kunnen straks dus geen goedkopere import uit derde landen via de Noord-Ierse route dumpen op de EU-markt. De EU wil ook koste wat kost voorkomen dat aan de eigen grens een gedereguleerd Singapore aan de Noordzee ontstaat, dat wél toegang heeft tot de Europese interne markt.

Blijft een uit het VK afkomstig product aantoonbaar binnen de Noord-Ierse grenzen, dan kan het teveel betaalde verschil aan importtarieven terug worden gevraagd. Dit hele systeem, van controles en van teruggaves, wordt door de Britten zelf beheerd, maar EU-inspecteurs mogen meekijken. In geval van conflicten heeft het Europese Hof van Justitie het laatste woord.

Feitelijk lijkt het nieuwe akkoord sterk op een eerder EU-voorstel, waarbij de backstop alleen voor Noord-Ierland zou gelden. Nieuw is dat Noord-Ierland een duidelijke stem krijgt. Vier jaar nadat het nieuwe stelsel in werking is getreden, mag het Noord-Ierse deelparlement zich uitspreken over voortzetting. Stemt een meerderheid in, dan verandert er niks. Zo niet, dan treedt een afkoelperiode van twee jaar in, waarin samen met Ierland een nieuwe oplossing moet worden gevonden. Lukt dat niet, dan ontstaat er uiteindelijk alsnog een harde grens – en is er dus weer sprake van een No Deal-Brexit.

Lees ook: Opluchting en ongemak over deal

Al met al zou je kunnen zeggen dat de backstop is vervangen door een meer uitgewerkte, permanente uitleg van hetzelfde principe. Een klein deel van de toekomstige relatie van het VK en de EU is daarmee vastgelegd, maar heel veel ook nog niet.