Recensie

Recensie Beeldende kunst

Schilder Co Westerik is postuum een ster in Londen

Tentoonstelling Een expositie met werk van de vorig jaar overleden Co Westerik in een grote Londense galerie is een grote hit. Gevolg zou wél kunnen zijn dat enkele opvallende late doeken zomaar buiten Nederland terechtkomen.

Co Westerik: Vinger tussen grassen, 2010. Tempera, alkyd en olieverf op paneel, 72 x 94,3 x 4 cm.
Co Westerik: Vinger tussen grassen, 2010. Tempera, alkyd en olieverf op paneel, 72 x 94,3 x 4 cm. Foto Robert Glowacki

Sadie Coles HQ, gevestigd in hartje Soho, is een van de meest prestigieuze galeries in Londen. Normaal zie je hier werk van topkunstenaars als Matthew Barney, Richard Prince en Sarah Lucas, maar deze maand heeft Coles haar galerie vrijgemaakt voor een grote solo van iemand die je hier niet snel zou verwachten: de Nederlandse schilder Co Westerik (1924-2018).

Westerik was in Nederland al even uit de spotlights verdwenen. Hij exposeerde de laatste jaren van zijn leven vooral in Rotterdam: in Museum Boijmans Van Beuningen bijvoorbeeld, of in de galerie van zijn echtgenote Fenna de Vries aan het Eendrachtsplein. Verder hoorde je niet zo veel meer van hem: Westerik was al in de negentig en het leek wel of zijn subtiel doorwerkte schilderijen, die balanceren op de grens van droom en realisme, een beetje uit de tijdgeest waren gegleden – als er over Westerik werd geschreven, ging het vooral over zijn klassieker Snijden aan Gras I (1966) die in de jaren zeventig nog veel ophef had veroorzaakt.

Co Westerik, Handkus met bladeren, 2012. Tempera, alkyd en olieverf op doek, 96,4 x 116,4 x 4,9 cm. © Co Westerik Foundation, Sadie Coles HQ, Londen. Foto Robert Glowacki

Maar dan nu, ineens: een expositie bij een grote, zeer tijdgeestgevoelige Londense galerie. Voor Nederlanders die zijn werk al langer volgen is het een merkwaarde tijdscapsule, maar ook een aangename: de veertig schilderijen en twintig tekeningen, vooral uit de laatste vijftien jaar van Westeriks leven, hangen bij Sadie Coles zowel figuurlijk als letterlijk in een nieuw licht – het glasheldere licht in Coles’ galerie doet de subtiele gelaagdheid van Westeriks doeken, waar hij zeer aan hechtte, opvallend goed uitkomen. Time Out London bijvoorbeeld gaf de tentoonstelling dan ook vier (uit vijf) sterren: „This show has an aura”, schrijft Eddy Frankel, „a pervasive feeling of dread and death that hangs over you long after you’ve walked away.”

Lees ook de necrologie die Hans den Hartog Jager schreef bij het overlijden van Co Westerik

De eerst-verantwoordelijke voor deze transitie was kunstenaar Helen Marten, Turner Prize-winnaar van 2016, die Westeriks werk vijf jaar geleden in Rotterdam zag en Sadie Coles tipte. Die viel er meteen voor, ook al omdat ze op dat moment net bezig was met een tentoonstelling over het lichaam. „Veel van Co’s schilderijen behandelen het menselijk lichaam als een erotisch en kneedbaar object, in de traditie van het surrealisme en het symbolisme”, vertelt Coles. „Tegelijk hebben ze een enorme lichtheid. Die combinatie van historische verwijzingen, bijna lichamelijk realisme en lyriek sprak me onmiddellijk aan.”

Aanvankelijk nam Coles alleen twee Westerik-schilderijen op in de groepstentoonstelling June uit 2015, maar toen ze zijn werk begin dit jaar terugzag op een solotentoonstelling in Museum Boijmans besloot ze dat ze een solo met zijn werk wilde maken, „juist omdat Co in Engeland en de rest van de wereld zo ondergewaardeerd wordt”. Voorlopig heeft ze geen spijt van haar beslissing. „Zijn werk staat weliswaar buiten de grote trends van de hedendaagse kunst, maar dat vind ik juist aantrekkelijk. Tijdens de opening viel me op dat er veel jonge schilders waren, voor wie Co echt een ontdekking is. Ook de verkoop is bemoedigend, zeker gezien het feit dat Co voor veel internationale musea en verzamelaars nog een volkomen onbekende is.”

Co Westerik, Liggend met een engel, 2018. Tempera, alkyd en olieverf op doek en paneel, 74,2 x 101,4 x 3,9 cm. © Co Westerik Foundation, Sadie Coles HQ, Londen. Foto Robert Glowacki

Gevolg daarvan zou wél kunnen zijn dat enkele van Westeriks opvallende late doeken zomaar buiten Nederland terecht zouden kunnen komen. Zoals een opvallende laatste versie van Snijden aan gras, waarop de vinger voor het eerst sterker lijkt dan de spriet. En het schilderij dat volgens Westeriks familie misschien wel zijn laatste doek is: een diepblauw portret van een grauwe man in het gras, zijn hoofd afgewend van de toeschouwer. Boven hem hangt een engel die zijn armen naar hem uitstrekt – maar ziet de man de engel wel? Of is hij al overleden? Het doek is een roerende afscheidsgroet van een groot schilder, dat nog steeds te koop is, al wordt het volgens zoon Willem Westerik alleen verkocht aan een „hele mooie plek”. Zo zit er ineens volop nieuw leven in de carrière van Co Westerik – wie had dát in Nederland gedacht, precies één jaar na zijn overlijden.

Co Westerik, Body and landscape. T/m 2 nov. bij Sadie Coles HQ, Kingly Street W1, Londen. Inl: sadiecoles.com