Rutte kan aankoop meubels paleizen ‘niet reconstrueren’

Begroting van de koning De premier erkent dat de Kamer nooit is geïnformeerd over de aankoop.

De ‘DNA Salon’ in het onlangs gerenoveerde Huis ten Bosch, met de DNA-profielen van het koninklijk gezin op de muur. Foto Patrick van Katwijk/ANP
De ‘DNA Salon’ in het onlangs gerenoveerde Huis ten Bosch, met de DNA-profielen van het koninklijk gezin op de muur. Foto Patrick van Katwijk/ANP

„Wat een gedoe”, verzuchtte premier Mark Rutte woensdagmiddag in de Tweede Kamer tijdens de behandeling van de begroting van de Koning. Er was hem zojuist weer een moeilijke vraag gesteld over de stilgehouden rijksaankoop van duizenden paleismeubelen vanaf de jaren tachtig, die NRC in september onthulde.

Maandagavond had de premier een brief naar de Kamer gestuurd om duidelijkheid te scheppen over de manier waarop de aankoop van het meubilair door de staat is verlopen, en hoe de vergoeding die de koning ontvangt voor onderhoud tot stand is gekomen. Maar veel duidelijker was het er daardoor niet op geworden, vonden de Kamerleden. VVD’er Bas van ’t Wout had de zeven kantjes een paar keer gelezen. Maar het was hem nog steeds een raadsel waarom de koning een vergoeding krijgt voor het op orde houden van het paleismeubilair, terwijl de staat als eigenaar verantwoordelijk is voor het onderhoud.

Lees ook: De geheime deal rond de paleismeubels van de koninklijke familie

Om het eenvoudig te maken vergeleek Rutte dit met het onderhoud van een kroonluchter in de Tweede Kamer. De Kamer moet er zelf voor zorgen „dat er geen stof op komt en dat kapotte lampjes worden vervangen”, zei hij. „Maar als de kroonluchter gerestaureerd moet worden, dan wordt dat gefinancierd uit de begroting van het Rijksvastgoedbedrijf.”

Minder eenvoudig was het voor de premier om uit te leggen hoe de aankoop destijd is verlopen. Joost Sneller (D66) wilde weten of er door de staat dubbel is betaald voor de meubelstukken, zoals NRC schreef. Rutte erkende dat dat mogelijk gebeurd is. „Het is heel goed denkbaar dat er ook betaald is voor spullen die wél al van de Staat waren. Je kunt dat niet uitsluiten”, zei hij.

Hoe zat het, wilde Sneller nog weten, met een document uit 1969 dat onlangs beschikbaar kwam bij het Nationaal Archief, en waarin alle paleisinventarissen tot eigendom van de koninklijke familie werden verklaard? Was dat de basis geweest voor de taxatie? „Ik was toen twee; ik herinner me dat scherp”, grapte de premier. Maar volgens hem had het document geen rol gespeeld. Het was op dit moment in het debat dat Rutte verzuchtte: „Wat een gedoe.”

Het is, zei Rutte „gewoon vreselijk ingewikkeld geweest om het allemaal precies te reconstrueren. In ieder geval weten we nú hoe het zit en vanaf nu kunnen we het bijhouden.”

Privacy

De Rijksvoorlichtingsdienst had NRC eind augustus laten weten dat de rijksaankopen niet geheim waren geweest maar „minder zichtbaar”. Rutte gaf tijdens het nogal tamme debat voluit toe dat de Kamer nooit is geïnformeerd. De redenen daarvoor kon hij niet meer reconstrueren. „Het zou kunnen dat overwegingen van privacy een rol hebben gespeeld bij de aankoop.” Het had in zijn ogen prima aan de Kamer kunnen worden gemeld. Maar nu hij de overwegingen die destijds een rol speelden niet meer kan achterhalen, wilde hij geen oordeel geven over het stilhouden van de aankoop.

Lees ook: Staat betaalt dubbel voor onderhoud inventaris paleizen

Diverse parlementariërs spraken er hun ergernis over uit dat de financiering van het Koninklijk Huis elk jaar voor nieuwe verrassingen zorgt. Harry van der Molen (CDA) vond het de taak van de premier om het Koninklijk Huis te beschermen door verborgen kosten „pro-actief op tafel te leggen”. Ook Attje Kuiken (PvdA) wilde de garantie „dat dit het laatste jaar is dat we gedoe hebben over de transparantie en de kosten van het Koninklijk Huis”. Een verzoek waarop Rutte zweeg.