Opinie

Ineens was het 40 graden in Beiroet en brandde het overal

Bosbranden Deze week werd Libanon getroffen door een reeks hevige bosbranden. Zijn ze aangestoken? Komt het door klimaatverandering?

Een brandende boom in een bos net ten zuiden van Beiroet
Een brandende boom in een bos net ten zuiden van Beiroet Foto Wael Hamzeh / EPA

Libanon heeft een paar angstige dagen achter de rug. In de groene bergen ten zuiden en ten noorden van Beiroet braken maandag meer dan honderd bosbranden tegelijk uit, en de autoriteiten leken machteloos te staan.

Ik woon in die bergen. Om precies te zijn in Baabdat in de Metn. Dinsdagochtend werden wij hier wakker met een doordringende brandgeur, afkomstig van een bosbrand in Mazraat Yachoua. Dat is hemelsbreed 10 kilometer verderop maar door de hoge temperaturen, gecombineerd met een sterke, droge wind, kan een brand snel overslaan.

Er waren dramatische beelden op televisie van een huilende verslaggever die de vlammenzee beschrijft, van verkoolde bomen en auto’s. Van waterkanonnen ook, normaal bedoeld om betogers uiteen te drijven, die nu het vuur bestreden. En veel amateurbeelden, waaronder één video waarop mensen aan het lachen en juichen waren.

Dus je pakt je koffers, je paspoort, de foto- en videoapparatuur, klaar om te vertrekken mocht dat nodig zijn. Je belt een vriendin die hogerop woont: zij doet hetzelfde. De huisbaas komt langs. Hij zegt dat het hier nooit brandt, iets over het soort bomen dat hier staat. Je bent niet helemaal overtuigd. In de vooravond komt er dan een verlossende regen.

In Libanon heb je wel vaker extreem weer. Heftige hagelbuien: alle auto’s in dit dorp hebben een dak vol putjes. Herfst- en winterstormen om een beetje bang van te worden die meters sneeuw dumpen in de bergen, waar je dan kan gaan skiën. De khamsin, die woestijnzand uit Noord-Afrika aanvoert.

Maar dit was anders. Van de ene dag op de andere steeg de temperatuur in Beiroet tot bijna 40 graden. In Libanon gaat de thermometer zelden over de dertig graden, ook al voelt het veel warmer aan door de vochtigheid. Zelfs hier op 800 meter was het maandag 33 graden, terwijl het half oktober al een beetje fris zou moeten zijn.

Foto Wael Hamzeh / EPA
Met blusvliegtuigen wordt geprobeerd een brand te blussen.
Foto Aziz Taher / Reuters
Foto Wael Hamzeh / EPA
Foto Wael Hamzeh / EPA

Libanons premier Hariri suggereerde al snel dat de branden waren aangestoken, en dat de daders streng gestraft zullen worden. Op straat was al snel te horen dat de Syriërs het hadden gedaan.

Het is waarschijnlijker dat afvalverbranding in open lucht aan de basis ligt. Dat is in principe verboden, maar door het desastreuze afvalbeleid van de Libanese regering – in 2015 hebben we daar een kleine revolutie over gehad – keert het fenomeen toch altijd terug. Ik zie het vanuit mijn keukenraam wanneer ik de vaat doe.

Maar Hariri sloot ook niet uit dat klimaatverandering er iets mee te maken kan hebben.

De situatie was ernstig genoeg voor Libanon om dinsdag het Civil Protection Mechanism van de Europese Unie te activeren. Cyprus stuurde heel snel twee blusvliegtuigen, gevolgd door Italië en Griekenland.

Nu vraagt u zich misschien af waarom Libanon zelf geen blusvliegtuigen heeft. Bosbranden komen hier immers wel vaker voor. Het antwoord is: die heeft Libanon wel. In 2009 haalden bezorgde burgers 15 miljoen dollar op om drie Sikorsky-helikopters te kopen die aan de Libanese regering werden geschonken. Een Sikorsky kan 4.000 liter water tillen.

Alleen stonden die helikopters deze week werkloos op de luchthaven van Beiroet. De regering heeft verzuimd om geld vrij te maken voor onderhoud en onderdelen waardoor zij al jaren niet kunnen vliegen. Diverse politici hebben zich daar deze week boos over gemaakt, blijkbaar vergetend dat zij al jaren allemaal samen in een nationale eenheidsregering zitten.

Op sociale media spraken veel Libanezen hun dank uit aan Cyprus, dat Libanon wel vaker uit de nood heeft geholpen. Sommigen vroegen of Cyprus soms nog wat corrupte politici kon gebruiken. Die mochten ze dan meenemen op de terugreis.

Want dit laatste schandaaltje komt op een moment van grote spanningen in Libanon. Er is gestaakt en betoogd tegen de bezuinigingen die nodig zijn in ruil voor 11 miljard dollar aan leningen, die vorig jaar op de CEDRE-conferentie in Parijs zijn toegezegd. Er is grote angst dat Libanon de koppeling met de dollar moet loslaten, wat nu al tot een dollarschaarste heeft geleid en het ontstaan van een grijze markt. De vrees is dat Libanon een ‘nieuw Griekenland’ wordt, en niet omdat het in Griekenland ook wel eens brandt.

De bosbranden lijken voorlopig bedwongen, al flakkerden de vlammen woensdag nog af en toe op. Libanon heeft de afgelopen drie dagen 1.200 hectare bos verloren. Dat komt bovenop de 1.300 hectare bos die eerder dit jaar al aan diverse, kleinere bosbranden verloren waren gegaan.

Een uitgebrand gebied in het zuidoosten van Beiroet.
Foto Wael Hamzeh / EPA
Een uitgebrand gebied in het zuidoosten van Beiroet.
Foto Nabil Mounzer / EPA