‘Het RIVM pleegt moord op boeren’

De Bilt Enkele duizenden boeren meldden zich in De Bilt omdat ze de stikstofcijfers van het RIVM niet vertrouwen.

Op woensdagochtend verzamelden zich naar schatting drieduizend tractoren in De Bilt.
Op woensdagochtend verzamelden zich naar schatting drieduizend tractoren in De Bilt. Foto Jerry Lampen/ANP

De spandoeken spreken boekdelen. ‘Met data knoeien om boeren uit te roeien’. Enkele duizenden boeren staan woensdag op de velden van een honkbalvereniging in De Bilt. Rustig. Vastberaden. En kwaad op het RIVM, het instituut dat de cijfers levert over de schade die de ammoniak en stikstof van de boeren toebrengen aan natuurgebieden.

Directeur-generaal Hans Brug heeft de moed de boeren toe te spreken. De berekeningen van zijn instituut zijn „zo zorgvuldig en robuust mogelijk”, zegt hij, en het onderzoek is volgens internationale deskundigen „van hoge kwaliteit”. Hij wordt niet uitgejouwd. Maar even later wordt een actieleider, melkveehouder Jeroen van Maanen uit Zeewolde, hartstochtelijk toegejuicht. „De arrogantie waarmee het RIVM zichzelf robuust en zorgvuldig noemt, is grenzeloos.” Zoek je „leugens” en „dubieuze” wetenschappelijke aannames? „Dan ben je bij het RIVM aan het goede adres.” Hij gaat verder: het RIVM pleegt „moord op boeren”.

Lees ook: Van kunstgras tot vaccins, het RIVM ligt vaker onder vuur

De acties gaan door. De boeren hebben zich niet laten weerhouden door het nieuws, dinsdag, dat de coalitiepartijen in Den Haag een „minder strenge” aanpak van de boeren voorstaan dan de provincies eerder gezamenlijk nodig achtten om de natuur te redden. „Wij gaan naar Den Haag!” roepen de actievoerders. En weg wandelen ze, naar hun trekkers die ze vanochtend na lange ritten op de snelwegen, wat leidde tot 450 kilometer file, in De Bilt hebben geparkeerd.

‘In Duitsland gaat het prima’

„Wij willen inzicht in de berekeningen van het RIVM over de stikstof ”, zegt Jos Ubels, boer uit Assen en bestuurslid van de actiegroep Farmers Defence Force. „Het kan niet zo zijn dat de veestapel straks wordt gehalveerd op basis van cijfers waarover twijfel bestaat. Het kan niet dat straks het platteland leegloopt, zonder dat duidelijk is wat precies de schade van stikstof is, en wie die veroorzaakt. Waarom is de norm voor stikstof in Duitsland zo veel soepeler? Daar staan stallen pal naast de natuur, en dat gaat daar prima.”

Naast een snackkar staat een groep jonge boeren, eveneens uit Drenthe, vannacht om twee uur vertrokken. Waarom ze actie voeren? „We moeten ons laten zien. Er wordt al zo lang met ons gesold, dat kan niet blijven duren,” zegt Mike Tijmens (21) van een melkveebedrijf uit Koekange.

Ook Rens Duiven (18) uit Dwingeloo is gekomen, namens zijn familie. Zijn vader en zijn oom runnen een melkveebedrijf met ruim zeshonderd koeien. „Vlak naast een natuurgebied, het Dwingelderveld, dus dan weet je het wel.” De jonge mannen vinden het onbegrijpelijk dat uitgerekend de Nederlandse boeren, die zich al aan zo veel regels moeten houden, nu opnieuw de dupe zijn van regels. „Nederland is veel strenger dan andere landen in Europa”, zegt Duiven. „Nederland wil graag schoon zijn, maar we werken al heel netjes. Het gevolg van deze maatregelen is straks dat de veehouderij naar het buitenland verhuist, waar het allemaal veel minder goed is geregeld.”

Toeterend vertrekken de trekkers. Naar de A12. Naar Den Haag.