De trekkers gaan zó om de agenten heen

Den Haag en De Bilt In een Den Haag vol legertrucks demonstreerden boeren tegen stikstofregels. „Waarom moeten wíj alles oplossen?”

Tractoren op het Malieveld in Den Haag.
Tractoren op het Malieveld in Den Haag. Foto David van Dam

Den Haag is woensdag een stad belegerd door boeren en beveiligd door militairen. Grote legertrucks versperren de wegen die naar het Binnenhof leiden. Erachter staan soldaten. Ervoor politieagenten. En dáárvoor boeren.

Duizenden van hen zijn naar de Hofstad gekomen. Politiek Den Haag zou met te rigide stikstofregels de boeren onevenredig hard pakken. De sprekers op het podium nabij het Malieveld hebben het er allemaal over.

Daarom staan ze hier, twee weken na een eerdere demonstratie en twee dagen nadat protesten in Overijssel, Drenthe en Gelderland tot het intrekken van provinciale stikstofregels leidde. Twee dagen ook nadat in Groningen boze boeren met een trekker de deur van het provinciehuis ramden omdat het provinciebestuur die regels níét introk.

Lees ook: De tractor – pressiemiddel van de boer

Het grove geweld van maandagmiddag in Groningen herhaalt zich in Den Haag niet. De sprekers op het podium roepen de boeren op rustig te blijven, maar zeggen ook dingen als: „We gaan ze in Den Haag tot hun enkels afbreken.”

Zo ver komt het niet, want de politie houdt alle boeren die naar het Binnenhof willen tegen – burgers mogen wel door. Heel moeilijk is dat onderscheid niet te maken. De omstanders dragen sneakers en suede schoenen, de boeren klompen en werkschoenen. De voorbijlopende burgers zijn in pak of alledaagse kleding, de boeren dragen veelal zwarte jacks met de namen van hun boerenbedrijven erop. De een komt uit Lochem, de ander uit Beltrum.

Minder vliegen

De zestienjarige Rick uit de Noordoostpolder hoopt niet op een herhaling van geweld, wél op herhaling van buigzame bestuurders. De loonwerker in opleiding kijkt met een groep vrienden naar de legertrucks en zegt: „Het stikstofbeleid moet worden ingetrokken vandaag.”

Veel woede van de boeren ontstond door een pleidooi voor halvering van de veestapel door D66-Kamerlid Tjeerd de Groot vorige maand. Rick werkt zelf in de akkerbouw, net als zijn hele familie. „Maar als er minder koeien zijn, gaan die veetelers misschien de akkers op.”

Bovendien, vult een vriend aan: „Waarom moeten wíj alles oplossen? Schiphol stoot ook veel uit, maar levert niks in.” Het probleem is volgens hem dat „mensen in het westen te veel op vakantie willen”. Al die vliegreizen, vraagt hij zich af, kan dát niet wat minder?

Het is een onder boeren veelgehoorde kritiek: de boeren moeten te veel doen, maar de luchtvaart mag blijven uitstoten. Maar volgens cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is de agrarische sector verantwoordelijk voor zo’n 46 procent van alle stikstofuitstoot, en de luchtvaart voor minder dan 1 procent.

Kritiek op RIVM

De 18-jarige Joris de Goede uit Wieringerwerf weet hoe dat komt: „Het RIVM meet verkeerd. Als je naast een gierput gaat staan, dan heb je hoge uitstoot. Maar dat is alsof je een meetstok onder de reet houdt van iemand die een wind laat.”

Lees ook: Van kunstgras tot vaccins: het RIVM ligt vaker onder vuur

Daarom zijn veel boeren ’s ochtends eerst bij het RIVM in De Bilt geweest. Hoewel het zulke gierputmetingen niet meeneemt in de berekeningen, is het wantrouwen tegen het wetenschappelijk instituut groot. Directeur-generaal Hans Brug sprak de demonstranten toe, met uitzicht op spandoeken met teksten als ‘Met data knoeien om boeren uit te roeien’, en ‘Schouten jij maakt fouten’. De berekeningen van zijn instituut zijn „zo zorgvuldig en robuust mogelijk”, zei hij, en het onderzoek is volgens internationale deskundigen „van hoge kwaliteit”.

Hij werd niet uitgejouwd, maar wel geïntimideerd toen hij weigerde een tweede keer het podium te betreden. „Zo maakt u de mensen wild”, hield boer en organisator Mark van den Oever van de actiegroep Farmers Defence Force de RIVM’er voor. Deze kon uiteindelijk ongedeerd vertrekken.

Zo blijft het ook in Den Haag rustig. Ook omdat het gezag de boeren accommodeert op een manier die weinig groepen demonstranten gegeven is. Zo wordt een blokkade van legertrucks op de A12 opgebroken en krijgen boeren de vrije doorgang naar Den Haag. De situatie was volgens de politie „zo dreigend dat de veiligheid van de medewerkers ter plaatse niet meer gewaarborgd kan worden”.

Als ze bij het Malieveld komen, proberen vier agenten de trekkers tegen te houden. Dat lukt niet: de trekkers rijden zó om de agenten heen, door een haag die boeren voor ze maken. De agenten laten het erbij. Het Malieveld stroomt vol met trekkers, veel meer dan twee weken terug, veel meer ook dan toegestaan op die locatie: nul.

Organisator Jeroen van Maanen: „We waren met zoveel onderweg, dan weet je dat je een probleem veroorzaakt als je ons gaat verbieden op het Malieveld te staan.”