Boerenprotest

Laatste boeren verlaten Den Haag onder politiebegeleiding

Laatste boeren onder politiebegeleiding uit Den Haag vertrokken

De laatste deelnemers aan het boerenprotest hebben donderdagochtend Den Haag verlaten, meldt de politie. Agenten rijden met de boeren mee om het overige verkeer te waarschuwen voor tractoren op de snelweg.

Een deel van de demonstrerende boeren is woensdag na het boerenprotest in Den Haag blijven slapen, onder meer in caravans op het Malieveld. Donderdagochtend hebben ze ontbijt aangeboden aan inwoners van Den Haag om die te bedanken voor hun steun. Tevens wilden de boeren zo hun excuses aanbieden voor de overlast die hun demonstratie veroorzaakte.

De boeren waren van plan om vervolgens een ronde langs verschillende ministeries te maken, maar hier hebben zij donderdag om onbekende redenen vanaf gezien waarna ze besloten huiswaarts te gaan.

Het Malieveld de dag na het boerenprotest. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Met het vertrek van de boeren uit Den Haag is het boerenprotest afgelopen. Dit blog wordt dan ook niet meer bijgewerkt.

Deel boeren nog in Den Haag voor 'Tour de Boer' langs ministeries

Na het boerenprotest van woensdag zijn veel boeren in de hofstad blijven slapen. Volgens persbureau ANP is een deel van de demonstranten op het Malieveld blijven slapen in caravans en tentjes. Later op donderdag willen de boeren een 'Tour de Boer' langs alle ministeries houden, om vervolgens uit Den Haag te vertrekken.

De boeren willen op hun tractoren langs de verschillende ministeries rijden, maar hebben daar volgens een woordvoerder van Farmers Defence Force geen toestemming voor gekregen. Volgens de politie is het overleg hierover nog gaande.

Donderdag werd ook bekend dat bij de protesten een dag eerder een 71-jarige man zwaargewond is geraakt. Dat gebeurde toen een bus van de mobiele eenheid tegen een bouwcontainer aanreed. Het slachtoffer stond op dat moment achter de container en raakte bekneld. De Verkeersongevallenanalyse doet onderzoek naar de aanrijding.

Ook donderdag zijn er opnieuw ME-busjes en legervoertuigen aanwezig in de stad. De inzet van politie is groot. Het openbaar vervoer in de hofstad ondervond vanmorgen nog hinder van het protest.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Vooral veel ontbijtende boeren, aantal buren en bewoners, paar politici bij #boerenontbijt (hoop dat al die broden en eieren die overblijven goede bestemming krijgen) https://t.co/DPjUh0Xlu5

Vier boeren aangehouden bij de demonstraties in Den Haag

Bij de boerenprotesten in Den Haag zijn woensdag vier mensen aangehouden, meldt de politie op Twitter. Twee mensen zijn aangehouden voor het gooien van vuurwerk, een voor het beledigen van agenten, en een voor het niet voldoen aan een bevel of vordering.

De politie schat het aantal demonstrerende boeren in Den Haag woensdag op „duizenden”. De organisatie van het protest, Farmers Defence Force, denkt dat er 25.000 tot 30.000 boeren waren en achtduizend trekkers. Een woordvoerder van de burgemeester kan geen uitspraken doen over die aantallen.

Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo De demonstratie #boerenprotest in #DenHaag is tot dusver zonder grote incidenten verlopen. Wij hebben 4 mensen aangehouden; 2 voor vuurwerk gooien, 1 voor belediging en 1 voor niet voldoen aan bevel of vordering.

Organisatie: zoveel demonstranten hadden we niet verwacht

De demonstraties woensdag in Den Haag en bij het RIVM in Bilthoven overtroffen „alle verwachtingen” van de organisatie. Dat zegt Jeroen van Maanen van actiegroep Farmers Defence Force, een van de organisatoren van het protest. „Vooraf kregen we wel signalen dat veel mensen zouden komen, maar zóveel hadden we niet verwacht.”

Volgens Van Maanen zijn de demonstraties goed verlopen. Eerder op de dag was er op de A12 een incident. De politie haalde toen een wegafzetting weg bij Nootdorp omdat de veiligheid van politie-, defensie- en Rijkswaterstaat-medewerkers niet kon worden gewaarborgd. Boeren wilden doorgang op dat stuk snelweg naar Den Haag en namen geen genoegen met een pendelbussen die naar het centrum op en neer zouden rijden.

Van Maanen weerspreekt dat er sprake was van een dreigende situatie bij die wegafzetting, zoals de politie stelt. „De weg was daar afgesloten omdat er een ernstig ongeluk was, niet omdat de boeren er niet door mochten. En die wegafzetting werd op een gegeven moment opgeheven.”

Dinsdag zei een woordvoerder van de waarnemend burgemeester van Den Haag Johan Remkes dat met de boeren was afgesproken dat ze niet met trekkers het Malieveld zouden oprijden, of door het winkelgebied. Dat gebeurde woensdag wel. Van Maanen ontkent dat die afspraken gemaakt waren: „Wij waren niet getrouwd aan een locatie. Ze kunnen wel zeggen: je mag hier niet staan, je mag daar niet staan. Maar we waren met zoveel onderweg, dan weet je dat je een probleem veroorzaakt als je ons gaat verbieden op het Malieveld te staan.”

Podcast: Dit zit er achter de boerenprotesten

Waarom protesteren de boeren ook alweer? Voor wie zijn geheugen wil opfrissen: NRC maakte een podcast over de woede onder agrarisch Nederland. Beluister die hieronder.

Rijkswaterstaat: zware spits woensdagavond

Door het hele land staat er momenteel 123 kilometer file. Dat is, zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat, redelijk normaal voor een woensdagavondspits. Die files concentreren zich vooral rond de snelwegen om Den Haag, de A4, A12, A20 en A16.

Wel is de verwachting dat de files bovengemiddeld lang gaan duren, zegt de woordvoerder. „De komende uren zullen weggebruikers hinder blijven ondervinden.” Rijkswaterstaat spreekt daarom van een zware spits.

Twitter avatar RWSverkeersinfo Rijkswaterstaat Verkeersinformatie Groepjes boeren vertrekken uit Den Haag. Hier komen ze langs Gouda. https://t.co/2LefrxaCe8

Eerste boeren verlaten Den Haag

Het dagprogramma van de protesterende boeren op het Malieveld en de Koekamp is afgelopen. Er zijn geen sprekers meer. Wel wordt er nog muziek gedraaid op het Malieveld.

Volgens ANP verlaten de eerste boeren de stad. Een deel begeeft zich naar het Centraal Station, een ander deel naar hun trekkers op het Malieveld, waar er honderden geparkeerd staan. Voor woensdagavond verwacht Rijkswaterstaat een zeer zware spits.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Het is nu een soort muziekfestival. https://t.co/y7YeG5dtrw

Protestaanvoerder Farmers Defence Force: kabinet wil 'burgeroorlog'

Volgens Sita van Keimpema van actiegroep Farmers Defence Force is het kabinet uit op een „civil war”, Engels voor burgeroorlog. Dat zei ze woensdag op het Koekamp tegen de demonstrerende boeren, meldt persbureau ANP.

„Rutte heeft zich laf teruggetrokken", zei Van Keimpema over de premier. „Zoals de meesten van dit kabinet, achter een muur van geweld, intimidatie en uitlokking.” De menigte scandeerde volgens ANP onder meer „mietjes" en „homo's”.

„Schaam je, dacht ik, schaam je kabinet, ministers, parlementsleden, en provinciaal bestuur. Dat jullie boeren, door ze te schofferen, kleineren en elimineren zo tot woede en wanhoop hebben gedreven." De boeren gaan volgens haar „niets meer inleveren" om de stikstof in natuurgebieden terug te dringen. „Jullie hebben problemen veroorzaakt, los het dan ook even lekker zelf op.”

Als het kabinet „vasthoudt aan zijn plan om de boeren op te ruimen” dan trekken de demonstranten volgende keer op naar het Binnenhof, zei de actieleider. „Dan zal een heel groot deel van de Nederlandse bevolking hier ook staan. Zij hielpen jullie al het Malieveld op, en ze helpen ons dan het Plein op."

Wilders tegen de boeren: willen jullie meer of minder stikstofregels?

„Willen jullie meer of minder stikstofregels?”, begon Wilders zijn toespraak woensdag op het Koekamp tegenover de honderden aanwezige boeren. Daarmee verwees hij naar zijn omstreden speech op de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in 2014, toen hij het publiek vroeg of het meer of minder Marokkanen in Nederland wilde.

„Minder!”, riep het publiek toen. Dat was ook het antwoord van de boeren woensdagmiddag op de stikstofvraag. „Nou, dan gaan we dat regelen”, antwoordde Wilders - om de echo met 2014 compleet te maken.

„Ik wil jullie feliciteren met het enorme resultaat dat jullie in de provincies hebben gehaald”, ging Wilders verder. „Die provincies zijn een voor een omgevallen. Dankzij jullie. Dat is winst. Nu nog Den Haag.”

„Blijf komen, blijf demonstreren”, spoorde Wilders de boeren aan. „Trek jullie niets aan van Rutte en Grapperhaus. Zo lang jullie niet komen, verandert er niets in Den Haag. Wij gaan jullie helpen. Wees trots op je boerenberoep. Jullie zijn de trots van Nederland.”

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Wilders: willen jullie meer of minder stikstofregels?
Het antwoord laat zich raden, Wilders zegt daarop: “nou, dan gaan we dat regelen.”
(PVV stemde destijds voor het PAS, dat huidige crisis veroorzaakte)

Wilders komt aan bij de demonstratie

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Wilders arriveert bij het boerenprotest. Boeren juichen. Net zei een van de boerensprekers nog: “Wilders had twee weken terug mooie woorden, maar doet zelf ook niks voor ons.” https://t.co/gPLtzTEmsT

Baudet op het Koekamp

Forum voor Democratie-fractieleider Thierry Baudet is woensdagmiddag naar het Koekamp gekomen om de demonstranten toe te spreken vanaf het podium en hen een hart onder de riem te steken. De brief die minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) begin deze maand aan de Tweede Kamer stuurde over de stikstofproblematiek moet volgens hem direct van tafel, zei hij volgens persbureau ANP tegen de aanwezige demonstranten.

Hetzelfde geldt voor alle maatregelen die provincies hebben aangekondigd naar aanleiding van die brief, vindt Baudet. De voorstellen van de FVD-voorman werden met gejuich onthaald. Sommige van de boeren wilden met hem op de foto.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Baudet krijgt een NOS = fake news sticker, pakt hem aan. ‘Fantastisch’ zegt hij. Man die ‘m geeft zegt dat hij wil tonen wat er mis is met de NOS. ‘Terecht. Ik vind ook dat ze over het algemeen veel te vooringenomen zijn’, zegt Baudet. ‘Een initiatief als dit juich ik toe.’ https://t.co/btyofiJAK3
Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Baudet en Bisschop (SGP) zeggen allebei: jullie zijn de beste boeren ter wereld. Baudet wil de stikstofeisen van tafel. Gejuich.

Barbecueënde boeren in de Haagse binnenstad

Er wordt niet alleen maar getoeterd en geroepen in de Haagse binnenstad. Een deel van de boeren is aan het barbecueën geslagen op de Groenmarkt, niet ver van het Malieveld. De politie wilde de demonstranten weghouden van alle plekken behalve het Koekamp, dat naast het Malieveld ligt. Dat is niet gelukt.

Boeren barbecueën bij het protest op de Haagse Groenmarkt, niet ver van het Malieveld. Foto David van Dam

Boeren op de Groenmarkt in Den Haag. Foto David van Dam

Politie: nul arrestaties

Vooralsnog zijn woensdag geen demonstranten gearresteerd. Ook bij de wegblokkade op de A12, die de politie moest afbreken omdat de veiligheid van politie-, Defensie- en Rijkswaterstaat-medewerkers niet kon worden gewaarborgd, zijn geen aanhoudingen verricht.

Waarom daar niemand gearresteerd is ondanks dat de boeren een gevaar vormden voor de hulpdiensten, kan een woordvoerder van de politie niet zeggen. Of er een onderzoek naar het voorval komt, weet hij ook niet.

Ook boeren bij provinciehuis in Leeuwarden

Ook in Leeuwarden waren woensdag boeren op de been. Zij waren met honderden aanwezig bij een spoeddebat in het provinciehuis over het stikstofbesluit. Gedeputeerde Johannes Kramer van Landbouw (FNP) trok vrijdag pas genomen stikstofmaatregelen weer in. Dit gebeurde na een protest van boeren bij het provinciehuis. Daar werd woensdag over gedebatteerd.

In aanloop naar het debat reden boeren op trekkers richting het centrum. Zij konden vanwege aan straatblokkade van de politie niet op de Tweebaksmarkt komen, waar het provinciehuis is gevestigd. Later op de middag kwamen andere wegen in Leeuwarden vol te staan met tractoren.

Politie sluit Binnenhof af voor publiek

Het is inmiddels zo druk in het centrum van Den Haag dat het Binnenhof wordt afgesloten voor publiek. De politie probeert te voorkomen dat de demonstranten het Binnenhof bereiken. Niemand wordt meer toegelaten, personen die er zijn mogen nog wel naar buiten.

Het plein is afgezet met busjes en linten. Ook rijden ME-busjes rond en staat een sleepauto klaar, meldt NRC-verslaggever Wouter van Loon.

In tegenstelling tot wat eerder werd bericht is de Tweede Kamer niet helemaal afgesloten. Wel is er extra politiebewaking en zijn sommige in- en uitgangen geblokkeerd. Het publiek mag nog wel naar binnen en buiten.

Twitter avatar WLoon Wouter van Loon Het Binnenhof is inmiddels afgezet met busjes en linten. Er rijden extra ME-busjes rond, er staan sleepauto's en een ambulance klaar https://t.co/uUcCd4HAZC
Twitter avatar WLoon Wouter van Loon In het Tweede Kamergebouw is één uitgang helemaal geblokkeerd. Bij een andere wordt maar 1 van de 2 deuren gebruikt. Extra bewaking en politie in de hal https://t.co/bdZSNiwGIr
Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo Vanwege de drukte in de binnenstad wordt het #Binnenhof afgesloten voor het publiek. Er worden geen personen meer toegelaten. Degene die nog op het Binnenhof zijn, mogen het nog wel verlaten. #boerenprotest

Malieveld vol, boeren trekken rest van de stad in

Volgens NRC-redacteur Mark Lievisse Adriaanse staat het Malieveld inmiddels vol, al blijven demonstrerende boeren op trekkers Den Haag binnenrijden. De demonstranten spreiden zich steeds meer uit over het centrum van de de stad.

Sommigen blokkeren trambanen en andere wegen, waardoor de binnenstad niet meer bereikbaar is voor openbaar vervoer. ANP meldt dat een tiental tractoren opgesteld staat tussen de winkels op de Gravensraat. Dat is weer aan de andere kant van de binnenstad.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse De trekkers vinden hun plaats op het Koekamp. Malieveld staat al vol. https://t.co/xVQ5qzIJeL

Centrum Den Haag onbereikbaar voor bussen en trams

De grote stoet tractoren zorgt naast files op de snelwegen ook voor verkeersopstoppingen in Den Haag. Vervoersmaatschappij HTM, dat het stadsvervoer in Den Haag regelt, heeft laten weten dat door het boerenprotest het centrum onbereikbaar is voor bussen en trams. Demonstrerende boeren hebben met landbouwvoertuigen tramlijnen geblokkeerd.

Boeren steeds verder het centrum in, Tweede Kamer afgesloten

Intussen verschijnen beelden op sociale media van boeren die steeds verder het centrum van Den Haag binnentrekken en door winkelstraten rijden. Dat was de demonstranten vooraf ten strengste verboden vanwege de veiligheid van het winkelend publiek. Ook de Tweede Kamer zou inmiddels worden afgesloten, meldt EenVandaag-verslaggever Emile Vaessen op Twitter.

Twitter avatar EmileVaessen Emile Vaessen Tweede Kamer wordt nu afgesloten. Bij Lange Poten 4 en ook bij de publieksingang mag er niemand in en uit. #boerenprotest https://t.co/C8J5yjvy6x
Twitter avatar khouterman Karlijn Houterman Boeren zijn toch centrum van Den Haag binnengekomen. Niet duidelijk waar ze naartoe gaan. #boerenprotest https://t.co/Dfu03SwCcI
Twitter avatar DenHaagFM Den Haag FM De boeren hebben inmiddels, ondanks de blokkades, ook het Noordeinde bereikt. https://t.co/w4eKvgoKcP

Intussen in de supermarkt

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Veel boeren lopen al de hele dag rond met flesjes en blikjes bier. De Spar heeft geen Heineken meer, maar geen zorgen, “strijders”: er komt nieuw bier. https://t.co/rd69x4F0kX

Politie nuanceert 'doorbreken wegafzetting op A12'

In een tweet heeft de politie haar eerdere berichtgeving genuanceerd. De boeren hebben de wegafzetting bij de A12 niet „doorbroken”, zoals gemeld werd. „De situatie was zo dreigend dat de veiligheid van de medewerkers ter plaatse niet meer gewaarborgd kon worden. Daarom is besloten de voertuigen weg te halen en de tractoren door te laten.”

Van aanrijdingen of schade is geen sprake, meldt persbureau ANP. De politie kon niet direct zeggen of ze onderzoek gaat doen naar het negeren van de afzetting.

Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo Het woord ‘doorbreken’ willen we nuanceren. De situatie was zo dreigend dat de veiligheid van de medewerkers ter plaatse niet meer gewaarborgd kon worden. Daarom is besloten de voertuigen weg te halen en de tractoren door te laten. ^ES https://t.co/QZyR7YspIs

Door de drukte met tractoren in #DenHaag boden wij de boeren een parkeerplek aan bij het ADO Stadion. Dit wilden ze niet en braken door de afzetting #A12 bij Nootdorp. De situatie was daardoor niet meer veilig voor de medewerkers ter plekke. Het wordt nu nog drukker in de stad

— Politie Den Haag eo (@POL_DenHaag) October 16, 2019

De boeren blijven maar komen

Intussen blijft het maar drukker worden in het centrum van Den Haag. Vooraf was de bedoeling dat de boeren niet met trekkers de binnenstad zouden binnenrijden. Dat deden ze toch door massaal het Malieveld te bezetten.

Nog altijd blijven de trekkers komen, ziet NRC-verslaggever Mark Lievisse Adriaanse:

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Er blijven maar trekkers komen. Geen agent die ze tegenhoudt. https://t.co/WjlbBQZOCt

Een deel van de demonstranten verplaatst zich, vuurwerk gaat af

Volgens persbureau ANP verlaten inmiddels honderden boeren het Malieveld en trekken ze de stad in, iets wat de politie Den Haag juist probeerde te voorkomen. Ze blokkeren tramlijnen en steken vuurwerk af, melden ook verschillende verslaggevers op Twitter.

Het protest zou nu plaatsvinden voor het ernaast gelegen Centraal Station. De demonstranten hadden dinsdag afgesproken met de gemeente dat ze hun manifestatie zouden houden op de Koekamp, naast het Malieveld. De boeren gingen woensdag toch naar het Malieveld en nu verplaatsen ze zich naar de stad.

De demonstratielocaties:

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Nieuwe stoet trekkers komt nu aan bij Malieveld. Boeren die net trams blokkeerden maken nu ruim baan. https://t.co/f8zZzFpUaA

Het boerenprotest op het Malieveld woensdagmiddag. Foto Remko de Waal

Minister Grapperhaus: probeer niet naar het Binnenhof te komen

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) roept in een tweet demonstrerende boeren op niet naar het Binnenhof te komen. Dat is de boeren dinsdag al ten strengste verboden. Protesteren op het Binnenhof is in geen enkel geval toegestaan, voor wat voor demonstratie dan ook.

Naar verluidt proberen demonstranten woensdag - vooralsnog zonder succes - het Binnenhof te bereiken, meldt NRC-verslaggever ter plaatse Mark Lievisse Adriaanse.

Twitter avatar ferdgrapperhaus Ferd Grapperhaus We zien dat demonstrerende boeren naar het Binnenhof proberen te komen. Ik roep iedereen op zich te houden aan de gemaakte afspraken. Ga niet naar het Binnenhof. Volg te allen tijde aanwijzingen van de @politie op. #boerenprotest
Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Rond het Malieveld lopen veel groepjes boeren te dralen. Er is een podium, maar daar is weinig te doen. Groepjes willen naar het Binnenhof maar kunnen er niet door.

Burgemeester Den Haag: negeren afspraken onacceptabel en gevaarlijk

Johan Remkes, waarnemend burgemeester van Den Haag, zegt woensdag in een reactie dat het „onacceptabel is” dat demonstranten in zijn stad zich niet aan de afspraken houden. Daarmee brengen ze inwoners van Den Haag en het winkelend publiek in gevaar, schrijft hij in een reactie op Twitter.

Hij roept de boeren op zich aan de aanwijzingen van de politie te houden en de vooraf gemaakte afspraken te respecteren: „demonstreren op de Koekamp en het Malieveld”.

Het was niet de bedoeling dat de boeren met trekkers naar het Malieveld zouden komen. De gemeente wilde dat zij hun voertuigen elders zouden parkeren en dan naar het Koekamp zouden afkomen. Die aanwijzing werd woensdag massaal genegeerd.

Remkes: „Voor de veiligheid van zowel de demonstranten als bewoners en bezoekers van Den Haag is het noodzakelijk dat afzettingen gerespecteerd worden en aanwijzingen worden opgevolgd.”

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Ze blijven komen via sluiproutes. https://t.co/yzJctMgut0

Rutte tegen de boeren: hou je aan de regels

Premier Mark Rutte heeft tegenover RTL Nieuws gereageerd op het boerenprotest van woensdag. „Demonstreren mag, maar hou je aan de regels van de autoriteiten. Doe je dat niet, dan ben je in overtreding en geldt het strafrecht.”

Boeren breken door wegafzetting A12

De politie Den Haag meldt op Twitter dat de boeren door de wegafzetting zijn gebroken op de A12 bij Nootdorp. Die was afgezet om te voorkomen dat het in het centrum van Den Haag te druk zou worden.

De demonstranten werd een parkeerplek aangeboden bij het stadion van ADO Den Haag, maar dat wilden ze niet. Volgens de politie brachten de boeren de veiligheid van medewerkers in gevaar met hun actie.

Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo Door de drukte met tractoren in #DenHaag boden wij de boeren een parkeerplek aan bij het ADO Stadion. Dit wilden ze niet en braken door de afzetting #A12 bij Nootdorp. De situatie was daardoor niet meer veilig voor de medewerkers ter plekke. Het wordt nu nog drukker in de stad

Rijkswaterstaat: blokkeren snelwegen 'niet oké'

Rijkswaterstaat is niet te spreken over sommige acties van de demonstrerende boeren. Op de A20 blokkeerden trekkers de toegang tot de snelweg. „Niet oké”, schrijft Rijkswaterstaat.

Twitter avatar RWSverkeersinfo Rijkswaterstaat Verkeersinformatie 👎 | Dit soort acties zijn NIET OKE.. Andere weggebruikers wordt de toegang tot de #A20 ontzegd. #boereninactie https://t.co/lxASL1Jcb7

Boeren rijden met politiebegeleiding onder rode kruizen door

Demonstrerende boeren in trekkers rijden inmiddels met politiebegeleiding onder de rode kruizen door op de A12. Ze worden naar de Utrechtsebaan geleid in het centrum van Den Haag. Daar kunnen ze parkeren als ze naar het protest op het Malieveld willen.

Twitter avatar RWSverkeersinfo Rijkswaterstaat Verkeersinformatie 🚓 | Tractoren krijgen politiebegeleiding op de #A12 om onder de kruizen door naar de Utrechtsebaan te komen en daar te parkeren. https://t.co/umVKg9DKw3

Politie versterkt de blokkade richting het Binnenhof

Bij de militaire voertuigen die de wegen in Den Haag afsluiten voor demonstrerende boeren, staan nu ook agenten met schilden opgesteld.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse De blokkade richting Binnenhof wordt versterkt met nog meer politie. Niemand mag de Herengracht, die naar het Plein leidt, meer op. https://t.co/Leiu0h8RIM

Ook NRC-redacteur Guus Valk is op het Malieveld, waar hij meer en minder verzoenende boodschappen van boeren ziet:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Verzoenende boodschap. https://t.co/of7X8Y1xto
Twitter avatar apjvalk Guus Valk Minder verzoenende boodschap. https://t.co/xmJsXwmQJP

Video: honderden trekkers op het Malieveld

Honderden trekkers bezetten het Malieveld. Af en toe wordt er zwaar vuurwerk afgestoken.

Boeren negeren massaal rode kruizen op A12

Vanaf Nootdorp is de A12 afgesloten met rode kruizen om te voorkomen dat trekkers naar het centrum van Den Haag rijden. Maar die kruizen negeren boeren massaal, meldt persbureau ANP. Politiewagens hebben de boeren tegengehouden. Zij worden weggeleid van de snelweg.

Rijkswaterstaat adviseert het overige verkeer om de regio Den Haag te mijden.

Politie: Den Haag overvol

Volgens de politie Den Haag is het centrum van de stad inmiddels overvol met trekkers en demonstranten. Ze hebben bij het ADO Den Haag stadion parkeerruimte geregeld voor de boeren, van waar ze naar het Malieveld gebracht worden met pendelbussen. Het overige verkeer op de A12 wordt omgeleid via de A20 bij Gouda. De trekkers dus naar het stadion.

Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo Het centrum van #DenHaag is overvol met tractoren en
demonstranten. Wij doen er alles aan om dit #boerenprotest te
faciliteren en in goede banen te leiden. Daarom hebben wij bij het Cars Jeans
Stadion parkeerruimte geregeld en vervoer naar de Koekamp. Volg onze aanwijzingen op!

Video: toeterende boeren rijden het Malieveld op

Fotograaf David van Dam is op het Malieveld aanwezig. Daar ziet hij vele toeterende trekkers het veld oprijden:

Twitter avatar floorbouma Floor Bouma Boeren bij Malieveld. Beeld @Daphid https://t.co/rcWFH6XUh0
Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Door een haag van boeren rijden trekkers het Malieveld op. https://t.co/uKnwPee2Eg

Klaver: laat me niet bang maken met doodskist

GroenLinks-leider Jesse Klaver heeft gereageerd op de doodskist met de naam Jesse erop, die eerder op de dag gezien werd achterop de auto bij een protesterende boer.

„Je mag middelvingers naar me opsteken, je mag me uitjouwen op een demonstratie. Er wordt zelfs actiegevoerd met een grafkist met mijn naam erop”, schrijft Klaver in een reactie op Twitter. „Maar ik blijf vertellen over waar ik in geloof. Het systeem van de bio-industrie is niet houdbaar. Boeren zijn het slachtoffer van politieke partijen en supermarktconcerns die hen dwingen steeds groter te groeien om het hoofd boven water te houden.”

De hele reactie:

Een grafkist met de naam Jesse. #Boerenactie (video van @Harmen_vd_Veen) pic.twitter.com/3htmqSGHDo

— Lamyae Aharouay (@LamyaeA) October 16, 2019

Inmiddels honderden trekkers op het Malieveld

Het wordt steeds drukker op het Malieveld in Den Haag. Het was de bedoeling dat de boeren niet daar, maar op het naast geleden Koekamp zouden protesteren - zonder trekkers. Inmiddels staan er volgens persbureau ANP honderden voertuigen op het Malieveld.

Boeren met trekkers op het Malieveld. Foto David van Dam

Tientallen tractoren op het Malieveld

Inmiddels zijn tientallen tractoren het Malieveld opgereden, ondanks dat dit van tevoren was verboden door de politie. Onder luid gejuich rijden de boeren met hun voertuigen het veld op. Op de Koekamp, waar de boeren zouden demonstreren, blijft het ondertussen leeg.

Tractoren op het Malieveld. Foto David van Dam

A12 afgesloten door Rijkswaterstaat op verzoek van politie

De snelweg A12, tussen Arnhem en Den Haag, is afgesloten bij Nootdorp, enkele kilometers voor de Hofstad. Dit gebeurde op verzoek van de politie. Op de A12 is eerder een ongeluk gebeurd in de file. Bij Meern, dichtbij Utrecht, zijn daartoe twee rijbanen gesloten.

De politie leidt de boeren naar het Cars Jeans Stadion, het stadion van voetbalclub ADO Den Haag. Vanaf daar rijden pendelbussen heen en weer naar de Koekamp waar de boerendemonstratie plaatsvindt.

Twitter avatar POL_DenHaag Politie Den Haag eo De #A12, richting Den Haag, is thv Nootdorp afgesloten. Ivm de vele tractoren voor het #boerenprotest wordt al het verkeer vanaf afrit 5 omgeleid via de #Donau. Boeren worden geleid naar het parkeerterrein van Cars Jeans Stadion en met pendelbussen naar de demolocatie gebracht.

Barricade Malieveld doorbroken, boeren rijden het veld op

Actievoerende boeren hebben de barricade van het Malieveld doorbroken en rijden, tegen de afspraak, het veld op. Bij de Utrechtse baan komen de boeren via de Koekamp het terrein op. De politie laat het toe. Dat meldt NRC-fotograaf David van Dam. Voor de demonstratie was de Koekamp gereserveerd, omdat Cirque du Soleil optreedt op het Malieveld.

De Koekamp is, op een aantal eettrucks na, vrijwel leeg, meldt NRC-redacteur Titia Ketelaar.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Trekkers rijden toch het Malieveld op (en het zijn er heel veel)#boerenprotest https://t.co/grXmzW3DPt

Boerenactie onderweg naar Den Haag, Rijkswaterstaat: 'houd het veilig'

Een groot deel van de actievoerende boeren is onderweg van De Bilt naar Den Haag. Rijkswaterstaat meldt „flinke opstoppingen” op de A4. Hoewel de reguliere spits inmiddels voorbij is, zijn er nog tientallen kilometers langzaamrijdend verkeer.

Het verkeersagentschap meldt opnieuw dat er tractorbestuurders stilhouden op de vluchtstrook en zelfs achteruit rijden, en vraagt de bestuurders dit niet te doen:

Twitter avatar RWSverkeersinfo Rijkswaterstaat Verkeersinformatie 😣 | We zien nog steeds tractoren parkeren op de vluchtstrook, achteruitrijden en over de vluchtstrook rijden. #HOUDHETVEILIG https://t.co/C0kLbF3lVk

Grafkist met 'Jesse'

Terwijl de speeches en muziek in De Bilt doorgaan, zijn er ook demonstranten die het debat met het RIVM overslaan en direct onderweg zijn naar Den Haag. Op de A1 is een pick-up truck met een grafkist met de naam Jesse erop gezien, mogelijk verwijzend naar GroenLinks-leider Jesse Klaver:

Een grafkist met de naam Jesse. #Boerenactie (video van @Harmen_vd_Veen) pic.twitter.com/3htmqSGHDo

— Lamyae Aharouay (@LamyaeA) October 16, 2019

Directeur RIVM: 'onze stikstofberekeningen zijn van hoge kwaliteit'

De toespraak van de directeur van het RIVM , Hans Brug, was kort. Hij bedankte de demonstranten dat zij de tractoren niet voor het instituut zelf hebben geparkeerd, zodat medewerkers in en uit kunnen blijven rijden. Daarnaast benadrukte hij dat de stikstofberekeningen van het RIVM van hoge kwaliteit zijn.

Voor de speech vroeg de organisatie respectvol te zijn en de directeur te laten uitspreken. Dit gebeurde, maar toen de directeur wegliep werd er „boe” geroepen. De protesterende boeren trekken de stikstofmeetmethode van het RIVM in twijfel en zeggen eigen metingen te gaan doen.

Lees ook: Ja, er is onzekerheid over de metingen, maar niet over de conclusieVier vragen over de berekeningen van stikstofneerslag door het RIVM

'Carola, wat is nu mijn toekomst?' en andere slogans

De toespraken op het sportveld zijn nog niet begonnen. NRC-verslaggever Wouter van Loon loopt rond in De Bilt en deelt een aantal van de slogans van de protestvoerders:

Twitter avatar WLoon Wouter van Loon De slogans die ik oa zag: "Retteketet kutkabinet", "Het stikstofprobleem EERLIJK verdelen", "Carola, wat is nu mijn toekomst?", "D66, stik in het stof" en "Klaver wordt door koeien opgegeten en uitgescheten". Mark Rutte lijkt buiten schot te blijven

Op een ander spandoek vragen de demonstranten om „een offerte voor een gunstige [meet]uitslag à la Schiphol” maar dan met „een beetje korting”.

Foto Arjen Schreuder

'Duizenden boeren op sportveld in De Bilt'

Duizenden boeren hebben zich verzameld op het sportveld van honkbalvereniging HSV Centrals. Volgens de burgemeester van De Bilt zijn er meer dan de vooraf aangemelde 1.500 tractoren naar de Utrechtse gemeente gekomen, meldt ANP. Het programma is iets vertraagd en staat nu gepland om 09.30 uur.

Foto Arjen Schreuder

Motoragent gewond geraakt bij aanrijding met tractor op A7, 'geen opzet'

Rond 07.45 uur vanmorgen is een motoragent ten val gekomen door een aanrijding met een tractor op de A7 ter hoogte van het Noord-Hollandse Middenmeer. Dit gebeurde toen de tractor een bocht nam. Er lijkt volgens de politie geen sprake van opzet. De agent is naar het ziekenhuis gebracht voor behandeling. Het is niet bekend hoe hij er aan toe is.

Demonstrant in De Bilt: „Ik vertegenwoordig mijn familie”

De trekkers staan geparkeerd op de middenberm en de maan staat hoog aan de hemel als om half zeven een eerste groep boeren de parkeerplaats van honkbalvereniging HSV Centrals in De Bilt opwandelt. De sfeer is rustig, de boeren zijn vastberaden.

„Wij willen inzicht in de berekeningen van het RIVM over de stikstof. Er worden nu calculaties gemaakt die wij niet vertrouwen”, zegt Jos Ubels, boer uit Assen en bestuurslid van de actiegroep Farmers Defence Force.
„Het kan niet zo zijn dat de veestapel straks wordt gehalveerd op basis van cijfers waarover twijfel bestaat. Het kan niet dat straks het platteland leegloopt, zonder dat duidelijk is wat precies de schade van stikstof is voor verschillende plantensoorten, en wie die veroorzaakt. Waarom is de norm voor stikstof in Duitsland zo veel soepeler? Daar staan stallen pal naast de natuur, en dat gaat daar prima.”

Naast een snackkar staat een andere groep jonge boeren, eveneens uit Drenthe. Om twee uur vannacht zijn ze met hun trekker gaan rijden. Ze hadden de snelweg voor zichzelf, er reed vrijwel niemand, zeggen ze. Waarom ze actievoeren? „Wat moeten we anders doen?” Antwoordt Mike Tijmens (21) van een melkveebedrijf uit Koekange. „We moeten ons laten zien. Er wordt al zo lang met ons gesold, dat kan niet blijven duren.”

Ook Rens Duiven (18) uit Dwingeloo is gekomen. „Ik vertegenwoordig mijn familie”, zegt hij. Zijn vader en zijn oom runnen een melkveebedrijf met ruim zeshonderd koeien. „Vlak naast een natuurgebied, het Dwingelderveld, dus dan weet je het wel.” De jonge mannen vinden het onbegrijpelijk dat uitgerekend de Nederlandse boeren, die tot de beste ter wereld behoren en zich al aan zo veel regels moeten houden, nu opnieuw de dupe zijn van regels. „Nederland is veel strenger dan andere landen in Europa”, zegt Rens Duiven.

„Nederland wil graag schoon zijn, maar we werken al heel netjes. Het gevolg van deze maatregelen is straks dat de veehouderij naar het buitenland verhuist, waar het allemaal veel minder goed is geregeld.”

Defensievoertuigen staan klaar in Den Haag, protestacties bij Binnenhof voorkomen

Vrachtwagens van Defensie zijn ingezet in Den Haag om de tractoren tegen te houden. Voor de ministeries van Financiën en Defensie zijn de voertuigen dwars over de weg gezet om blokkades te voorkomen en de panden te beschermen. Ook de toegang tot het Binnenhof is met vrachtauto's geblokkeerd.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Den Haag: het leger in de straat https://t.co/IXQ3LRCktG

Eerder op de dag zijn door de politie vijftien tractoren tegengehouden die naar het Binnenhof wilden rijden. Deze boeren zijn naar de aangewezen protestlocaties geleid. De politie heeft ook een provisorische tractorboot tegenhouden die op weg was naar de hofvijver, dat meldt ANP.

338 kilometer file, lengte neemt af

Er staat op dit moment 338 kilometer file, meldt de ANWB. Het aantal kilometers file begint wel alweer te slinken, een half uur geleden stond er nog bijna 350 kilometer.

De ergste vertragingen zijn op de A1, A2, A27, A28 en A12 vanuit Gouda. Op die laatste weg is al een verkeersopstopping vanwege werkzaamheden. De vertraging op de A27 bedraagt ongeveer 2 uur.

Twitter avatar ANWBverkeer ANWBverkeer Rode strepen op de kaart richting Utrecht door de grote trekker-trekking. De grootste vertragingen nu op de #A1, #A2 en #A27. https://t.co/oNSsyS85pF

Vergadering Provinciale Staten Zuid-Holland uitgesteld vanwege protest

De vergadering van de Provinciale Staten van Zuid-Holland is uitgesteld. Deze zou woensdagmiddag in Den Haag plaatsvinden. Het Provinciehuis ligt naast de Koekamp. Omdat er veel boeren met tractoren naar het stadscentrum komen, kon de bereikbaarheid niet worden gegarandeerd. Dat meldt ANP.

Honderden boeren op het sportpark, sfeer is 'gemoedelijk'

Er zijn inmiddels honderden boeren aangekomen bij het sportpark. De sfeer is „gemoedelijk” zegt NRC-verslaggever Arjen Schreuder.

„Het sportpark is een beetje het oog van de storm. Rondom De Bilt staat het vast en is het druk, maar hier is het gemoedelijk. Maar ik denk dat het over een uur wel helemaal vol zal staan. In de verte hoor je tractoren toeteren.”

Twitter avatar arjenschreuder arjen schreuder Nog meer boze boeren arriveren in De Bilt https://t.co/3ue0ILj6r3

Boerenprotest bij RIVM, trekkers 'blokkeren' snelweg rondom Utrecht

Op de A28 bij De Bilt zijn woensdag verschillende tractorbestuurders stil gaan staan en uitgestapt om foto's te maken. Rijkswaterstaat verzoekt de boeren dit niet te doen, in verband met de veiligheid. Het verkeer rondom Utrecht is behoorlijk vastgelopen.

Twitter avatar RWSverkeersinfo Rijkswaterstaat Verkeersinformatie Nu ook tractoren die de snelweg blokkeren of rijbaan-breed rijden. Aan hen de oproep zo veel mogelijk rechts door te rijden zodat verkeer veilig kan passeren. Sta je stil? Stap niet uit. #veiligheidvoorop #boerenprotesten https://t.co/EK1zzxwLtR

Er zijn al tientallen boeren aangekomen in Bilthoven voor het protest bij het RIVM. Er worden in totaal 2.600 tractoren verwacht, meldt persbureau ANP. De demonstranten moeten zich verzamelen bij een sportpark. Om 09.00 uur begint het programma. Ook de directeur van het RIVM zal een toespraak houden.

Welkom bij dit liveblog

Een groep boeren protesteert woensdagochtend tegen het stikstofbeleid bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in Bilthoven en in de middag op de naast het Malieveld gelegen Koekamp. Blijf hier op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Voor achtergronden, interviews en reportages, bekijk het dossier over dit onderwerp.