Recensie

Recensie Film

Zinderende romance in hoepelrok

Kostuumdrama ‘Portrait de la jeune fille en feu’ van Céline Sciamma is een gepassioneerd kostuumdrama over een bij voorbaat gedoemde lesbische liefde.

Schilder (Noémie Merlant, rechts) en model (Adèle Haenel) in ‘Portrait de la jeune fille en feu’.
Schilder (Noémie Merlant, rechts) en model (Adèle Haenel) in ‘Portrait de la jeune fille en feu’.

Op het filmfestival van Cannes probeerde ik regisseur Céline Sciamma in mei tevergeefs uit de tent te lokken. Hoe vergeleek zij haar lesbische romance Portrait de la jeune fille en feu met Gouden Palm-winnaar La vie d’Adèle? Ook een lesbische liefde, maar gefilmd door een man, Abdellatif Kéchiche, die achteraf horkerigheid op de set werd verweten, en veel te lange seksscènes gekaderd door zijn geile ‘male gaze’.

Sciamma (Tomboy, Bande de filles) liet zich niet opstoken. Koeltjes: „Dat is ook een prachtige film.” Terecht, want La vie d’Adèle gaat niet zozeer over seksuele oriëntatie, maar over liefdesverdriet, over passie die slijt door culturele verschillen. En Portrait de la jeune fille en feu gaat over de diepe melancholie en intensiteit van een bij voorbaat tijdelijke liefde. Heel andere films.

Portrait is languissant, spiegelt het levenstempo van Bretagne eind 18de eeuw. Marianne (Noémie Merlant) reist naar een afgelegen landgoed om een portret van Heloïse (Adèle Haenel) te schilderen, een uit het klooster teruggeroepen non. Haar zus wierp zich van een klif, nu is het haar taak de dynastieke belangen veilig te stellen via een huwelijk: het portret is voor haar aanstaande in Milaan. De bokkige Heloïse weigert te poseren, haar lot te aanvaarden dus. Marianne krijgt van haar moeder de opdracht zich voor te doen als gezelschapsdame en Heloïse stiekem te schilderen.

Komt dat verraad uit, dan besluit Heloïse alsnog voor het portret te poseren terwijl moeder op reis gaat. En zindert het verlangen terwijl de erotiek van schilder en model haar werk doet: wederzijds, urenlang oogcontact. Ook is er een zwanger dienstmeisje dat een abortus nodig heeft: zo ontstaat er gaandeweg een warme, egalitaire vrouwenidylle.

Lees ook een interview met regisseur Céline Sciamma over ‘La jeune fille en feu’

Het is delicaat acteren: de fiere, zelfredzame Marianne die zich verliest, de introverte, bittere Heloïse die ontdooit. Sciamma legt hun liefde vast met een zijdezachte, schilderachtige toets, ingetogen en vol ouderwets romantische symboliek: visioenen van Heloïse als spook in bruidsjurk, een brandende hoepelrok voor hun ontluikende passie. Ogenschijnlijk is dit iets totaal anders dan Sciamma’s eerdere films als Bande de filles, een rauw groepsportret van een meisjesbende in de banlieue van Parijs. Maar ook daar scheppen vrouwen binnen de ijzeren wetten van het patriarchaat hun eigen, verborgen wereld.

En gaat het over liefde, dan is de mythe van Orpheus en Euridyce de crux. Hoe kon Orpheus zo stom zijn om te kijken zodat zijn geliefde Euridyce weer in de onderwereld verdween, vraagt dienstmeisje Sophie zich af. Hij wist dat toch? Marianne werpt tegen dat Orpheus handelde als dichter, niet als minnaar. De herinnering was hem dierbaarder dan de liefde zelf, die immers onherroepelijk afvlakt. Verloren liefde bederft nooit.

Hoe romantisch wil je het hebben?