Sluiting veteranenhuizen dreigt

Ontmoetingsplekken Plekken waar veteranen elkaar kunnen ontmoeten dreigen te verdwijnen nu de subsidie stopt. Ongelukkig, zegt de ombudsman.

Militairen op het Binnenhof bij een ceremonie tijdens Veteranendag vorig jaar.
Militairen op het Binnenhof bij een ceremonie tijdens Veteranendag vorig jaar. Foto Evert-Jan Daniels/ANP

De deuren ontbreken nog in de kozijnen, net als de vloerbedekking op de grond. Het houtwerk moet geschilderd worden en de muren op veel plaatsen gepleisterd en gesausd. „Maar als dat klaar is en als de houten trap in de botenlak zit, dan moet je eens kijken hoe het eruit ziet”, zegt veteraan Robert Hopman. Hij wijst naar het trappenhuis waar een glas-in-lood-raam met veel rode ruitjes het grauwe morgenlicht omtovert tot een zonnegloed. Tegen die tijd kunnen hier in Amsterdam-Noord tientallen veteranen bijpraten met een kop koffie, ervaringen van missies uitwisselen, avondjes organiseren en zelfs samen koken.

Zij wel. Veteranencentrum de Veldpost blijft bestaan en krijgt een onderkomen in deze voormalige pastorie, een architectonisch juweel uit de jaren dertig. Veel van de 32 andere veteranencentra in Nederland worden bedreigd in hun voortbestaan. Op 1 januari 2020 stopt de tijdelijke subsidie en moeten gemeenten de financiering overnemen – ongeveer 1.500 euro per gemeente per jaar. In veel gemeenten is dat nog niet geregeld.

Sluiting zou bijzonder ongelukkig zijn, zegt ombudsman Reinier van Zutphen in zijn rol van veteranenombudsman. „De inloophuizen bieden vaak zoveel dat veteranen geen of minder gebruik hoeven te maken van zorgvoorzieningen.” Van Zutphen zegt dit deze maandag in de Veldpost bij de presentatie van zijn rapport over het Militair invaliditeitspensioen.

PTSS

Nederland telt ruim 100.000 (oud-) militairen, die hebben meegedaan aan missies. Enkele honderden veteranen komen geregeld in een inloophuis. Ongeveer drie procent van de veteranen kampt met een posttraumatische stressstoornis (PTSS). De meesten niet, benadrukt Robert Hopman, voorzitter van de Veldpost: „Ik ook niet, ook al heb ik vier missies gedaan. Wij zijn niet zielig, maar we hebben wel behoefte aan zo’n voorziening.”

Lees ook Interview met de ombudsman over veteranen met PTSS

De Veldpost werd in 2011 opgericht door Eugène Sandel, een Libanon-veteraan. De veteranen in Amsterdam konden terecht in de voormalige pastorie, maar moesten vier jaar geleden verhuizen naar een volgens Sandel te kleine ruimte. Toen burgemeester Halsema vorig jaar Amsterdam-Noord bezocht, sprak Sandel haar aan: „Ze beloofde het te regelen en ze regelde het.” De gemeente kocht de inmiddels uitgewoonde pastorie aan.

Elders zijn gemeenten minder voortvarend. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is in nog overleg met het Veteranenplatform en het ministerie van Defensie over voorzieningen voor veteranen. „Dat gaat niet alleen over inloophuizen, maar over allerlei goede initiatieven”, zegt burgemeester Ina Adema van Lelystad, die dit project trekt. „Die zijn we nu op een rij aan het zetten.”

In Amsterdam zijn de veteranen hun pand zelf aan het opknappen. De grote trots van Sandel is de „professionele keuken”, waar roestvrijstalen fornuizen staan te glimmen: „Betaald van ons laatste spaargeld.” De vergaderzaal wordt vernoemd naar de overleden burgemeester Eberhard van der Laan, vertelt Sandel: „Hij was de vader van de veteranen in Amsterdam. Halsema zou wel eens onze moeder kunnen worden.”