Recensie

Recensie Theater

‘Sexual Healing’ is knetterende komedie over dolende zielen

Theater De acteurs van Het Nationale Theater etaleren hun talent voor het spelen van comedy in ‘Sexual Healing’. Deze theatrale variant op tv-show ‘Ik vertrek’ is ongemeen grappig.

Stef (Hein van der Heijden) en zijn vrouw Diane (Romana Vrede) in ‘Sexual Healing’.
Stef (Hein van der Heijden) en zijn vrouw Diane (Romana Vrede) in ‘Sexual Healing’. Foto Sanne Peper

Het is zeldzaam in de Nederlandse theaters, maar met Sexual Healing toont het Nationale Theater dat het mogelijk is: een geslaagde, echt geestige komedie maken. Auteurs Kasper Tarenskeen en Jan Hulst onderstrepen hun talent door, na twee missers dit jaar, een dolkomische, haarscherpe tekst af te leveren. Die wordt door regisseur Jeroen De Man met vaste hand tot rappe, knetterende scènes gesmeed, uitgevoerd door een vlekkeloos spelend ensemble.

Het verhaal is gebaseerd op de reality-ellende tv-show Ik vertrek – al jaren een kraamkamer van leedvermaak, door landgenoten te volgen die onvoorbereid emigreren. Zo ook deze Haagse, gemankeerde familie, die bestaat uit zuiplap Stef (Hein van der Heijden), zijn succesvolle vrouw Diane (Romana Vrede), hun inwonende dochter en gesjeesde psychologiestudente India (Mariana Aparicio Torres), haar vriend in rolstoel Boye (Bram Suijker), met als toevoeging de zus van Stef, de labiele Tanja (Ariane Schluter).

Geluk is wat ze zoeken in het leven, maar niemand is erg gelukkig in dit door Diane als „een Tsjernobyl van een huishouden” omschreven gezin. De inherente tragiek van de personages krijgt tegenwicht door het spel van de acteurs die hun eigengereide gedrag uitvergroten. Dat voorkomt dat deze dolende zielen eendimensionaal worden. Suijker kan heerlijk klieren en zuigen in de ruzies met zijn vriendin. Ze bezigen een soort dertigers-speak, royaal voorzien van fuck, kut en Engelse termen die de taal doen glijden. Ze zijn niet jong en hip genoeg voor de straattaal van de jeugd en dat voelen Hulst en Tarenskeen goed aan. Zoals ze ook fijn een extra grapje invoegen als de oude Stef ook iets „vet” vindt.

Als hun vader overlijdt, schrikken Stef en Tanja van de erbarmelijke situatie in het verpleeghuis – een toefje maatschappijkritiek. Ze besluiten in Frankrijk een huis voor oude van dagen te beginnen. In een al even geestig filmpje is hun reis te volgen en de absurd vervallen schuur te zien die ze hebben aangeschaft.

De komedie kachelt vervolgens vrolijk verder, nu met tv-presentator Bren (Mark Kraan) en de crew van On y va om hen heen. Alles wat Kraan doet, gaat in de overdrive en is ongemeen grappig. Kraan won vorige maand van de VSCD-Toneelprijzen nog de Arlecchino voor beste bijrol, met Suijker als concurrent. Beide namen kunnen zo weer in de envelop.

Er dwaalt ook een spook door het verhaal, zonder te worden waargenomen door de anderen. Als het project van het gezin in duigen valt, neemt hij de voorstelling over en wordt de sfeer en toon plots gewijd en etherisch. In een soort rituele performance bedrijft de man (Emmanuel Ohene Boafo) de liefde met alle gezinsleden – de seksuele genezing uit de titel. Zijn woordeloze optreden sluit aan bij de eerder gemaakte grappen over saai teksttheater, maar ook dit concept is simpelweg ‘geleend’, van arthousehit Teorema (1968).

Na de vrolijkstemmende kracht van het voorafgaande is bijna elke vorm van closure acceptabel, zelfs deze merkwaardige botsing van stijlen. De slotscène is weer in comedy-stijl, met een mal filmpje: passend voor dit bizarre sprookje over menselijk leed en onvermogen.