Schelptuintje leidde tot grote oogsten in prehistorie

Archeologie Op het Canadese Quadra-eiland haalden prehistorische indianen op duurzame wijze grote venusschelpoogsten binnen.

Een venusschelp uit de IJstijd (links) en een van kort erna (rechts).
Een venusschelp uit de IJstijd (links) en een van kort erna (rechts). Foto PNAS / Ginevra Toniello

Met de bouw van eenvoudige ‘venusschelptuinen’ op het strand konden de Indiaanse bewoners van het Quadra-eiland voor de kust van het huidige British Columbia (Canada) drieënhalfduizend jaar geleden op een duurzame manier een grote oogst aan deze schelpdieren (Saxidomus gigantea) binnenhalen. ‘Schelptuinen’ bestaan in essentie uit een muurtje van stenen op het strand, waarachter sediment achterblijft waardoor de bodem minder schuin loopt – daar houden venusschelpen van. Uit groeilijnen op de venusschelpen konden onderzoekers onder leiding van Dana Lepofsky (Simon Frazer University, Burnaby, Canada) afleiden dat de venusschelppopulaties toen geen enkele predatiedruk ondervonden: de mensen wachtten lang genoeg met oogsten. Terwijl toen wel alle venusschelpen door mensen werden opgegeten.

De onderzoekers beschrijven deze week in de PNAS hoe ze op het Quadra-eiland venusschelpen uit verschillende periodes hebben opgegraven en onderzocht, sommigen op het strand, anderen uit afvalbergen vol venusschelpen in de archeologische opgravingen van Indiaanse dorpen.

Opvallend is dat na de ijstijd vanaf elfduizend jaar geleden de grootte van de venusschelpen door gunstiger temperatuur en voeding snel toenam. Normaal wordt de grootte van een sterk bejaagd organisme kleiner, omdat meestal de grootste herten of haringen het eerst worden afgeschoten of gevangen. Maar in de periode (ca. 3.000 tot 2.300 jaar geleden) dat de indianen intensief schelpdieren gingen rapen en al snel schelptuintjes gingen bouwen, werden de schelpen niet kleiner, zo konden de onderzoekers berekenen. Hetzelfde effect werd ook nog gezien in de periode 500-200 jaar geleden. In de laatste tweehonderd jaar zijn de schelptuinen verwaarloosd en zijn de venusschelpen kleiner geworden.

Correctie (16-10-2019): aanvankelijk werd in dit artikel per abuis gesproken over oesters, het gaat echter om venusschelpen