Mannschaft bezweert nieuwe ‘Turkse’ crisis

Voetbal De Duitse international Ilkay Gündogan ging in 2018 op de foto met de Turkse president, nu likete hij een omstreden foto.

Deze militaire groet van de Turkse ploeg, in de wedstrijd tegen Albanië, leverde problemen op in Duitsland.
Deze militaire groet van de Turkse ploeg, in de wedstrijd tegen Albanië, leverde problemen op in Duitsland. Foto Erdem Sahin/EPA

Even dreigde de inval van het Turkse leger in Syrië ook in het Duitse nationale voetbalelftal tot crisis te leiden. Maar door snel ingrijpen wist de Mannschaft een politieke rel de kop in te drukken.

In het middelpunt van de ophef stond middenvelder Ilkay Gündogan, die zondagavond in Tallinn twee van de drie doelpunten scoorde in de met 3-0 gewonnen EK-kwalificatiewedstrijd tegen Estland. Met die twee treffers, en de voorbereiding voor de derde, had de voetballer van Manchester City nog eens getoond hoe belangrijk hij is voor de ploeg van bondscoach Joachim Löw.

Maar eerder in het weekend leken Gündogan en medespeler Emre Can, die beide een Turkse achtergrond hebben, zich te hebben ingelaten met de Turkse politiek – en dat viel slecht in Duitsland. Voetbal en politiek blijft een licht ontvlambare combinatie. Nog maar anderhalf jaar geleden was een enorme controverse ontstaan nadat Gündogan en Mesut Özil op de foto waren gegaan met de Turkse president Erdogan. Die kwestie leidde tot verdeeldheid in de nationale ploeg en een verbitterd vertrek van Özil uit de Mannschaft.

Politieke manifestaties

Zaterdag hadden Gündogan en Can op Instagram een foto geliket waarop spelers van het Turkse elftal na hun overwinning op Albanië een militaire groet brachten – ter ondersteuning van de Turkse troepen in Syrië. Politieke manifestaties op het veld, en ook op internet, zijn tegen de regels van de UEFA, en de Europese voetbalbond stelt nu een onderzoek naar de zaak in.

Daar komt bij dat in Duitsland snel aan de loyaliteit van spelers wordt getwijfeld als ze ook verbondenheid tonen met het land van herkomst of met de politieke leider van dat land. Bij de omstreden fotosessie met Erdogan had Gündogan de Turkse president een shirt overhandigd met de woorden ‘Met groot respect voor mijn president’. Hoezo, was de verontwaardigde reactie van veel Duitse commentatoren: heet de president van spelers van het Duitse nationale elftal niet Steinmeier?

Om een herhaling van de ophef van 2018 te voorkomen hadden Gündogan en Can al voor de wedstrijd tegen Estland hun likes weggehaald. Volgens de Duitse voetbalbond DFB beseften de twee dat ze een fout hadden gemaakt.

Na afloop stonden ze de pers over de kwestie te woord. „Wat er tegenwoordig toch voor verhalen geschreven worden”, zei Gündogan over de affaire. Hij suggereerde ook nog dat de kwestie niet toevallig opspeelde kort voor een belangrijke wedstrijd.

Maar nee, ze hadden geen enkele politieke bedoeling gehad toen de ze foto van hun vriend Cenk Tosun, aanvaller van het Turkse nationale team, hadden geliket. Ze waren gewoon blij over de Turkse zege. En Can verklaarde dat hij een „absolute pacifist” is.

Anders dan in 2018, toen bond en trainer de ruzie over de foto met Erdogan weken lang lieten voortzeuren, waren er nu snel officiële reacties. Teammanager Olivier Bierhoff verzekerde nog eens dat de twee spelers duidelijk voor Duitsland gekozen hebben. Bondscoach Löw verklaarde dat „iedereen die hen kent weet dat ze tegen terreur en oorlog zijn”.

En om iedere gedachte aan verdeeldheid in de ploeg te verdrijven, liet de bond zondagavond om half twee nog een groepsfoto in het spelershotel in Tallinn maken. De hele ploeg, met reservespelers, begeleiders en officials in zwartgrijs trainingstenue, met in het midden aanvoerder Manuel Neuer, die zijn armen over de schouders van Gündogan en Can heeft geslagen. De bond verspreidde de foto met de tekst: ‘Samen voor openheid, diversiteit en tolerantie. Tegen iedere vorm van geweld en discriminatie.’

FC St. Pauli

Heel anders was de uitkomst bij de kleine, links geëngageerde club FC St. Pauli. Daar schreef Cenk Sahin, ook een speler met Turkse achtergrond, vrijdag op Instagram: „We staan achter onze heldhaftige militairen en bidden voor hen!”

Dat leidde niet alleen tot grote verontwaardiging bij de fans van de club uit Hamburg, maar ook tot het besluit om Sahin – wiens contract nog loopt tot 2021 - met onmiddellijke ingang vrij te stellen van deelname aan trainingen en wedstrijden, zodat hij op zoek kan gaan naar een nieuwe club. In zijn uitingen zou hij zich gekeerd hebben tegen de waarden van St. Pauli, die „zonder discussie en zonder twijfel oorlogshandelingen afwijst”.

Correctie (15 oktober 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk vermeld dat Cenk Tosun doelman van het Turkse team zou zijn. Dit klopt niet, en is hierboven aangepast.