Brand

geeft Nederlandse les aan expats. Afl. 8.

Ik schrik me een ongeluk: de Japanse cursist staat opeens met zijn armen te zwaaien en kijkt paniekerig. „Stilte! Stilte!”, roept hij. Dat is het moment dat je bedenkt dat je de branduitgangen en vluchtroutes van het gebouw waarin je lesgeeft nooit bewust hebt bestudeerd. Maar waar was de brand en hoe wist hij ervan? De les was net afgelopen en mijn cursisten waren druk pratend hun tassen aan het pakken en liepen naar de uitgang. De Engelse cursist had me iets gevraagd en ik bedacht dat het antwoord voor iedereen relevant was, dus ik had geprobeerd boven het lawaai uit te komen.

Op dat moment begon Shigeru urgent te gebaren.

Iedereen viel stil en keek gespannen naar de man. Toen hij ieders aandacht op zich wist, wees hij met beide handen naar mij en zei met zachte stem:

„De docent spreekt.”

Ik? O ja, ik sprak. „Ehm, ja, volgende week hebben we in een ander lokaal les”.

Shigeru maakte een lichte buiging en vertrok samen met de rest.

In de interactie tussen docent en student wordt van alles zichtbaar, ook de houding van de cursist ten opzichte van autoriteit. Dat zie ik als een individuele uitwisseling, maar na een paar decennia lesgeven, ben ik toch onwillekeurig theorieën gaan spinnen over algemene patronen van culturen. Een even vermakelijke als onwetenschappelijke hobby.

De eerste keer dat ik een Britse cursiste zichzelf een tik op de vingers zag geven, was adembenemend. De zakenvrouw maakte voor de zoveelste keer een fout in de woordvolgorde. De emoties die zich op haar gezicht aftekenden, waren boeiend en zouden zich nog bij ettelijke Britse cursisten herhalen: eerst echte schrik, die snel werd omgezet in een blik van komische onthutsing, dan vaak even de ogen ten hemel slaan en daarna dus die tik op de eigen vingers. Die ging meestal gepaard met een uitroep als: „Silly me! Stupid girl!

Dit fenomeen bleef in mijn lessen beperkt tot Britten. Italianen geven me in die situatie een charmante glimlach (zowel mannen als vrouwen). Grieken proberen zich te revancheren door een heel ingewikkelde grammaticale vraag te stellen; het lijkt erop dat daar nog een restje Plato is blijven hangen.

Oost-Europeanen kijken stil voor zich uit en je weet dat ze keihard gaan leren om die fout eruit te halen. Bij de volgende les is dat vaak gelukt. Duitsers zijn veel laconieker dan ik zou denken met hun Pruisische achtergrond. Amerikanen verwachten vooral goede service als ze problemen ervaren. Aziatisch respect is voor mij de moeilijkste omgangsvorm om mee om te gaan, ik schrik ervan.

Om de privacy van betrokkenen te beschermen zijn herkenbare details aangepast.