Banken moeten meer geld reserveren voor tegenvallers met hypotheken

Banken schatten de risico’s van hypothecaire leningen te optimistisch in. Ze moeten van DNB daarom 3 miljard euro extra opzijzetten.

DNB-president Klaas Knot tijdens een bijeenkomst in de Tweede Kamer, vorige maand.
DNB-president Klaas Knot tijdens een bijeenkomst in de Tweede Kamer, vorige maand. Foto Sem van der Wal/ANP

De Nederlandsche Bank (DNB) wil banken verplichten meer geld te reserveren voor de risico’s die verbonden zijn aan hun hypothekenportefeuilles. Banken zijn te optimistisch over de potentiële gevolgen van een daling van de huizenprijzen, schrijft de centrale bank dinsdag in haar halfjaarlijkse Overzicht Financiële Stabiliteit. Gezamenlijk moeten banken ongeveer 3 miljard euro opzijzetten, aldus DNB.

Volgens DNB schatten banken de risico’s van een eventuele daling van de huizenprijzen te laag in omdat ze zich baseren op verliezen die ze in het verleden hebben geleden. Die geven geen goed beeld omdat de zogenoemde systeemrisico’s op de huizenmarkt groter zijn geworden.

Huizen zijn duurder geworden, waardoor mensen een groter deel van hun inkomen kwijt zijn aan de hypotheek. Zeker in de grote steden is die verhouding ongunstiger dan bij de vorige piek op de huizenmarkt. Verder zijn mensen met een hypotheek meer risico’s gaan nemen en hebben ze hogere schulden, waardoor hun woning onder water kan komen te staan - met alle economische gevolgen van dien.

Tegenvallers

De sterkere buffers moeten banken helpen tegenvallers op te vangen. Een van de scenario’s is dat de werkloosheid stijgt, waardoor het aantal wanbetalers toeneemt. Als dan ook de waarde van de huizen gedaald is, kunnen banken aanzienlijke financiële schade lijden. De maatregel van DNB moet de gevolgen van zo’n scenario beperken, en is daarmee een reactie op een aanbeveling van het Europees Comité voor Systeemrisico’s (ESRB).

In de praktijk houdt de maatregel van DNB in dat een ondergrens wordt gesteld aan de beoordeling van de risico’s voor hypothecaire leningen. Hoe hoog die ondergrens komt te liggen, hangt onder meer af van de loan-to-value-ratio, de verhouding tussen de waarde van de woning of het pand en de hoogte van de hypotheek. Als iemand meer heeft moeten lenen, ligt de ondergrens hoger en moeten banken dus meer geld reserveren. De gemiddelde risicoweging neemt toe van 11 tot 14 of 15 procent, schat DNB. De Nederlandse Vereniging van Banken stelt in reactie dat de banken al voldoende kapitaal opzij hebben gezet en daardoor geen extra maatregelen hoeven te nemen.

Hypotheken die (deels) onder de Nationale Hypotheekgarantie vallen, worden van de maatregel uitgezonderd. De gevolgen voor huizenkopers zullen volgens DNB „maar zeer beperkt” zijn omdat de hypotheekrente als gevolg van de hogere buffers nauwelijks zal stijgen. Als de maatregel door de publieke consultatie en langs Europese instellingen komt, wordt het in het najaar van 2020 voor twee jaar van kracht.