Twee romans, van Margaret Atwood en Bernardine Evaristo, delen Booker Prize

Literatuurprijs De jury kon niet kiezen en besloot het reglement te negeren: twee schrijvers delen dit jaar de grootste prijs voor Engelstalige literatuur.

Margaret Atwood en Bernardine Evaristo houden maandagavond samen één Booker Prize vast. Foto EPA/Andy Rain
Margaret Atwood en Bernardine Evaristo houden maandagavond samen één Booker Prize vast. Foto EPA/Andy Rain

Stemmen werkte niet, zei juryvoorzitter Peter Florence van de Booker Prize 2019, toen hij maandagavond in Londen de winnaar bekendmaakte. En het reglement gebiedt de jury om de grootste Engelstalige literatuurprijs toe te kennen aan één roman. Maar na vijf uur delibereren was de uitkomst dat die regel zou worden genegeerd. De jury besloot tot een salomonsoordeel: twee winnaars. En zo ontvingen The Testaments van Margaret Atwood én Girl, Woman, Other van Bernardine Evaristo de Booker Prize 2019, voor de beste roman(s).

Eerste zwarte vrouw

De verbazing was groot in de Guildhall – en het bestuur van de prijs had het maar te doen met de beslissing, de jury koos ervoor het reglement „expliciet en bewust in de wind te slaan”. Met deze dubbele bekroning schreef de jury op meerdere manieren geschiedenis: naast het breken van de regels was het de eerste keer dat een zwarte vrouw de prijs kreeg (Evaristo) en de 79-jarige Atwood werd de oudste winnaar ooit. Het prijzengeld van 50.000 pond zullen de twee delen.

Het winnende boek van Atwood is het nu al uiterst succesvolle vervolg op haar moderne klassieker The Handmaid’s Tale en verscheen begin september. Ook zou haar roman wel eens het succesvolste boek zijn dat de prijs kreeg: dit weekend werd bekend dat er wereldwijd al een kwart miljoen exemplaren van The Testaments verkocht zijn. Ook in Nederland staat het boek sinds verschijning in de bestsellerlijst. In The Testaments, vertaald als De testamenten, herneemt Atwood het verhaal van het dystopische land Gilead, om andere perspectieven te kiezen op de verhalen over vrouwen die tot baarmachines zijn gedegradeerd.

Lees hier de recensie van Margaret Atwoods De testamenten.

De roman van Bernardine Evaristo, haar achtste, is een roman in verzen, die het verhaal vertelt van twaalf Londense vrouwen die tot een culturele of etnische minderheid horen. Girl, Woman, Other, dat nog niet vertaald is, werd geprezen als een roman die „een stem geeft aan mensen die niet altijd een stem hebben, en hen zichtbaar maken die soms onzichtbaar zijn”. De 60-jarige Brits-Nigeriaanse Evaristo schreef eerder proza, poëzie en toneelteksten: vormen die allemaal hun sporen achterlaten in haar winnende roman.

Rushdie en Shafak

„Ik ben zeer verrast, ik dacht dat ik te oud zou zijn om te winnen”, was de eerste reactie van Margaret Atwood, de Canadese schrijfster die de Booker Prize eerder won in 2000, voor The Blind Assassin. Ook verontschuldigde Atwood zich omdat ze zei „de aandacht niet nodig” te hebben; daarom was ze blij dat ze de prijs mocht delen met Evaristo. Die was verguld tegelijk bekroond te zijn „met een legende”.

Het is overigens niet voor het eerst dat de Booker Prize gedeeld wordt – dat gebeurde eerder in de jaren zeventig en later nog eens in de jaren negentig, waarna de regels veranderd werden om een einde te maken aan die fratsen. „We hebben het geprobeerd met stemmingen, maar dat lukte niet. Het is een metafoor voor onze tijd”, vergoelijkte juryvoorzitter Florence tegenover The Guardian.

De Booker Prize is de grootste literatuurprijs voor de Engelstalige wereld, met een reputatie en uitstraling die steevast zorgt voor een verkoopsucces. De overige genomineerden waren dit jaar de romans Ducks, Newburyport van Lucy Ellmann, An Orchestra of Minorities van Chigozie Obioma, Quichotte van Salman Rushdie en 10 Minutes 38 Seconds in This Strange World van Elif Shafak.

Lees hier de recensie van Quichot van Salman Rushdie.