Syrië zet de jihadistendiscussie op scherp | Waarom er tóch geen extra onderwijsgeld kwam

De Haagse Stemming Met Ank Bijleveld, Stef Blok en Sven Koopmans. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Turkse inval in Syrië brengt Den Haag in beweging. Niet ministers, maar de fractievoorzitters hebben de macht in dit kabinet. De verbouwing van het Binnenhof eist een nieuw slachtoffer. En boze boeren hebben vandaag een nieuw doelwit: de provinciehuizen.

OORLOGSSTEMMING: Amper een maand geleden verkondigden Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet (FVD) nog bij de Algemene Beschouwingen dat gevluchte Syriërs prima konden terugkeren naar hun thuisland. Maar nu de Syrische Koerden een duivelsverbond hebben gesloten met president Assad en de Russische president Poetin om de Turkse troepen op afstand te houden, en al honderden vrouwen en kinderen van IS’ers uit Koerdische kampen zijn ontsnapt, lijkt vrede wel heel ver weg. Reken er maar op dat het in Syrië nog vele jaren oorlog blijft, schrijft Carolien Roelants. Daardoor lopen ook in Den Haag de spanningen op. Zo willen D66 en ChristenUnie nu écht werk maken van het terughalen van IS-gevangenen uit Koerdisch gebied naar Nederland om ze hier te berechten. En bij Buitenhof ruzieden Sven Koopmans (VVD) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) gisteren over de rol die Nederland moet spelen. D66 wil Turkije met strenge sancties aanpakken, de VVD beschermt liever de handel.

Partnerruzie: Niet alleen de coalitiepartijen kiften over de gevolgen van de inval. Dit weekend botsten Defensie-minister Ank Bijleveld (CDA) en de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra flink bij een Defensie-debat. Bijleveld nam de Amerikanen kwalijk dat ze niemand vooraf hadden ingelicht over hun plotse vertrek uit Syrië, Hoekstra begon over een werkgroep waarin Nederland door eigen toedoen niet meer zou zitten. Daarom zou Nederland van niets hebben geweten. Alleen: die werkgroep bestaat niet. “Ik heb al genoeg onzin voorbij horen komen vandaag”, dixit Bijleveld. De Nederlands-Amerikaanse verhoudingen zijn wel eens beter geweest, zoals ook blijkt uit het interview in NRC met oud-ambassadeur Henne Schuwer.

Syriëoverlegganger: Hij wilde niet, maar gaat toch. Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) overlegt vandaag in Luxemburg over de Turkse invasie in Syrië. Blok vond het zelf belangrijker mee te reizen met het koninklijk paar op een staatsbezoek naar India. Pas nadat een Kamermeerderheid erop aandrong, gooide Blok zijn plannen om. Hij vliegt nu pas op woensdag naar India, zodat hij vandaag naar Luxemburg kan.

OPPEROVERLEGGERS: Geen begroting kreeg dit jaar zoveel aandacht als die voor het onderwijs. Daar had best meer geld heen gemogen, vond de oppositie. Wat blijkt: dat dacht ook de coalitie. Ook CDA, VVD, D66 en ChristenUnie rekenden op méér geld in de onderwijsbegroting, maar toch kwam daar niets van terecht. Dat is de logica van het coalitieoverleg, schreef Tom-Jan Meeus dit weekend. In dit vierpartijenkabinet ligt de macht niet bij de ministers, maar bij de fractievoorzitters. Beleid maken is uitruilen geworden: wie het ene eist, levert op het andere iets in. Zo kon het dat iedereen verwachtte dat D66 extra onderwijsgeld zou eisen, terwijl D66 dacht: dat wil een ander ook wel, wij eisen wel iets anders. Het gevolg: niemand vroeg erom, het geld kwam er niet.

OPPOSITIE ZONDER TANDEN: De oppositie heeft zo zijn eigen zorgen. Want al zit het kabinet zonder meerderheid in de Eerste (sinds de laatste verkiezingen) én de Tweede Kamer (sinds het vertrek van Wybren van Haga uit de VVD), de oppositiepartijen boksen maar weinig voor elkaar. Of ze nu GroenLinks heten en meestemmen met het kabinet, of de PvdA zijn en dreigen met het wegstemmen van begrotingen: het kabinet lijkt onkreukbaar. Hoe dat kan, hoor je in de nieuwste aflevering van NRC-podcast Haagse Zaken, met Guus Valk, Mark Lievisse Adriaanse en Lamyae Aharouay.

BOERENBELANGENSTRIJD: Goed nieuws voor wie van tractors kijken houdt: er staan nieuwe boerenacties op stapel. Later deze week willen boeren oprukken naar het Binnenhof en onderzoeksinstituut RIVM, dat ze (grotendeels ten onrechte) beschuldigen van oneerlijke stikstofmetingen. Vandaag richten ze, met steun van lobbygroep LTO, hun vizier op de provinciehuizen. Daar wordt het vergunningensysteem voor stikstofprojecten weer in gang gezet, maar volgens de boeren wordt daarbij de landbouw te hard aangepakt. Vorige week boekten de boeren al succes: de provincie Friesland zwichtte voor een zaal vol boze boeren en trok de nieuwe regels weer in. “Bijzonder”, zo verwoordde vicepremier Hugo de Jonge (CDA) de ergernis van het kabinet. “Een loepzuiver voorbeeld van onbehoorlijk bestuur”, volgens het commentaar van NRC.

Provinciestrijd: Wat hieronder schuilgaat, is een stille strijd tussen het kabinet en de provincies. De provincies willen sinds de stikstofimpasse aan de slag met strengere regels. Maar het kabinet zwakte de strengste kantjes van die plannen af in de reactie op het stikstofadvies van de commissie-Remkes die eind september verscheen. De provincies voelen zich, in de woorden van een gedeputeerde die ik sprak, “genaaid” door Den Haag. Met hun eigen regels proberen ze de strenge normen alsnog te realiseren – tot boosheid van de boeren.

VERBOUWINGSSOAP: De architect die de Eerste Kamer moest renoveren was al weg. De architect die de Tweede Kamer zou gaan verbouwen sindskort ook. En nu vertrekt alweer een hoofdrolspeler in de renovatie van Binnenhof. Het gaat om projectdirecteur Pieter Dijckmeester, die namens het Rijksvastgoedbedrijf de verbouwing in goede banen moest leiden. Een contract met de nieuwe architect is er ondertussen nog niet. Dat de verbouwing nog zoals gepland in september 2020 van start kan gaan, gelooft bijna niemand.

DAS BOOT: Militaire miljarden, geheimzinnigheid, technische hoogstandjes en onmin tussen en binnen ministeries. In Den Haag wordt volop gelobbyd om een megaorder voor de nieuwe onderzeeërs van Defensie binnen te slepen. Volgende maand moet worden besloten wie de nieuwe onderzeeboten mag gaan bouwen en onderhouden. Totale waarde: 10 miljard euro. Maar zelfs minister Bijleveld en staatssecretaris Barbara Visser (VVD) zijn het nog steeds oneens over de vraag welk aanbod de voorkeur heeft, beschrijft Floor Boon.

QUOTE VAN DE DAG:

“Je moet niet de Corendon-vakanties van Nederland naar Turkije op het spel zetten.”

Tweede Kamerlid Sven Koopmans stelt na de Turkse inval in Syrië bijzondere prioriteiten in het buitenlandbeleid van de VVD.